Onderzoeksgroep

Ecosphere

Expertise

Hydrodynamica, sedimenenttransport en (geo)morfologische dynamiek van estuaria en rivieren: veldmetingen, GIS en remote sensing, numerieke modellering

Natuurlijke klimaatadaptatie in de kustzone: de sleutelrol van ruimtelijke zelforganisatie in de zonering van plantensoorten en golfdemping in schorren. 01/10/2022 - 30/09/2025

Abstract

Schorren worden steeds vaker voorgesteld als natuurlijke kustbescherming tegen zeespiegelstijging en toenemende stormfrequentie als gevolg van klimaatverandering. In dit project onderzoek ik de kennislacunes in hoe wederzijdse interacties tussen planten en golven zorgen voor een ruimtelijke zelforganisatie in de zonering van plantensoorten en golfdemping, en hoe deze zelforganisatie bijdraagt tot de veerkrachtigheid van de golfdempende functie van schorren in veranderende klimaatcondities. Met een mesokosmos-experiment in de nieuwe getijgoot van de Universiteit Antwerpen zal ik de specifieke groeirespons van drie schorplanten aantonen als reactie op interactieve stress van golven, getijden en sediment zoutgehaltes. Ik zal een nieuw gekoppeld model van ruimtelijke soortenverdeling en golftransformatie kalibreren en evalueren ten opzichte van velddata. Dit model wordt vervolgens gebruikt om aan te tonen dat interacties tussen planten en golven voor een ruimtelijke zelforganisatie zorgen van zowel soortenzonering als golfdempingscapaciteit. Vervolgens pas ik het model toe op toekomstige scenario's van veranderende klimaatcondities zoals zeespiegelstijging en een toenemende golfblootstelling. Hiermee zal ik aantonen wat de impact is van de zelforganisatie op de persistentie van de golfdempende functie van schorren onder een veranderend klimaat. Hierdoor zal mijn onderzoek een belangrijke bijdrage leveren aan het onderzoeksveld van natuurlijke klimaatadaptie in kustgebieden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Mangroves als kustverdediging: gebruik van drones en smartphone LiDAR sensors om wrijving door mangroves in overstromingsmodellen te kwantificeren 01/03/2022 - 28/02/2023

Abstract

Mangroven spelen een belangrijke rol bij kustbescherming in tropische delta's door wrijving uit te oefenen op de stroming van water en als zodanig het peil van vloedgolven te verlagen (bijvoorbeeld stormvloeden, tsunami's). Om ervoor te zorgen dat modellen deze afzwakking van vloedgolven door mangroven realistisch kunnen voorspellen, moeten we de kwantificering van mangrove-geïnduceerde wrijving op de stroming drastisch verbeteren. In dit project gebruiken we drones en smart phones, uitgerust met LIDAR laser scanning technologie, om de 3-dimensionale structuur van de mangrove-vegetatie op te meten, en zodoende een meer accurate kwantificering te bekomen van de wrijving uitgeoefend door de mangrove-vegetatie op de waterstroming. Dit zal gestest worden tijdens een veldcampagne in Ecuadors grootste kustdelta, de Guayas-delta. Deze verbeterde kwantificering van door mangrove veroorzaakte wrijving zal de capaciteit van hydrodynamische modellen om extreme waterpeilen in delta's te simuleren, drastisch vergroten.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Lokale tot globale variabiliteit in organische koolstofdynamiek in sedimenten van kustmoerassen die vernatten door de zeespiegelstijging. 01/01/2022 - 31/12/2025

