“Vaccineer zorgverleners preventief tegen ebola”
Universiteiten van Antwerpen en Kinshasa toont aan dat andere aanpak levens kan redden
Bij een ebola-uitbraak delen zorgverleners disproportioneel in de klappen. Momenteel worden ze pas gevaccineerd wanneer de uitbraak al bezig is. Onderzoekers van de universiteiten van Antwerpen en Kinshasa willen zorgverleners in risicogebieden op voorhand laten vaccineren. “Dat is haalbaar en redt levens.”
In Bulape, een afgelegen regio in de Congolese Kasaï-provincie, brak ebola begin september 2025 uit. Tegen het einde van die maand telde de Wereldgezondheidsorganisatie 64 besmettingen en 42 overlijdens, wat neerkomt op een sterftecijfer van bijna twee op drie. Onder de slachtoffers waren vijf zorgverleners, van wie drie het leven lieten bij de start van de uitbraak.
Virus circuleert in ziekenhuizen
Dat patroon is niet nieuw. Tijdens de grote ebola-uitbraak in West-Afrika stierven tussen 2014 en 2016 518 zorgverleners, goed voor 4,6 procent van alle dodelijke slachtoffers. Dat terwijl zorgverleners een veel kleiner deel van de bevolking uitmaken. In 2019 werd het eerste ebolavaccin goedgekeurd, maar vaccinaties starten nu meestal pas enkele weken nadat een uitbraak is ontdekt. In die tussentijd kan het virus zich verspreiden in ziekenhuizen en gezondheidscentra.
“Zorgverleners worden vaak besmet nog vooraleer duidelijk is dat het om ebola gaat,” zegt prof. Jean-Pierre Van geertruyden, lead van het Global Health Institute van de Universiteit Antwerpen. “Ze verzorgen patiënten zonder te weten dat het virus aanwezig is, vaak met beperkte beschermingsmiddelen. Deze vroege infecties verzwakten niet alleen de respons, maar voedden ook wantrouwen in de bevolking , waardoor velen elders zorg zochten of zorg uitstelden, waardoor de er een grotere verspreiding was op bevolkingsniveau.”
Kostbare tijdswinst
Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen en van de Université de Kinshasa (UNIKIN) onderzochten in het kader van de EBL2007-studie de impact van een vaccin en een herhalingsprik bij zorg- en eerstelijnswerkers. De resultaten werden voorgesteld op een workshop waar ook prof. Placide Mbala het woord nam. Mbala, een prominente Congolese epidemioloog en viroloog, verbonden aan het Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) in Kinshasa, is een autoriteit op het vlak van de strijd tegen ebola.
De studie toont aan dat het vaccin langdurige immuniteit biedt en praktisch inzetbaar is in moeilijk bereikbare regio’s. Aanvullende rekenmodellen tonen aan dat het vooraf vaccineren van een deel van het zorgpersoneel meer levens redt en betaalbaar is: per vermeden sterfgeval gaat het om ongeveer 12 000 tot 26 000 dollar.
“Als we zorgverleners beter beschermen, winnen we kostbare tijd aan het begin van een uitbraak,” zegt prof. Hypolite Mavoko Muhindo, lead van het departement tropische ziekten bij UNIKIN. “Dat maakt een enorm verschil, zowel voor patiënten als voor het gezondheidssysteem. Wij pleiten er dan ook voor om de vaste ebolavaccinatie van zorgverleners op te nemen in nationale gezondheids- en veiligheidsplannen in landen waar ebola geregeld opduikt.”