Onderzoeksgroep

Ecosysteembeheer

Expertise

Dr. Staes Jan is sinds 2002 werkzaam bij de onderzoeksgroep Ecosysteembeheer. In 2002-2004 ontwikkelde hij een concept en methodiek toe voor het opstellen van stroomgebiedbeheerplannen. Al snel specialiseerde hij zich in het gebruik van geografische informatiesystemen (GIS) voor de ontwikkeling van ruimtelijke analyse-instrumenten en -methoden. Om de toepassing van het concept op twee andere bekkens te begeleiden, werd hij voor 6 maanden gecontracteerd als ambtenaar bij de Vlaamse overheid voor milieu, natuur en energie. Hij keerde terug naar de universiteit en werd betrokken bij het onderwijs- en opleidingsprogramma voor de leerstoel Integraal Waterbeheer (IMDO). Dit werd gecombineerd met verschillende onderzoeksprojecten op het gebied van waterbeheer. In 2006 startte hij in samenwerking met de vakgroep Hydraulica (K.U.Leuven) een onderzoek naar de hydrologische effecten van ecosysteembeheer. Deze nieuwe expertise resulteerde in zijn betrokkenheid bij het ADAPT-project (2005-2009), gefinancierd door het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO). Het ADAPT-project had tot doel een geïntegreerd beslissingsinstrument voor adaptatie aan overstromingen te ontwikkelen. In de loop van het project heeft Jan Staes een aanvraag ingediend voor een interdisciplinair onderzoeksnetwerkproject, genaamd SUDEM-CLI (2008-2010) "Impact van klimaatverandering op de hydrologie en ecologie van rivieren: A case study for interdisciplinary policy oriented research", dat ook door BELSPO gefinancierd werd. In 2009 heeft de afdeling Beleidsvoorbereiding van de Vlaamse Overheidsdienst Leefmilieu, Natuur en Energie van ecosysteemdiensten opdracht gegeven voor een project getiteld "Economische Waardering van Ecosysteemdiensten voor Maatschappelijke Kosten-batenanalyses". De ontwikkeling van de Natuurwaardeverkenner is een scharniermoment geweest voor verder onderzoek naar ES in Vlaanderen. Jan Staes was betrokken bij de toepassing en uitvoering van vele andere ES-onderzoeksprojecten zoals BEES "BElgium Ecosystem Services": A vision for society-nature interactions"; ECOFRESH: "ECOsystem services of FRESHwater systems" en ESSENSE "Mapping regulating Ecosystem Services using remote SENSing imagery", die alle gefinancierd werden door BELSPO. Jan Staes was betrokken bij het SBO-project Ccassar "Klimaatverandering en veranderingen in ruimtelijke structuren in Vlaanderen" (2009-2013). In dit project heeft Jan Staes onderzoek kunnen doen naar de ontwikkeling van Ecosysteem gebaseerde adaptatieconcepten die ecosysteemdiensten koppelen aan ruimtelijke ordening en klimaatadaptatie. Sinds 2009 is Jan Staes ook een belangrijke drijvende kracht achter de aanvraag voor een groot ES-onderzoeksproject ECOPLAN "Planning for Ecosystem Services". ECOPLAN ontwikkelde ruimtelijk expliciete informatie en instrumenten voor de beoordeling van ecosysteemdiensten en de evaluatie van functionele ecosystemen als een kostenefficiënte en multifunctionele strategie om de milieukwaliteit te verbeteren. Jan Staes stond in voor de dagelijkse coördinatie van het IWT-SBO-project ECOPLAN "Planning for Ecosystem Services" van 2012-2016. ECOPLAN ontwikkelde de Scenario-Evaluator, een GIS-model dat de integratie van ES in (ruimtelijke) planningsprojecten vergemakkelijkt. Zijn team ontwikkelde een hoge resolutie, ruimtelijk expliciet instrument (QGIS plug-in) om de effecten van ruimtelijke scenario's op 18 ecosysteemdiensten te beoordelen. Op dit moment is hij WP-leider voor het Horizon 2020 project "LANDMARK". WP4 ontwikkelt een EU-scenario-beoordelingskader voor bodemfuncties en -diensten. Hij is ook de wetenschappelijke leider voor het INTERREG 2 SEAS project PROWATER "PROTECTING AND RESTORING RAW WATER SOURCES THROUGH ACTIONS AT THE LANDSCAPE SCALE". De algemene doelstelling is het opbouwen van veerkracht tegen droogte (en extreme neerslag) door het verbeteren van de infiltratie- en waterretentiecapaciteit van landschappen in regio's die van strategisch belang zijn voor de drinkwaterproductie.