Abstract

Kustmoerassen behoren tot de meest efficiënte ecosystemen die de klimaatopwarming kunnen temperen door de opslag van koolstof in hun bodems. Maar de klimaatopwarming zelf heeft een impact op kustmoerassen door de stijging van de zeespiegel, en er is veel onzekerheid over de impact op koolstofopslag in kustmoerassen. Met dit project willen we fundamenteel nieuwe kennis verwerven in de globale en lokale variabiliteit in de accumulatie van verschillende bronnen van organische koolstof, en hoe dit verandert als kustmoerassen vernatten door de zeespiegelstijging. We willen begrijpen hoe dit varieert (1) op een globale schaal tussen zeer organisch-rijke en mineraal-rijke moerasbodems, en (2) op een lokale schaal tussen stabiele moeraszones, die door opslibbing in balans blijven met het stijgende zeeniveau, en onstabiele moeraszones, waar de vegetatie gestresseerd geraakt door vernatting als gevolg van de zeespiegelstijging. In dit project combineren we (1) de analyse van innovatieve globale datasets, (2) een gedetailleerde veldstudie in moerassen met duidelijke ruimtelijke gradiënten in vernatting door de zeespiegelstijging, en (3) toepassingen van een nieuw geïntegreerd model voor koolstofaccumulatie in moerasbodems in respons op zeespiegelstijging. De resultaten zullen voor het eerst toelaten om in te schatten welke veranderingen in koolstofopslag zullen optreden in kustmoerassen onder invloed van toekomstige zeespiegelscenario's, op lokale tot globale schaal.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Effecten van El Niño en ontbossing van mangroves op extreme waterpeilen in een tropische delta. 01/11/2020 - 31/10/2024

Abstract

Rivierdelta's zijn hotspots van menselijke activiteit die steeds meer blootgesteld worden aan overstromingsrisico's omwille van klimaatopwarming en omzetting van natuurlijke overstromingsgebieden naar antropogeen bodemgebruik. Studies op kleine schaal (1 – 10 km²) hebben reeds aangetoond dat die natuurlijke overstromingsgebieden een sleutelrol kunnen spelen in het reduceren van extreme hoogwaterpeilen. Desondanks, op de schaal van volledige delta's (10² – 10³ km²) is er weinig kennis over de impact van het verdwijnen van natuurlijke overstromingsgebieden op de voortplanting en versterking van hoogwaterpeilen. Vooral voor tropische delta's, waar mangrovebossen op grote schaal zijn omgezet naar aquacultuur en waar specifieke klimaatfluctuaties zoals El Niño extreme hoogwaterpeilen veroorzaken, ontbreekt een grondige wetenschappelijke kennis. Dit project heeft als doel om zulke fundamentele kennis te vergaren over hoe de ruimtelijke configuratie van mangroves vs. aquacultuur de distributie van hoogwaterpeilen beïnvloedt in de Guayas delta (Ecuador), waar El Niño de belangrijkste oorzaak is van extreme hoogwaterpeilen. In deze studie word een combinatie van veldobservaties, analyse van bestaande data en hydrodynamische modellering gebruikt om tot nieuwe wetenschappelijke inzichten te komen over de effecten van klimaatfluctuaties en ontbossing van mangroves op extreme waterpeilen in een tropische delta.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Hoe wederzijdse interacties tussen schorplanten, golven en sediment, de beschermende capaciteit van natuurlijke oevers bepalen. 01/10/2020 - 30/09/2022

Abstract

Schorren zijn begroeide oeverzones langs kusten en getijdenrivieren, die regelmatig overstromen en weer droogvallen onder invloed van de getijdenwerking. Recente studies hebben aangetoond dat schorren een belangrijke rol spelen in natuurlijke bescherming van kust- en rivieroevers tegen de impact van golven, een nieuw concept dat men 'nature-based shoreline protection' noemt. Planten vormen een barrière voor golven, doordat ze de energie van golven afzwakken en erosie van de bodem verminderen. Maar hoe efficiënt zijn schorplanten voor bescherming van kust- en rivieroevers? Belangrijke vragen zijn: (1) is de efficiëntie voor reductie van golven en bodemerosie wel voldoende in de winter, wanneer de bovengrondse biomassa van schorplanten grotendeels is afgestorven? (2) zijn sommige plantensoorten efficiënter dan andere voor reductie van golven en erosie? (3) zijn sommige soorten beter bestand tegen de stress die ze ondervinden van golven, en resulteert dit in de ruimtelijke vegetatiezonering die we zien in het veld, met bepaalde soorten die dichtbij de oever groeien en anderen verder landinwaarts? Dit project onderzoekt deze vragen op een geïntegreerde manier, door de wederzijdse interacties tussen golven en planten te bestuderen, hoe dit resulteert in ruimtelijke vegetatiezonering, en hoe die zonering bepalend is voor de efficiëntie van schorren om kust- en rivieroevers te beschermen tegen golven en erosie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Kunnen kustmoerassen meegroeien met de stijgende zeespiegel?: een veld-, stroomgoot- en modellering-studie van de rol van bio-geomorfologische zelf-organisatie. 01/01/2020 - 31/12/2023

