Onderzoeksgroep

Expertise

Hélène Verreyke heeft expertise in de integratie van preventieve conservatie in de museale praktijk, collectiemanagement en museologie. Zij heeft praktijkervaring in de museumsector met het organiseren van internationale bruikleententoonstellingen, collectiepresentaties, strategische planning, tentoonstellingsscenografie en preventieve conservatie. Na het behalen van een doctoraat in de archeologie specialiseerde zij zich verder in het domein van de museologie. Zij deed onderzoek naar hoe historische musea kunnen inzetten op participatie van erfgoedgemeenschappen. Zij zette deze expertise in de praktijk in door innovatieve methodieken te ontwikkelen om co-creatie te stimuleren in het museum.

Erfgoed zonder stem. Asbest in erfgoedcollecties. 01/10/2022 - 30/09/2026

Abstract

Met een toenemende bewustwording dat asbest een groot gevaar vormt voor de volksgezondheid, worden er ook meer maatregelen getroffen vanuit de Vlaamse overheid voor een asbestveilig Vlaanderen (OVAM 2021). Dit heeft ook grote gevolgen voor de erfgoedsector, aangezien er heel wat objecten in erfgoedcollecties asbest bevatten. Het onderzoek Gevaarlijk Erfgoed (2020-202, ETWIE) heeft aangetoond dat de praktijk van het simpelweg verwijderen van asbest, zoals dat in de bouwsector gebeurt, botst met collectiemanagementpraktijken. Er komen vragen naar boven zoals, is asbest erfgoed? Wordt de erfgoedwaarde van een object aangetast wanneer we het asbest verwijderen? Wat is de erfgoedwaarde van asbest voor erfgoedgemeenschappen die zich op één of andere manier tot asbest verhouden? Wat met het perspectief van gemeenschappen die zelf of in hun directe omgeving gezondheidsproblemen hebben ondervonden ten gevolge van asbest? Wie beslist over de erfgoedwaarde? Dit project wil een antwoord bieden op deze vragen door de erfgoedwaarde van asbest in kaart te brengen met een actieve participatie van de verschillende erfgoedgemeenschappen. We ontwikkelen hiervoor een nieuwe methodologie voor erfgoedwaardering van moeilijk of in de figuurlijke zin toxisch erfgoed.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Transformatie van data re-use in archeologie (TETRARCHs). 01/10/2022 - 30/09/2025

Abstract

Digitale data dat wordt gegenereerd uit onderzoek is vandaag vaak ontoegankelijk voor derden, hoewel er een groot potentieel bestaat voor het hergebruik van deze content. De laatste jaren is er veel vooruitgang geboekt in archeologie voor het capteren en bewaren van onderzoeksdata volgens de FAIR principles (Findable, Accessible and Interoperable), maar er is zeer weinig inzicht in hoe deze data kunnen worden hergebruikt en door wie. TEtrARCHs wil een brug vormen tussen diegenen die de data verzamelen en bewaren en de vele potentiële eindgebruikers, door het optimaliseren van de data voor hergebruik. Op deze manier moet het mogelijk worden om bestaande data te gebruiken voor storytelling en andere types hergebruik. Een interdisciplinair team van archeologen, data scientists en museum professionals werken nauw samen met eindgebruikers (experten, onderzoekers, creatieve industrie, collectie- en geheugeninstellingen) om workflows uit te werken om data te optimaliseren voor hergebruik in elk stadium (bvb, capture, mapping, lab-based analysis). Deze workflows worden getest door de creatieve industrie, die verhalende content zullen maken op basis van test-scenario's. Het project heeft speciale aandacht voor drie niveaus waarin data wordt gegenereerd in archeologische onderzoeksprocessen: het landschap, de site en het artefact. Waar gebruik wordt gemaakt van LiDAR, 3D scanning, digitale aantekeningen, notities en digitale fotografie. Naast deze workflows voor verwerking van gegevens die worden gegenereerd tijdens en na de archeologische opgraving of onderzoek heeft TEtrARCHs de volgende doelstellingen: het opstellen van de eerste 'controlled vocabulary for cultural heritage storytelling', de doeltreffendheid van data hergebruik volgens de ISO Standard 25022 (Measurement of Quality in Use) testen en de eerste aanbevelingen opstellen voor het optimaliseren van hergebruik van archeologische data op basis van het onderzoek en de test-cases.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project website

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Collectie Campus Mutsaard. Participatief waarderen van 360 jaar erfgoed van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. 01/07/2022 - 31/08/2023

Abstract

Bijna 360 jaar geleden werd de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen opgericht en sinds 2014 organiseert ook de Universiteit Antwerpen onderwijs op de Mutsaardsite. Tijdens deze periode is hier een verzameling academisch erfgoed ontstaan die uniek is in Vlaanderen. Met dit project willen we samen met alle belanghebbenden een collectiewaardering uitvoeren, wat moet leiden tot een toekomstige betekenisvolle integratie van de collectie, binnen de opleidingen van beide onderwijsinstellingen en fysiek op de site. We testen hiervoor nieuwe methoden uit om participatief te waarderen. Partners in het project zijn: Bibliotheek Universiteit Antwerpen, Felixarchief, Het Letterenhuis. Het geheugen van de Vlaamse literatuur, Erfgoedlab Antwerpen, MAS, Het Rubenshuis, ETWIE en KMSKA.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Belgium Antiqua. Musea, archeologie en de creatie van een nationale identiteit in België (1870-1940). 01/07/2021 - 31/12/2022

Abstract

Tot voor kort vertoonde de geschiedenis van archeologie als een wetenschappelijke discipline een serieuze bias, omdat de spectaculaire opgravingen in Rome, Griekenland, Mesopotamië of Egype veel - om niet te zeggen, alle - aandacht opeisten, terwijl de negentiende-eeuwse genese van de zogenaamde "achtertuinarcheologie" op het eigen territorium nauwelijks onderzocht werd. Door te putten uit de onzettend rijke - maar nauwelijks bestuurde - archieven van het Koninkijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in Brussel, wil dit project nagaan hoe de belangrijkste collectie voor nationale archeaologie in België vorm kreeg in de loop van de late negentiende en vroege twintigste eeuw. Daarbij sluiten we aan bij een aantal recente debatten in het veld over institutionalisering, professionalisering en ideologisering van archeologie, waarbij we de belangrijkste actoren en instituties van die "achtertuinarcheologie" identificeren, nagaan welke technieken en methoden er precies gebruikt werden en de link met nationalisme en imperialisme blootleggen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject