Onderzoeksgroep

Antwerp Centre for Digital humanities and literary Criticism (ACDC)

Expertise

De verhaaltheorie ("narratologie") betreft de manier waarop verhalen in elkaar zitten en waarop verhalen functioneren in de maatschappij.

Francqui Leerstoel 2020-2021 Prof. Ann Rigney. 01/10/2020 - 30/09/2021

Abstract

Stories we live by: Collective narrative between memory and hope In deze lezingreeks zal Francqui-professor Ann Rigney (Universiteit Utrecht) zich buigen over de verhalen die wij delen om ons leven zin te geven.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Dit is wie ik zou kunnen zijn: 'Storyworld Possible Selves' en fictionaliteit. 01/01/2020 - 31/12/2023

Abstract

Hoe kan de betrokkenheid bij een verhaal worden beschreven en geanalyseerd? Cognitieve narratologie, cognitieve linguïstiek en sociale psychologie kunnen hiertoe samen worden ingezet. Een 'storyworld' is een mentaal model geconstrueerd door de lezer dat antwoorden geeft op alle praktische vragen (wie, wat, waar, etc.) voor een goed begrip van een verhalende tekst (D. Herman). Een 'possible self' is een zelf dat we graag of absoluut niet willen worden (Markus and Nurius). 'Storyworld possible selves' zijn 'verbeeldingen van het zelf in storyworlds' (Martinez) die de betrokkenheid van de lezer kunnen vergroten en die worden geactiveerd door diverse narratieve kenmerken. Dit project zoekt uit of gepercipieerde fictionaliteit en gepercipieerde non-fictionaliteit een verschillend effect hebben op de aard, constructie en relevantie van 'storyworld possible selves' bij individuele lezers. De onderzoeksvraag wordt empirisch beantwoord via multi-methodisch onderzoek in twee stappen. Eerst selecteert een kleine expertengroep relevante delen uit _A MIllion Little Pieces_ van James Frey, een boek dat uitkwam als non-fictie maar uiteindelijk fictie 'werd' na onthullingen over zijn onwaarachtigheid. Daarna worden de leden van drie kleine groepen lezers individueel gevraagd om te reageren op de gekozen passages. Groep 1 wordt gezegd dat ze delen van een autobiografische tekst leest, groep 2 delen van een roman, en groep 3 krijgt geen extra informatie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Lijsten vertellen: een dynamische studie van de aard en de functie van literaire lijsten. 01/01/2015 - 31/12/2018

Abstract

Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Narratieve interesse en religieus geloof in de hedendaagse Amerikaanse literatuur. 01/10/2014 - 30/09/2016

Abstract

Dit onderzoek wil trachten om postklassieke verteltheorien over narratieve interesse toe te passen op hedendaagse Amerikaanse fictie die de pluriforme dialoog over geloof op gang brengt. Om de manieren te onderzoeken waarop narratieve interesse tijdens het leesproces wordt beinvloed door de overdracht van cultureel materiaal, zal deze dissertatie zich beroepen op populaire en hooggewaardeerde Amerikaanse schrijvers die ervoor kiezen hun religieuze overtuigingen te thematiseren: Marilynne Robinson, Louise Erdrich en Fae Myenne Ng.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Literatuur en "the extended mind": een herziening van het modernisme. 01/01/2014 - 31/12/2017

Abstract

Dit project past het begrip 'extended mind' toe op het literaire modernisme. De interactie van een schrijver met zijn of haar manuscripten wordt beschouwd als integraal aspect van de 'extended mind', dat rechtstreekse gevolgen kan hebben voor de bewustzijnsvoorstelling van personages. De focus op bewustzijnsvoorstelling in het literaire modernisme wordt vaak voorgesteld als een 'inward turn'; deze visie wordt herzien via manuscriptonderzoek en cognitieve narratologie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Narratieve interesse en religieus geloof in de hedendaagse Amerikaanse literatuur. 01/10/2012 - 30/09/2014

Abstract

Dit onderzoek wil trachten om postklassieke verteltheorien over narratieve interesse toe te passen op hedendaagse Amerikaanse fictie die de pluriforme dialoog over geloof op gang brengt. Om de manieren te onderzoeken waarop narratieve interesse tijdens het leesproces wordt beinvloed door de overdracht van cultureel materiaal, zal deze dissertatie zich beroepen op populaire en hooggewaardeerde Amerikaanse schrijvers die ervoor kiezen hun religieuze overtuigingen te thematiseren: Marilynne Robinson, Louise Erdrich en Fae Myenne Ng.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Amerikaanse maximalistische fictie tussen globale en lokale kennis – Richard Powers, David Foster Wallace, en de informatieroman. 01/10/2012 - 30/09/2014

Abstract

Dit onderzoek richt zich op de "post-postmoderne" tendens in de hedendaagse Amerikaanse fictie, met als voornaamste auteurs Richard Powers en David Foster Wallace. Overtuigd dat ironie niet de enige uitkomst is na het failliet van de Grote Verhalen (Lyotard), zien Powers en Wallace de roman als een mogelijke uitweg voor het postmoderne solipsisme van hun literaire voorgangers. Beide auteurs beogen een tekst die informatie zo kan scherpstellen dat lokale kennis alsnog in een tentatief globaal model wordt weergegeven. De centrale vraag die daarom moet worden beantwoord is: hoe kunnen hun romans de illusie van totaliteit opwekken, zonder zelf totalitair te zijn? Een cognitief-narratologische analyse van The Gold Bug Variations (Powers 1991) en Infinite Jest (Wallace 1996) moet deze vraag zowel op vormelijk als inhoudelijk vlak beantwoorden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Hedendaagse Amerikaanse fictie tussen lokale en globale kennis - Richard Powers, David Foster Wallace, en de informatieroman. 01/10/2010 - 30/09/2012

Abstract

Dit onderzoek richt zich op de "post-postmoderne" tendens in de hedendaagse Amerikaanse fictie, met als voornaamste auteurs Richard Powers en David Foster Wallace. Overtuigd dat ironie niet de enige uitkomst is na het failliet van de Grote Verhalen (Lyotard), zien Powers en Wallace de roman als een mogelijke uitweg voor het postmoderne solipsisme van hun literaire voorgangers. Beide auteurs beogen een tekst die informatie zo kan scherpstellen dat lokale kennis alsnog in een tentatief globaal model wordt weergegeven. De centrale vraag die daarom moet worden beantwoord is: hoe kunnen hun romans de illusie van totaliteit opwekken, zonder zelf totalitair te zijn? Een cognitief-narratologische analyse van The Gold Bug Variations (Powers 1991) en Infinite Jest (Wallace 1996) moet deze vraag zowel op vormelijk als inhoudelijk vlak beantwoorden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Het totaliserende genre. William Gaddis, Thomas Pynchon en de encyclopedische roman in de Verenigde Staten. 01/10/2009 - 30/09/2011

Abstract

1. Hoe kan de 'encyclopedie' als tekst nuttig worden gemaakt voor de benaming van een literair genre? Denis Diderot definieert de encyclopedie als een geheel van kennis waarin verandering centraal staat (Anderson). Deze definitie gaat wellicht niet zonder meer op voor Diderots eigen encyclopédie; maar werd in elk geval door diverse literatuurwetenschappers (Rasula, Clark) aangegrepen om de encyclopedische roman te beschrijven als de narrativisering van de beperkingen van de encyclopedie. 2. Is het zinvol om Gravity's Rainbow en The Recognitions te rangschikken 'binnen' een bepaald genre? Is de relatief jonge term 'encyclopedische roman' het meest geschikt ter benoeming van de vele vergelijkingspunten tussen deze twee romans? En hoe verhoudt zich de encyclopedische roman tot de Menippische satire (Kharpertian, Weisenburger) en tot de anatomy van Northrop Frye? 3. Hoe doen Gravity's Rainbow en The Recognitions de illusie van totaliteit ontstaan? Wat is de functie van deze totaliteit in de twee romans? Gaddis thematiseert de valsmunterij in de kunstwereld en roept daarbij de vraag op naar de 'authenticiteit' van (het totaliteitsproject van) zijn eigen roman. Pynchon doet bij de lezer een creatieve paranoia ontstaan die de illusie van een coherent geheel tegelijk versterkt en aanvreet. Welke literaire strategieën dragen bij tot deze effecten? 4. Hoe functioneert de encyclopedische roman (met als matrix Gravity's Rainbow en The Recognitions) in het Amerikaanse genresysteem? Is dit een elitair genre, dat wordt gerecipieerd als een uiting van een academisch 'postmodernisme', of wordt de encyclopedische roman veeleer gezien als een signaal van hergroepering op het gebied van de wetenschap, als een indicatie van een blijvend streven naar coherentie en totaliteit in de voorstelling en ervaring van kennis?

Onderzoeker(s)

  • Promotor: Herman Luc
  • Mandaathouder: Van Ewijk Petrus

Onderzoeksgroep(en)

Amerikaanse maximalistische fictie tussen globale en lokale kennis- Richard Powers, David Wallace en de informatieroman. 01/10/2009 - 30/09/2010

Abstract

Dit onderzoek richt zich op de "post-postmoderne" tendens in de hedendaagse Amerikaanse fictie, met als voornaamste auteurs Richard Powers en David Foster Wallace. Overtuigd dat ironie niet de enige uitkomst is na het failliet van de Grote Verhalen (Lyotard), zien Powers en Wallace de roman als een mogelijke uitweg voor het postmoderne solipsisme van hun literaire voorgangers. Beide auteurs beogen een tekst die informatie zo kan scherpstellen dat lokale kennis alsnog in een tentatief globaal model wordt weergegeven. Een kennistheoretische en postklassiek-narratologische analyse van hun romans moet nagaan hoe dit model tot stand kan komen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Wetenschappelijke begeleiding en ondersteuning van het sabbatsverlof van prof. S. Weisenburger aan het Vlaams Academisch Centrum van de KVAB. 01/01/2009 - 30/06/2009

Abstract

Dit project komt neer op een samenwerking tussen S. Weisenburger en L. Herman, waarbij een monografie wordt geproduceerd over de roman _Gravity's Rainbow_ (1973) van de Amerikaanse auteur Thomas Pynchon. Weisenburger en Herman maken deel uit van een KVAB/VLAC-cluster met onderzoek over trauma in de Engelstalige literatuur. In de monografie van Weisenburger en Herman wordt bestudeerd hoe Pynchon in zijn roman omgaat met de verdrukking van het niet-blanke individu in de twintigste eeuw.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De hedendaagse historische roman over New York City. 01/01/2008 - 31/12/2011

Abstract

Het onderzoek wil een antwoord bieden op volgende vier hoofdvragen: (1) De literair-historische vraag naar aanwijsbare verschuivingen die ons toelaten het fenomeen van de hedendaagse historische roman over New York te duiden binnen de (Amerikaanse) literatuurgeschiedenis. (2) De genretypologische vraag naar de rol van queeste-en zoekverhalen in het bestudeerde corpus. (3) De documentaire vraag naar de omgang van schrijvers met historische bronnen. (4) De politiek-ideologische vraag naar het eventueel maatschappijkritische gehalte van de fictionele wereldbeelden die auteurs ontwikkelen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Het totaliserende genre. William Gaddis, Thomas Pynchon en de encyclopedische roman in de Verenigde Staten. 01/10/2007 - 30/09/2009

Abstract

1. Hoe kan de 'encyclopedie' als tekst nuttig worden gemaakt voor de benaming van een literair genre? Denis Diderot definieert de encyclopedie als een geheel van kennis waarin verandering centraal staat (Anderson). Deze definitie gaat wellicht niet zonder meer op voor Diderots eigen encyclopédie; maar werd in elk geval door diverse literatuurwetenschappers (Rasula, Clark) aangegrepen om de encyclopedische roman te beschrijven als de narrativisering van de beperkingen van de encyclopedie. 2. Is het zinvol om Gravity's Rainbow en The Recognitions te rangschikken 'binnen' een bepaald genre? Is de relatief jonge term 'encyclopedische roman' het meest geschikt ter benoeming van de vele vergelijkingspunten tussen deze twee romans? En hoe verhoudt zich de encyclopedische roman tot de Menippische satire (Kharpertian, Weisenburger) en tot de anatomy van Northrop Frye? 3. Hoe doen Gravity's Rainbow en The Recognitions de illusie van totaliteit ontstaan? Wat is de functie van deze totaliteit in de twee romans? Gaddis thematiseert de valsmunterij in de kunstwereld en roept daarbij de vraag op naar de 'authenticiteit' van (het totaliteitsproject van) zijn eigen roman. Pynchon doet bij de lezer een creatieve paranoia ontstaan die de illusie van een coherent geheel tegelijk versterkt en aanvreet. Welke literaire strategieën dragen bij tot deze effecten? 4. Hoe functioneert de encyclopedische roman (met als matrix Gravity's Rainbow en The Recognitions) in het Amerikaanse genresysteem? Is dit een elitair genre, dat wordt gerecipieerd als een uiting van een academisch 'postmodernisme', of wordt de encyclopedische roman veeleer gezien als een signaal van hergroepering op het gebied van de wetenschap, als een indicatie van een blijvend streven naar coherentie en totaliteit in de voorstelling en ervaring van kennis?

Onderzoeker(s)

  • Promotor: Herman Luc
  • Mandaathouder: Van Ewijk Petrus

Onderzoeksgroep(en)

American studies. 01/01/2006 - 31/12/2007

Abstract

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Verschijningsvormen van het sublieme in het werk van de Amerikaanse auteur Don DeLillo. 01/10/2004 - 30/09/2007

Abstract

Het concept van het Sublieme in de filosofische traditie van Edmund Burke en Immanuel Kant ontwikkelde zich voor het eerst tot een centraal paradigma in de Romantiek, toen sterke emoties uiterst belangrijk werden voor literatoren zelf en in het oordeel van literatuurcritici. Het concept onderging een eigen evolutie, en varianten en aanpassingen op het originele idee werden in een groot deel van de postmoderne literaire praktijk en kritiek opnieuw een dominant gegeven. Dit doctoraat beoogt in dialoog met en door gebruik van bestaande theorieën over het Sublieme tot een definitie te komen van de specifieke verschijningsvormen van het concept in het werk van de postmoderne Amerikaanse auteur Don DeLillo. De centrale doelstelling bestaat erin om op basis van die definitie het Sublieme tot een nieuw verklaringsmodel te verheffen voor essentiële recurrente thema's in DeLillo's oeuvre en zo een voor het DeLillo onderzoek verrijkende analyse te kunnen bieden. Om een helder kader voor deze uiteenzetting te verzekeren, schetsen we eerst een historisch overzicht van het Sublieme en bespreken we de voor de auteur kenmerkende thema's vanuit en in samenhang met verschillende hedendaagse kritische perspectieven op zijn werk.

Onderzoeker(s)

  • Promotor: Herman Luc
  • Mandaathouder: Vervenne Jasmine

Onderzoeksgroep(en)

Verschijningsvormen van het sublieme in het werk van de Amerikaanse auteur Don DeLillo. 01/10/2002 - 30/09/2004

Abstract

Het concept van het Sublieme in de filosofische traditie van Edmund Burke en Immanuel Kant ontwikkelde zich voor het eerst tot een centraal paradigma in de Romantiek, toen sterke emoties uiterst belangrijk werden voor literatoren zelf en in het oordeel van literatuurcritici. Het concept onderging een eigen evolutie, en varianten en aanpassingen op het originele idee werden in een groot deel van de postmoderne literaire praktijk en kritiek opnieuw een dominant gegeven. Dit doctoraat beoogt in dialoog met en door gebruik van bestaande theorieën over het Sublieme tot een definitie te komen van de specifieke verschijningsvormen van het concept in het werk van de postmoderne Amerikaanse auteur Don DeLillo. De centrale doelstelling bestaat erin om op basis van die definitie het Sublieme tot een nieuw verklaringsmodel te verheffen voor essentiële recurrente thema's in DeLillo's oeuvre en zo een voor het DeLillo onderzoek verrijkende analyse te kunnen bieden. Om een helder kader voor deze uiteenzetting te verzekeren, schetsen we eerst een historisch overzicht van het Sublieme en bespreken we de voor de auteur kenmerkende thema's vanuit en in samenhang met verschillende hedendaagse kritische perspectieven op zijn werk.

