De Sint-Lutgardisgilde werd op 16 juni 1947 in Tongeren opgericht door vooraanstaande geestelijken en academici, waaronder ook paters Desiderius Stracke SJ en Leonce Reypens SJ van het Ruusbroecgenootschap. Geïnspireerd door een eerdere gilde rond Guido Gezelle, stelde de vzw zich tot doel om de heilige Lutgardis te laten erkennen als de algemene schutsvrouw van Vlaanderen. Onder leiding van opeenvolgend pater Amandus Bussels (1947-1980), prof. dr. Alfred Deboutte (1980-1993) en ten slotte voorzitter Herman Waterschoot, groeide de gilde in de jaren zestig uit tot een actieve vereniging met zo'n 2000 leden. De gilde drukte haar stempel op het Vlaamse katholieke cultuurleven door de ondersteuning van tientallen Lutgartscholen en -kerken, het opzetten van tentoonstellingen en de uitgave van het driemaandelijkse tijdschrift Sint-Lutgart, Schutsvrouw van Vlaanderen.
Het archiefbestand van Herman Waterschoot binnen de collectie van het Ruusbroecgenootschap omvat documenten met een looptijd van 1946 tot 2003. Deze archivalia bestaan uit briefwisseling, ledenbladen en stukken over de organisatie van gildefeesten en bedevaarten. Anderzijds bevat het materiaal de resultaten van de wetenschappelijke en documenterende werking van de gilde, zoals stukken rond de publicatie van de Vita Lutgardis-vertaling door dr. Guido Hendrix, documentatie voor een iconografisch compendium, en een uitgebreide bibliografie en collectie archiefstukken rond de specifieke verering en cultus van Sint-Lutgardis in Vlaanderen.