VOLARE

Inkomensafhankelijk sociaal beleid, waarbij uitkeringen en sociale voordelen getarget worden naar gezinnen met lage inkomens, speelt een steeds grotere rol binnen het ontwerp van Europese welvaartstaten, om zo de efficiëntie en effectiviteit te verhogen. Maar in de praktijk blijkt dat een te technische benadering vaak tekortschiet. Ogenschijnlijk kleine, technische kwesties rond toegang en ontwerp van gerichte ondersteuning kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor de tijdigheid en effectiviteit ervan, op manieren die we nog niet volledig begrijpen. Buitenlandse voorbeelden illustreren de inherente moeilijkheid om een uitkeringsregeling te ontwerpen en implementeren die naadloos reageert op inkomensveranderingen. Zo'n veranderingen kunnen immers veel vaker voorkomen dan beleidsmakers (en onderzoekers) verwachten. Bovendien gaan die veranderingen vaak gepaard met een inherente onzekerheid, die huishoudens op verschillende manieren proberen op te vangen. Dit project onderzoekt de inkomensvolatiliteit die werkende huishoudens van maand tot maand ervaren, en wat deze instabiliteit betekent voor hun interactie met de welvaartsstaat. Specifiek onderzoekt VOLARE de strategieën die werkende huishoudens ontwikkelen om met inkomensschommelingen om te gaan. In het project maken we daarbij onderscheid tussen formele en informele strategieën, die op de korte en op de lange termijn gericht kunnen zijn. We gaan na hoe het ontwerp van sociaal beleid, de bredere welvaartstaatcontext, en de voorkeuren van huishoudens invloed hebben op de gekozen strategieën. Tegelijk brengen we in kaart hoe de strategieën van huishoudens ook actief rekening houden met de toegangscriteria voor sociale steun, en op die manier mee de toegankelijkheid, tijdigheid en effectiviteit van sociaal beleid bepalen. VOLARE beoordeelt de implicaties van deze interactie voor effectief sociaal beleidsdesign. Het onderzoek combineert verschillende methodes. Er worden opeenvolgende maandelijkse inkomensgegevens verzameld bij meer dan 240 werkende gezinnen met lage tot middeninkomens in België, Nederland, Finland en Italië. Deze gegevens worden gecombineerd met diepgaande interviews over de strategieën die geselecteerde gezinnen ontwikkelen om met inkomensschommelingen om te gaan. De resultaten worden vergeleken met representatieve schattingen over inkomensvolatiliteit en de reacties van de welvaartsstaat. Een aanvullende enquête onderzoekt hoe belangrijk huishoudens stabiliteit vinden ten opzichte van inkomen, afhankelijk van de strategieën die ze kunnen gebruiken. Met dit onderzoek wil VOLARE bijdragen aan een performant en verbeterd sociaal beleid, dat rekening houdt met de uitdagingen waar werkende gezinnen mee kampen.