UAntwerpen, Scivil en UCLouvain brengen met de hulp van bomen luchtkwaliteit in kaart 

Zie je de komende weken iemand in de weer aan een plataan? Allicht gaat het om een burgerwetenschapper die deelneemt aan Plataancheck, een nieuw project van UAntwerpen, Scivil en UCLouvain. Analyse van de boomschors levert een karrenvracht aan info op over de fijnstofuitstoot in onze steden. 

Fijnstof is de verzamelnaam voor alle minuscule deeltjes in de lucht die het menselijk lichaam kunnen binnendringen. Jaarlijks sterven in Vlaanderen duizenden mensen vroegtijdig aan de gevolgen van overmatige hoeveelheden fijnstof. Langdurige blootstelling leidt tot een verhoogde kans op onder meer beroerte, hartinfarct en vroeggeboorte bij zwangerschap. In België worden de door de EU en de WHO opgelegde normen jaar na jaar overschreden, maar toch blijft het bewustzijn rond het fijnstofprobleem gering. 

Boom met geheugen 

UAntwerpen, UCLouvain en Scivil – het Vlaamse kenniscentrum voor citizen science – willen daar verandering in brengen. Daarvoor kijken ze naar … de plataan. In Parijs en in enkele Nederlandse en Duitse steden werd de boom al met succes gebruikt om de fijnstofuitstoot in kaart te brengen. Met het project Plataancheck willen de drie partners nu ook burgerwetenschappers in België op pad sturen.

“De plataan is een bijzondere boom: hij komt in heel Europa voor en groeit vaak in steden”, weet prof. Roeland Samson, verbonden aan het Departement Bio-ingenieurswetenschappen op UAntwerpen. “De schors van de boom heeft ook een goed ‘geheugen’. Fijnstof, vooral afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen, wordt opgenomen in de schors van de boom. In het voorjaar ‘vervelt’ de boom en komt de schors los. Je kan stukken schors probleemloos verwijderen, de boom heeft daar helemaal geen last van.” 

Tot einde april kunnen deelnemers stukken schors van een of meerdere platanen in hun buurt verzamelen. De schors leveren ze vervolgens in bij een van de inzamelpunten, of ze sturen het materiaal rechtstreeks naar het labo van UAntwerpen. 

Geen momentopname 

Samson: “Wij analyseren de schors en kunnen zo de verspreiding van fijnstof in kaart brengen. Dat gaat ons heel interessante data opleveren. Analyse van de schors geeft geen momentopname, maar levert een beeld op van de volledige uitstoot doorheen het jaar op één specifieke locatie. We zijn vooral geïnteresseerd in stedelijke platanen, maar bomen uit meer landelijk gebied zijn zeker ook relevant om te kunnen vergelijken.” 

De wetenschappers verwachten de eerste resultaten in het najaar te kunnen voorstellen. Bedoeling is om het project de komende jaren te herhalen, zowel in België als in andere Europese landen, om zo internationale vergelijkingen te kunnen maken. 

www.plataancheck.be