Onderzoeksgroep

Erfgoedwetenschappen Antwerpen (ARCHES)

Expertise

Expertise in steenachtige materialen in monumenten en sites, in het bijzonder multidisciplinair en microstructureel onderzoek van materiaaleigenschappen, degradatie en conservering in de context van cultureel erfgoed en een veranderende omgeving.

Compatibiliteit van stedelijke groeninitiatieven met onroerend erfgoed. 01/10/2021 - 30/09/2025

Abstract

Groeninitiatieven in stedelijke context zijn een hulpmiddel in het halen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen en ondersteunen van de Europese Green Deal. Dit project onderzoekt de synergie tussen groene infrastructuur en de conservatie van ons onroerend erfgoed volgens de kwaliteitsprincipes van monumenten- en landschapszorg. Het doel is om een afwegingskader te bieden dat erfgoedzorgers ondersteunt in het nemen van kwalitatieve beslissingen bij de implementatie van groene infrastructuur in een erfgoedomgeving. Dit moet ervoor zorgen dat onroerend erfgoed dat verankerd is in de kern van onze gemeenschappen en steden bijdraagt aan een duurzame en milieubewuste ontwikkeling van steden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Projectaanvraag bij Horizon Europe: Bestemming: Innovatief Onderzoek rond het Europees Cultureel Erfgoed en de Culturele en Creatieve Industrie├źn. 07/09/2021 - 06/09/2022

Abstract

Aanvraag bij het onderzoeksprogramma HORIZON-CL2-2021-HERITAGE-01-01: Green technologies and materials for cultural heritage binnen het Horizon Europe programma van 2021. Het onderzoeksvoorstel wordt uitgewerkt rond reiniging van historische oppervlakken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Ontwerp op maat en 3D printen van geopolymeren als een nieuwe toepassing voor het behoud van steenachtig erfgoed. 01/07/2021 - 31/12/2022

Abstract

In dit onderzoeksvoorstel wordt er een nieuwe ontwikkeling in de restauratiesector gepresenteerd. Deze ontwikkeling bestaat uit de toepassing van 3D geprinte geopolymeren in stenen erfgoed. Zowel in het verleden als in de huidige maatschappij speelt stenen erfgoed een grote rol. Er zijn talloze bouwwerken, sculpturen en andere decoraties vervaardigd in steen, die variëren van louter functionele structuren tot structuren met hoge historische en culturele waarden. Steen heeft kwantitatieve eigenschappen, zoals duurzaamheid, en daarom wordt het geassocieerd met een lange levensduur. Toch is steen geen inert materiaal. Het ondergaat veranderingen in uiterlijk en functionele capaciteit die kunnen worden opgevat als oppervlakteprocessen die leiden tot degradatie, uiteindelijk met een algeheel waardeverlies (schade). Tegenwoordig is de meest toegepaste restauratiemethode het gebruik van restauratiemortels. Restauratiemortels zijn een efficiënte manier voor conservering, waarbij een maximaal behoud van het oorspronkelijke materiaal wordt beoogd. Echter kennen ze ook veel nadelen, waarbij de belangrijkste het gebrek aan compatibiliteit met het originele materiaal is. Hierdoor zal er op termijn schade ontstaan aan de ondergrond. Dit is een zeer gegronde reden om verder te kijken dan de gekende en geijkte producten en methodes uit de restauratiesector en dus een multidisciplinair onderzoek uit te voeren. Door de ingenieurswetenschappen en materialenkunde te combineren met de restauratiewetenschappen kunnen we nieuwe methodes ontwikkelen. Een nieuwe methode die hieruit kan vloeien, is de toepassing van 3D geprinte geopolymeren. Geopolymeren zijn steenachtige materialen die worden geplaatst tussen bindmiddelen, zoals cementen en keramische materialen. Daarnaast kunnen de eigenschappen van geopolymeren sterk worden beïnvloed. Er bestaan verschillende typen van geopolymeren, afhankelijk van het systeem waardoor ze worden geactiveerd. In deze studie zouden we de nadruk willen leggen op alkali-geactiveerde geopolymeren, omdat dit type van geopolymeren vervaardigd kunnen worden uit afvalstoffen. Op deze manier is dit een circulair materiaal en daardoor wordt de CO2-productie sterk verlaagd. Een bijkomend voordeel hiervoor is dat er al printapparatuur bestaat dat geschikt is om dit type geopolymeren 3D te printen (maar we sluiten het mogelijke gebruik van andere typen geopolymeren in de toekomst niet uit). Door dit onderzoek uit te voeren, kan er een nieuwe en innovatieve werkmethode worden ontwikkeld voor de restauratiesector. Deze zal het proces van restaureren verbeteren, waardoor ons stenen erfgoed voor latere generaties goed bewaard kan blijven, ondanks de degradatieprocessen van steen. Tegelijkertijd levert dit onderzoek ook een duurzame methode op, wat voor de latere generaties cruciaal zal zijn om het erfgoed te kunnen blijven bewonderen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De impact van stadsvergroening op instandhouding van ons cultureel erfgoed. 01/01/2021 - 31/12/2024

Abstract

Steeds meer steden ontwikkelen een groenbeleid om de levenskwaliteit voor hun bewoners te verbeteren. Enkele veelbesproken voorbeelden zijn autoluwe centra, lage emissie zones, uitbreiding van groene zones en groenbekleding en de heropening van waterlopen. Deze initiatieven in onze historische steden bevinden zich in de onmiddellijke nabijheid van ons bouwkundig erfgoed. Dit patrimonium dat bestaat uit traditionele materialen als natuursteen, baksteen en mortel bepaalt het stadsgezicht en draagt bij aan het mentale welzijn van de gemeenschap. Door continue blootstelling aan het de lokale omgevingscondities is ons patrimonium echter niet gevrijwaard van degradatie. De factoren die degradatie in de hand werken zijn dezelfde als degene die beïnvloedt worden door groene stadsinitiatieven. Dit project onderzoekt de (positieve en negatieve) gevolgen voor de duurzaamheid van erfgoedgebouwen. De focus ligt hierbij hoe omgevingscondities op de gebouwschil lokaal beïnvloed worden door de verschillende initiatieven. Met zowel laboratoriumexperimenten als de evaluatie van bestaande initiatieven nabij erfgoed wil dit project niet enkel de huidige impact bestuderen, maar ook kijken naar hoe deze impact geacht wordt te evolueren tegen het einde van de 21e eeuw.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)