PROWATER. 01/09/2018 - 31/12/2022

Abstract

Het grensoverschrijdende project PROWATER staat voor 'het beschermen en herstellen van ruwe waterbronnen door acties op landschapsschaal' en draagt ​​bij aan klimaatadaptatie door de waterberging van het landschap te herstellen via 'op ecosystemen gebaseerde aanpassingsmaatregelen'. Voorbeelden hiervan zijn bosconversie, natuurlijke waterretentie of herstel van bodemverdichting. Deze interventies vergroten de veerkracht tegen droogtes en overstromingen en zijn gunstig voor de waterkwaliteit en biodiversiteit. Tijdens de komende jaren zullen projectpartners in Vlaanderen, Nederland en het Verenigd Koninkrijk verschillende exemplarische projecten ter plaatse uitvoeren en deze aan het publiek presenteren.   De voordelen van de maatregelen worden geïdentificeerd, zodat een 'Payment for Ecosystem Services'-model kan worden ontwikkeld. Op basis van dit model kunnen organisaties die maatregelen nemen om waterschaarste te bestrijden compensatie ontvangen. In ruil daarvoor bieden ze diensten aan de samenleving door de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Tot slot wil het project de informatiekloof met beleid en de watergebruiker dichten door een visie te ontwikkelen om waterschaarste en droogteperioden op de lange termijn aan te pakken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

EcoCities: Groenwanden en -daken als bron voor ecosysteemdiensten in onze toekomstige steden 01/01/2018 - 31/12/2021

Abstract

Groene daken en muren worden beschouwd als belangrijke leveranciers van ecosysteemdiensten en dragen bij tot een gezondere en meer biodiverse omgeving. Dit is echter nooit op een vergelijkende en geïntegreerde manier voor verschillende soorten groene muren en daken onderzocht, wat een optimale implementatie van deze systemen belemmert. In het kader van het EcoCities-project zullen we precies zo'n geïntegreerd en vergelijkend onderzoek uitvoeren. EcoCities zal benaderingen voor het gebruik van groene muren en daken ontwikkelen en beoordelen om (i) stedelijke vervuiling te verminderen, (ii) elementcycli te optimaliseren, (iii) water- en klimaatextremen te beperken, (iv) stedelijk natuurbehoud en bestuiving te verbeteren en (v) verbeteren zowel mentale als fysieke gezondheid van burgers. Het zal een degelijke onderbouwing vormen voor stedelijke groene planning en uitvoering, en onderzoekt het potentieel voor innovatie bij het beter koppelen van milieu-, sociale en economische ecosysteemdiensten (ES). Het onderzoek omvat een diepgaande vergelijking voor alle ES die hierboven zijn opgesomd tussen verschillende (met betrekking tot plantensoorten en substraatcompositie) systemen van zowel bestaande als experimentele groene wanden en daken. Dit zal leiden tot een schatting van de relatieve waarde van elk systeem in het kader van de ES die het biedt. Voor alle systemen worden de geldelijke voordelen en kosten berekend, waarbij ook rekening wordt gehouden met de ruimtelijke schaal waarop deze systemen worden toegepast. In de tweede helft van de duur van het project worden de (voorlopige) resultaten al toegepast in een aantal verschillende testgevallen in minstens vier Vlaamse steden. Uiteindelijk zal een scenariobeoordelingstool worden ontwikkeld door (UA ECOBE Jan Staes) en openbaar worden gemaakt, die kan worden gebruikt door belanghebbenden (lokale overheden, bedrijven, particulieren) om bewust te kiezen welk type systeem vereist is voor de ecosysteemdienst (en) die men beoogt voor een bepaald gebied. Dezelfde hulpmiddelen zullen beleidsmakers ondersteunen bij hun beslissingen met het oog op een duurzame en gezonde ontwikkeling van stedelijke gebieden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Landbeheer: evaluatie, onderzoek, kennisbasis (LANDMARK). 01/05/2015 - 31/10/2019

Abstract

Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds EU. UA levert aan EU de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)