Abstract

Schorren zijn waardevolle kustecosystemen die worden bedreigd door de wereldwijde klimaatopwarming en resulterende zeespiegelstijging. Of ze verdrinken of blijven bestaan terwijl het zeeniveau stijgt, hangt af van bodemophoging door het invangen van sedimenten (zand en modder). Die sedimentatie wordt lokaal bepaald door zogenaamde bio-geomorfologische interacties tussen planten, stromend water en reliëfveranderingen. Op grotere schaal treedt er zogenaamde zelforganisatie van het landschap op, door vorming van geulen tussen de vegetatie en sedimentaanvoer via die geulen naar de schorren. We zullen onderzoeken hoe de kleinschalige (m²) bio-geomorfologische interacties de grootschalige (km²) zelforganisatie van schorrenlandschappen bepalen en hoe dit hun aanpassingsvermogen aan zeespiegelstijging beïnvloedt. Het doel van dit project is om voor het eerst de impact te onderzoeken van specifieke plantensoorten op de zelforganisatie en het aanpassingsvermogen van schorren. We testen de hypothesen dat (1) verschillende plantensoorten resulteren in vorming van verschillende zelfgeorganiseerde geulnetwerken; en (2) de resulterende geulnetwerken bepalend zijn voor de efficiëntie waarmee sedimenten worden verspreid en afgezet in reactie op de zeespiegelstijging. Dit zal onderzocht worden door een unieke combinatie van veldmetingen, geschaalde lab-experimenten en computersimulaties.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Kwantificeren en modelleren van bodemkoolstofaccumulatie in mangrovebossen in respons op zeespiegelstijging. 01/11/2019 - 31/10/2023

Abstract

Mangroven zijn kustmoerassen met waardevolle functies, zoals klimaatregulatie door CO2 uit de lucht te halen en op te slaan als organische bodemkoolstof (OBK). Mangroven en hun OBK opslag functie dreigen gedeeltelijk verloren te gaan door de zeespiegelstijging (ZSS) tegen het eind van de 21ste eeuw. Het is bekend dat mangroven een zekere capaciteit hebben om mee te groeien met de ZSS door bodemophoging via sediment en OBK accumulatie Huidige inzichten en modellen, om de veranderingen in OBK accumulatiesnelheid in te schatten in respons op toekomstige ZZS scenario's, zijn erg beperkt. In dit project zal voor het eerst een geïntegreerde veld- en modelleringstudie uitgevoerd worden naar de feedbacks tussen snelheden van ZSS, sediment en OBK accumulatie in mangroven. Dit wordt onderzocht in de Guayas delta in Ecuador. De volgende hypothesen worden getest: (1) het aanpassingsvermogen van mangroven aan ZSS wordt bepaald door hoe sterk de feedback is tussen toenemende getijdenoverstroming, sediment en OBK accumulatiesnelheden; (2) de sterkte van deze feedback hangt af van de locatie langs de land-zee gradiënt binnen de delta: mangroven in rivier-gedomineerde delen van een delta hebben een hogere capaciteit om sediment en OBK te accumuleren in respons op ZSS; marien-gedomineerde delen van een delta zullen kwetsbaarder zijn voor overstroming door de ZSS. Dit project zal nieuwe inzichten genereren en zal resulteren in een innovatief model om de OBK accumulatie in mangroven.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Schorren: bio-geomorfologische zelf-organisatie en implicaties voor respons op zeespiegelstijging en veranderende sedimentaanvoer (TIGER). 01/09/2019 - 31/08/2022

