Onderzoeksgroep
Expertise
Een Braziliaanse historica en postdoctoraal onderzoeker bij InfoCitizen. Daniela onderzoekt de controverses rond de opname van etnoculturele gegevensverzameling in de Portugese volkstelling door de geschillen tussen de betrokken actoren te analyseren, met bijzondere aandacht voor de vormen van autoriteit die daarbij worden geactiveerd en voor de manier waarop deze controverses samenhangen met bredere historische stiltes rond ras en de (on)zichtbaarheid van kwetsbare gemeenschappen. Ze heeft artikelen gepubliceerd over webgeschiedenis en autoriteitsstructuren binnen de digitale ruimte en heeft ook onderzoeksprojecten geleid over dakloosheid en geweld tegen kwetsbare bevolkingsgroepen in Brazilië.
Etnoraciale Data en Statistisch Burgerschap in Portugal: Van Volkstellingcontroverse tot de ICOT-enquête
Abstract
Discussies over het verzamelen van etnoraciale data in officiële statistieken weerspiegelen niet alleen institutionele prioriteiten, maar ook bredere strijd rond zichtbaarheid, erkenning en democratische verantwoording. Dit onderzoek onderzoekt hoe deze dynamieken zich in Portugal ontwikkelen, met bijzondere aandacht voor de debatten rond de volkstelling van 2021 en de daaropvolgende ontwikkeling van de Enquête naar Leefomstandigheden, Herkomst en Trajecten (ICOT). Op basis van interviews, webarchiefonderzoek en historische analyse van documentatie van overheids- en statistische instellingen onderzoekt het project hoe etnoraciale data een centraal punt van contestatie werden binnen de Portugese statistische governance. In aanloop naar de volkstelling van 2021 stelde een werkgroep van academici, middenveld en overheid voor om een optionele vraag over etnoraciale zelfidentificatie op te nemen. Statistics Portugal verwierp dit voorstel, met verwijzing naar bezorgdheden rond datakwaliteit, vergelijkbaarheid en methodologische beperkingen, terwijl de ontwikkeling van een gespecialiseerde enquête werd aangekondigd. In de nasleep van deze beslissing kwam ICOT naar voren als een belangrijke institutionele respons. Opgezet als een enquête in plaats van een kerninstrument van de volkstelling, vormt ICOT een poging om, voor het eerst sinds de koloniale periode, officiële gegevens te verzamelen over etnoraciale zelfidentificatie binnen een meer gecontroleerd methodologisch en ethisch kader. Het ontwerp weerspiegelt bredere transformaties in hedendaagse Europese officiële statistiek, waarbij kwaliteit niet alleen wordt begrepen in termen van nauwkeurigheid, maar ook in relatie tot risicobeheer, vertrouwelijkheid, interpreteerbaarheid en vertrouwen. Via een gefaseerd proces, inclusief pilootstudies, iteratieve aanpassingen en interactie met interviewers en institutionele actoren, toont ICOT hoe gevoelige data worden geproduceerd via reflexieve en incrementele praktijken, eerder dan door onmiddellijke integratie in grootschalige statistische infrastructuren. Tegelijkertijd brengt de ontwikkeling van ICOT een reeks onopgeloste spanningen aan het licht. Hoewel het inspeelt op vragen naar etnoraciale zichtbaarheid, herverdeelt het deze naar een meer afgebakende institutionele context, waardoor actieve vormen van burgerparticipatie worden beperkt en debatten over data-eigenaarschap en langetermijngovernance worden uitgesteld. Voorlopige bevindingen tonen aan dat, ondanks de beschikbaarheid van data, het gebruik van ICOT buiten specialistische kringen beperkt blijft, wat vragen oproept over de beleidsimpact en bredere maatschappelijke betrokkenheid. Deze dynamieken wijzen op een blijvende spanning tussen institutionele logica's van databeheer en opkomende claims rond datagerechtigheid en collectieve zeggenschap over etnoraciale informatie. Het project stelt dat ICOT niet moet worden begrepen als een definitieve oplossing voor de controverses rond de volkstelling van 2021, maar als een diagnostische interventie binnen een breder proces van institutioneel leren. Door te analyseren hoe politieke eisen tot erkenning worden hervertaald in methodologische en procedurele uitdagingen, draagt het onderzoek bij aan een beter begrip van hoe officiële statistieken statistische autoriteit en statistisch burgerschap onderhandelen tussen democratische verwachtingen en de structurele beperkingen van dataproductie. Daarmee levert het een bijdrage aan lopende debatten over de rol van officiële statistieken in het aanpakken van ongelijkheid, het bevorderen van vertrouwen en het vormgeven van inclusieve bestuursvormen in hedendaags Europa. Outputs omvatten een peer-reviewed artikel, bijdragen aan een gezamenlijk geredigeerd themanummer en boek, en de ontwikkeling van visualisatietools die onderzoeksresultaten toegankelijk maken voor het publiek, evenals de voorbereiding van competitieve subsidieaanvragen die voortbouwen op de resultaten van het project.Onderzoeker(s)
- Promotor: Kopper Moisés
- Mandaathouder: Linkevicius De Andrade Daniela
Onderzoeksgroep(en)
Financiering
- BOF
Project type(s)
- Onderzoeksproject