Onderzoeker(s)

  • Promotor: Herman Luc
  • Mandaathouder: Vervenne Jasmine

Onderzoeksgroep(en)

De hedendaagse encyclopedische roman in de Verenigde Staten : Muziek als Thema en Vorm. 01/01/2002 - 31/12/2003

Abstract

Muziek speelt een belangrijke rol in de hedendaagse Amerikaanse encyclopedische roman, die de hele Amerikaanse realiteit probeert to evoceren. Het onderzoek is gericht op de functie van muziek (als thema en vormelement) in dit genre, en dan meer bepaald in Thomas Pynchons Gravity's Rainbow (1973) - de matrix voor de jongere generatie encyclopedische auteurs - en David Foster Wallace's Infinite Jest (1996), de meest zichtbare van de recente encyclopedische roman in de Verenigde Staten.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De encyclopedische roman. Deelonderzoek ter aanvulling van de definitie van het romangenre. 01/10/2000 - 30/09/2005

Abstract

In de Verenigde Staten leeft The Great American Novel nog slechts voort als cliché, maar dat belet een aantal Amerikaanse auteurs niet om totaliserende romans te schrijven'zij het niet zonder invraagstelling van het concept totalisering. Met The Recognitions van William Gaddis en vooral Gravity's Rainbow van Thomas Pynchon als matrix worden recente Amerikaanse encyclopedische romans geanalyseerd op hun historische context, hun representatietechnieken en hun manipulatie van de lezer.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Transtekstualiteit en hypertekstditie. 01/01/2000 - 31/12/2001

Abstract

Het hypertekstconcept presenteert elke tekst in relatie tot andere teksten. Daarom is het uiterst geschikt om de transtekstualiteit van literaire werken te bestuderen: het is het opzet van dit project om de grenzen van de tekst te onderzoeken op drie vlakken (1. de overgangszone tussen de tekst en voorbereidende versies; 2. de intertekstuele relatie tussen de tekst en externe bronnen; 3. de veranderingen aan de tekst na publicatie), om na te gaan hoe de auteur een meerwaarde geeft aan het oorspronkelijke materiaal en hoe dit proces door middel van hyperteksteditie weergegeven kan worden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

    De encyclopedische roman. Deelonderzoek ter aanvulling van de definitie van het romangenre. 01/10/1998 - 30/09/2000

    Abstract

    In de Verenigde Staten leeft The Great American Novel nog slechts voort als cliché, maar dat belet een aantal Amerikaanse auteurs niet om totaliserende romans te schrijven'zij het niet zonder invraagstelling van het concept totalisering. Met The Recognitions van William Gaddis en vooral Gravity's Rainbow van Thomas Pynchon als matrix worden recente Amerikaanse encyclopedische romans geanalyseerd op hun historische context, hun representatietechnieken en hun manipulatie van de lezer.

    Onderzoeker(s)

    Onderzoeksgroep(en)

      Organisatie congres met als thema : "Gravity's Rainbow : the first 25 years". 01/04/1998 - 30/06/1998

      Abstract

      Onderzoeker(s)

      Onderzoeksgroep(en)

        Hypertekst en de encyclopedische roman. 01/01/1998 - 31/12/1999

        Abstract

        Het is de bedoeling van dit project om te onderzoeken hoe compatibel de encyclopedische roman is met het begrip 'hypertekst'. De encyclopedische roman, d.w.z. een roman die de lezer de indruk geeft dat hij een totaalbeeld oplevert van de menselijke kennis en ervaring, is nauwelijks te lezen zonder de hulp van allerlei naslagwerken. Enerzijds wil dit project daarom een praktische strategie uitwerken voor het hypertekstueel editeren van twintigste-eeuwse encyclopedische romans. Anderzijds moeten deze hypertekst-toepassingen ook theoretisch onderbouwd worden. Hoe encyclopedisch een roman ook is, het geschetste totaalbeeld van de menselijke kennis en ervaring is uiteindelijk niet meer dan een indruk. Hoe reÙler deze fictie (dankzij nieuwe technieken) overkomt, hoe geraffineerder de illusie.

        Onderzoeker(s)

        Onderzoeksgroep(en)

          De encyclopedische roman. Deelonderzoek ter aanvulling van de definitie van het romangenre. 01/10/1991 - 31/07/1999

          Abstract

          De encyclopedische roman is een meestal lange verhalende tekst die de lezer de indruk geeft dat er een totaalbeeld wordt aangeboden van een geografisch min of meer afgebakende maatschappij op een bepaald moment in haar historische ontwikkeling. Doel van het project is zowel de analyse van afzonderlijke encyclopedische romans als de ontwikkeling van een theorie over hun ontstaan, structuur en effect.

          Onderzoeker(s)

          Onderzoeksgroep(en)