Vijf dagen lang bracht het door de EU gefinancierde SOLO-project in Coimbra onderzoekers, landbouwers, beleidsmakers en burgers samen die werken aan gezonde bodems in heel Europa.
De Soils for Europe Conference vond van 7 tot en met 11 september 2026 plaats in Coimbra, Portugal. Ongeveer 500 deelnemers kwamen er samen voor vijf dagen gewijd aan de toekomst van de Europese bodems. De conferentie werd georganiseerd door het Horizon Europe-project SOLO (Soils for Europe), samen met bijna 40 medeorganiserende projecten, en vormde een ontmoetingsplaats voor de brede gemeenschap die werkt binnen de EU Mission "A Soil Deal for Europe" (Mission Soil). Vertegenwoordigers van de Europese Commissie en Martin Hojsík, vicevoorzitter van het Europees Parlement, openden de conferentie. Hun bijdragen zetten de toon voor een week waarin de vertaling van wetenschappelijke kennis naar onderbouwd beleid en concrete toepassingen centraal stond.
De conferentie vond plaats op een cruciaal moment. Volgens schattingen van de Europese Commissie is 60 tot 70% van de bodems in de EU momenteel ongezond, door onder meer erosie, verontreiniging, bodemafdekking, verlies van organische koolstof en achteruitgang van de biodiversiteit. Tegelijk verandert het beleidslandschap snel. De richtlijn inzake bodemmonitoring en veerkracht, de eerste EU-wetgeving die specifiek op bodemgezondheid is gericht, trad in december 2025 in werking. De lidstaten krijgen drie jaar om de richtlijn in nationale wetgeving om te zetten. Ondertussen lopen de onderhandelingen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor 2028 tot 2034. Die bepalen het belangrijkste beleidsmatige en financiële kader voor de ondersteuning van landbouwers in de EU. De conferentie bood de gelegenheid om te bekijken wat Mission Soil tot dusver heeft opgeleverd en hoe die resultaten nu in de praktijk kunnen worden gebracht.
Het programma was opgebouwd rond de acht doelstellingen van de Mission Soil en combineerde wetenschappelijke sessies met beleidsdebatten, praktijkgerichte workshops, rondetafelgesprekken, een World Café, cocreatiesessies en zelfs een culinaire performance. De thema’s liepen uiteen van organische koolstof in de bodem, biodiversiteit, erosie, verontreiniging en bodemafdekking tot bodemmonitoring, harmonisatie van gegevens, verwoestijning, bodemgeletterdheid en de wereldwijde bodemvoetafdruk van de EU.
Hoogtepunten van de week waren onder meer:
· De officiële lancering van de Soil Data Catalogue, een belangrijk resultaat van Mission Soil, ontwikkeld door het SoilWise-project in samenwerking met het EU Soil Observatory (EUSO). De catalogus is bedoeld om bodemgegevens uit heel Europa met elkaar te verbinden en vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar te maken.
· Het EUSO Forum, waar Mission Soil-projecten de belangrijkste inzichten uit vijf jaar werking van het programma presenteerden en hun bijdrage aan het Europese bodembeleid bespraken.
· Een beleidssessie over het GLB en bodemgezondheid, georganiseerd door SOLO samen met PAN Europe en het Leibniz Centre for Agricultural Landscape Research (ZALF). De Europese Commissie, onderzoekers, landbouwers en adviesdiensten werkten er samen aan aanbevelingen over hoe het toekomstige GLB de doelstellingen van Mission Soil kan ondersteunen.
· Een projectenbeurs in de botanische tuin van Coimbra, waar medeorganiserende projecten en Living Labs hun werk voorstelden via interactieve activiteiten. Daaronder waren een workshop over ecoakoestiek van de bodem, zintuiglijke activiteiten rond bodem, het spel Soil Collage (La Fresque du Sol) en een boerenmarkt, georganiseerd door Agroecology Europe.
· Ongeveer 150 posters, gepresenteerd tijdens drie postersessies.
· Het Soil Banquet, een participatieve culinaire performance waarin 40 deelnemers een ‘eetbaar landschap’ opbouwden en proefden, met ingrediënten uit de omgeving van Coimbra. Zo werd bodemwetenschap vertaald naar een gedeelde zintuiglijke ervaring.
Als hoofdorganisator gebruikte SOLO de conferentie om het eigen werk voor te leggen aan de bredere gemeenschap en daarover in gesprek te gaan en feedback te verzamelen.
Tijdens een open cocreatiesessie bespraken deelnemers de negen transdisciplinaire onderzoeks- en innovatieroutekaarten van SOLO. Die bestrijken de acht doelstellingen van Mission Soil, aangevuld met een routekaart voor het natuurbehoud van de bodembiodiversiteit. In interactieve groepen bespraken de deelnemers de kennislacunes, acties en knelpunten die de afgelopen drie jaar in kaart waren gebracht. Hun feedback wordt verwerkt in de routekaarten, die als input dienen voor de Europese onderzoeks- en innovatieagenda voor bodemgezondheid.