Abstract

Intertidal landscapes are complex environments located between the land and sea, and that are regularly flooded by tides. They provide highly valuable ecosystem services that are threatened by sea level rise and changing sediment supply. Previous studies showed that the small-scale (order of m2) interactions between vegetation dynamics, water flow and sediment transport (so-called bio-geomorphic feedbacks) have a great impact on channel network formation and evolution at the landscape-scale (order of km2). We call this process bio-geomorphic self-organization. The aim of this project is to investigate, for the first time, the impact of plant species traits on biogeomorphic self-organization of intertidal landscapes. More specifically, we hypothesize that (1) different plant species traits lead to the self-organization of different channel network patterns, and (2) the resulting self-organized landscape structures determine the efficiency to distribute and trap sediments on the intertidal floodplain, and hence the resilience (adaptability) of the landscape to sea level rise and decreasing sediment supply. By using a combination of computer model simulations and field observations, we aim at producing new fundamental knowledge on landscape selforganization by bio-geomorphic feedbacks, and its implications for the resilience of intertidal landscapes against environmental changes..

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Functioneren van Ecosystemen en hun Interacties met Klimaatverandering. 01/06/2016 - 31/12/2022

Abstract

Ecosystemen leveren veel diensten aan de maatschappij. Het begrijpen van hun functioneren is dan ook cruciaal om accurate projecties te kunnen maken van toekomstig klimaat en voedselproductie, alsook om een duurzaam beleid te kunnen ontwikkelen. Dit voorstel heeft daarom tot doel wetenschappelijke doorbraken te realiseren die kunnen bijdragen tot een beter inzicht in de processen die bepalend zijn voor ecosysteemdiensten en -functioneren. Het overkoepelende lange-termijn doel is dan ook om ecosysteem-functioneren voldoende te begrijpen zodat we, samen met modelleergroepen, betere projecties van toekomstige ecosysteemdiensten en klimaat kunnen maken. Prioriteit wordt gegeven aan de volgende vier onderzoekspijlers: 1) Kwantitatief inzicht in de allocatie van plantenkoolstof naar groei, ademhaling en nutriëntenopname; 2) Beter inzicht in- en betere metingen van biomassaproductie; 3) Beter inzicht in bodemkoolstofprocessen en koolstofsequestratie; 4) Beter inzicht in de spatiale en temporele variatie van broeikasgasbalansen. De focus van dit project ligt op de invloed van 'Global Change', inclusief klimaatverandering en veranderende chemische samenstelling van de atmosfeer, op ecosysteemprocessen en -functioneren. De Methusalemhouder aan de Universiteit Hasselt zal waar mogelijk en waar relevant betrokken worden bij het ontwikkelen van gemeenschappelijke onderzoekslijnen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Stabiliteit van een schorre onder zeer hoge stroomsnelheden. Een experiment in de getijdengoot van UAntwerpen nav. dijkbresproeven in de Hedwige-Prosperpolder in het kader van het INTERREG POLDER2C's project. 18/01/2021 - 30/09/2021

Abstract

Coasts and estuaries are increasingly exposed to flood risks due the global and local changes, resulting in sea level rise, increasing magnitude and frequency of storm surges. This increasing flood risk motivates a paradigm shift towards nature-based flood defense, where engineered flood defense structures (like dikes) are supplemented with conservation or creation of wetlands (like tidal marshes) in front of the dikes, which contribute to lower the flood risks. In this EU-INTERREG project, the combined protective function of dikes and natural wetland foreshores in front of dikes are tested under field and laboratory conditions. In the field, controlled dike breach experiments (in the Hedwige-Prosperpolder, Schelde estuary, Belgium & the Netherlands) are conducted to investigate the process of dike breach growth and the interaction with stability of the vegetated marsh foreshore. More specifically within this sub-project, the stability of the marsh soil and vegetation under extreme flow conditions that occur during dike breaches, is tested in a new tidal flume lab facility at the UAntwerp campus (the so-called Mesodrome). Marsh soil monoliths (0.8 m wide x 1.2 m long x 0.4 m deep) containing the marsh vegetation are excavated from the field and placed in the flume, and the responses of the vegetation and soil to extreme flow velocities (up to 2 m/s) are tested.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

    Project type(s)

    • Onderzoeksproject

    Begeleiding en overdracht vegetatiemodellering Hedwige-Prosperpolder. 01/01/2019 - 31/12/2019

    Abstract

    This project represents a formal research agreement between UA and on the other hand the client. UA provides the client research results mentioned in the title of the project under the conditions as stipulated in this contract..