SOLO presenteerde ook een eerste set Key Performance Indicators (KPI’s), ontwikkeld samen met de Mission Soil Board. Die moeten de langetermijnimpact van Mission Soil-projecten in beeld brengen, zoals het vergroten van bewustzijn, het beïnvloeden van beslissingen en het stimuleren van de toepassing van duurzaam bodembeheer. Daarnaast schetste de Think Tank van SOLO over de bodemvoetafdruk van de EU een strategisch traject om de wereldwijde impact van de EU op bodems te verminderen, met aandacht voor de gevolgen van Europese consumptie en invoer voor bodems buiten de EU.
“De impact die we willen bereiken, is mensen verbinden en projecten verbinden”, aldus dr. Carlos António Guerra, projectcoördinator van SOLO. “Ervoor zorgen dat de hoogste prioriteiten bovenaan de lijst staan als het gaat om wat nog ontbreekt aan informatie, innovatie en wetenschap.”
Eric Struyf (Universiteit Antwerpen, Global Change Ecology Centre) leidde de ontwikkeling van de routekaart voor de missiedoelstelling over de bodemvoetafdruk van de EU buiten haar grenzen. Die doelstelling beoogt de negatieve impact van de EU op bodems buiten de EU te kwantificeren en te verminderen. De routekaart werd ontwikkeld samen met een denktank van uiteenlopende belanghebbenden en wetenschappers. Ze leidde al tot een bijbehorende onderzoeksoproep en een gehonoreerd Horizon Europe-onderzoeksproject, dat de belangrijkste uitdagingen zal aanpakken die SOLO voor deze specifieke missiedoelstelling heeft vastgesteld. Het was een van de eerste routekaarten binnen SOLO die tot een specifieke EU Horizon-onderzoeksoproep leidde.
De Soils for Europe Conference werd mede georganiseerd met de gewaardeerde steun van: AI 4 Soil Health, Best4Soil, Bin2Bean, BIOEAST & BOOST4BIOEAST, BonaRes, CAFAMORE, Carbon Farming CE, CirBioWaste, Credible, CURIOSOIL, DeliSoil, EARTHONE, ECHO, E-SPFdigit, EUROSION, GRASS4FUN, GroundWork, InBestSoil, Hungarian Ombudsman for Future Generations, LILAS4SOILS, LivingSoiLL, LOESS, MARVIC, MINAGRIS, MONALISA_EU, MultiSoil, NBSOIL, OGCR, Path4Med, PHISHES, SOB4ES, Soil Health, Benchmarks, SOILL, Soil BON, SOILPROM, SOILSCAPE, SoilTribes, Soil-X-Change, SPADES4Soils, SPRINT, SUS-SOIL, TERRASAFE, TRAILS4SOIL, Waste4Soil
Over Mission Soil
De EU Mission "A Soil Deal for Europe" is een van de vijf EU-missies die binnen Horizon Europe zijn gelanceerd. De missie wil de transitie naar gezonde bodems tegen 2030 aansturen door 100 Living Labs en Lighthouses op te zetten die oplossingen in de praktijk testen en demonstreren. Dat gebeurt naast een ambitieus onderzoeks- en innovatieprogramma, een geharmoniseerd kader voor bodemmonitoring in Europa en acties om het bewustzijn van het vitale belang van bodems te vergroten.
De missie is opgebouwd rond acht doelstellingen:
1. Verwoestijning verminderen
2. De voorraden organische koolstof in de bodem behouden
3. Bodemafdekking stoppen en het hergebruik van stedelijke bodems vergroten
4. Bodemverontreiniging verminderen en bodemherstel bevorderen
5. Erosie voorkomen
6. De bodemstructuur verbeteren om de bodembiodiversiteit te versterken
7. De wereldwijde bodemvoetafdruk van de EU verkleinen
8. De bodemgeletterdheid in de samenleving vergroten
Over SOLO (Soils for Europe)
SOLO (Soils for Europe) is een Coordination and Support Action, gefinancierd binnen de EU Mission "A Soil Deal for Europe" via het Horizon Europe-programma. Het project loopt van december 2022 tot november 2027, heeft een budget van 5 miljoen euro en brengt 19 partnerinstellingen uit heel Europa samen.
SOLO wil de kennislacunes, drijvende krachten, knelpunten en nieuwe onderzoeks- en innovatiebenaderingen identificeren die van belang zijn om de doelstellingen van Mission Soil te bereiken. Daarvoor heeft het project negen Think Tanks opgericht. Die ontwikkelen samen met een brede groep belanghebbenden onderzoeks- en innovatieroutekaarten, met betrokkenheid van onder anderen onderzoekers, landbouwers, ruimtelijke planners, onderwijsprofessionals en beleidsmakers. SOLO test zijn aanpak ook via vier regionale cocreatieknooppunten en werkt samen met het Mission Soil Secretariat en de Mission Board aan Key Performance Indicators om de onderzoeks- en innovatieactiviteiten van de missie op te volgen.
SOLO wordt gecoördineerd door de University of Coimbra.
SOLO wordt gefinancierd door de Europese Unie onder subsidieovereenkomst nr. 101091115, SOLO (Soils for Europe). De geuite standpunten en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of de Europese Commissie. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverlenende instantie kan hiervoor verantwoordelijk worden gehouden.