    Onderzoeker(s)

    Onderzoeksgroep(en)

      Project type(s)

      • Onderzoeksproject

      Hoe wederzijdse interacties tussen schorplanten, golven en sediment, de beschermende capaciteit van natuurlijke oevers bepalen. 01/10/2018 - 30/09/2020

      Abstract

      Schorren zijn begroeide oeverzones langs kusten en getijdenrivieren, die regelmatig overstromen en weer droogvallen onder invloed van de getijdenwerking. Recente studies hebben aangetoond dat schorren een belangrijke rol spelen in natuurlijke bescherming van kust- en rivieroevers tegen de impact van golven, een nieuw concept dat men 'nature-based shoreline protection' noemt. Planten vormen een barrière voor golven, doordat ze de energie van golven afzwakken en erosie van de bodem verminderen. Maar hoe efficiënt zijn schorplanten voor bescherming van kust- en rivieroevers? Belangrijke vragen zijn: (1) is de efficiëntie voor reductie van golven en bodemerosie wel voldoende in de winter, wanneer de bovengrondse biomassa van schorplanten grotendeels is afgestorven? (2) zijn sommige plantensoorten efficiënter dan andere voor reductie van golven en erosie? (3) zijn sommige soorten beter bestand tegen de stress die ze ondervinden van golven, en resulteert dit in de ruimtelijke vegetatiezonering die we zien in het veld, met bepaalde soorten die dichtbij de oever groeien en anderen verder landinwaarts? Dit project onderzoekt deze vragen op een geïntegreerde manier, door de wederzijdse interacties tussen golven en planten te bestuderen, hoe dit resulteert in ruimtelijke vegetatiezonering, en hoe die zonering bepalend is voor de efficiëntie van schorren om kust- en rivieroevers te beschermen tegen golven en erosie.

      Onderzoeker(s)

      Onderzoeksgroep(en)

        Project type(s)

        • Onderzoeksproject

        Schorren: bio-geomorfologische zelf-organisatie en implicaties voor respons op zeespiegelstijging en veranderende sedimentaanvoer (TIGER). 01/05/2018 - 30/04/2019

        Abstract

        Intertidal landscapes are complex environments located between the land and sea, and that are regularly flooded by tides. They provide highly valuable ecosystem services that are threatened by sea level rise and changing sediment supply. Previous studies showed that the small-scale (order of m2) interactions between vegetation dynamics, water flow and sediment transport (so-called bio-geomorphic feedbacks) have a great impact on channel network formation and evolution at the landscape-scale (order of km2). We call this process bio-geomorphic self-organization. The aim of this project is to investigate, for the first time, the impact of plant species traits on biogeomorphic self-organization of intertidal landscapes. More specifically, we hypothesize that (1) different plant species traits lead to the self-organization of different channel network patterns, and (2) the resulting self-organized landscape structures determine the efficiency to distribute and trap sediments on the intertidal floodplain, and hence the resilience (adaptability) of the landscape to sea level rise and decreasing sediment supply. By using a combination of computer model simulations and field observations, we aim at producing new fundamental knowledge on landscape selforganization by bio-geomorphic feedbacks, and its implications for the resilience of intertidal landscapes against environmental changes.

        Onderzoeker(s)

        Onderzoeksgroep(en)

          Project type(s)

          • Onderzoeksproject

          Ondersteuning modellering HPP. 01/05/2018 - 31/10/2018

          Abstract

          Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de opdrachtgever. UA levert aan de opdrachtgever de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

          Onderzoeker(s)

          Onderzoeksgroep(en)

            Project type(s)

            • Onderzoeksproject

            Respons van kustmoerassen op zeespiegelstijging: een geïntegreerde studie van de respons in bodemhoogte en bodemkoolstof in schorren en mangroves. 01/01/2018 - 31/12/2021

            Abstract

            Kustmoerassen, zoals mangrovebossen in tropische klimaten en schorren in gematigde klimaten, zijn unieke ecosystemen die dreigen verloren te gaan door de stijging van de zeespiegel. Ze kunnen zich echter tot op zeker niveau aanpassen aan de stijgende zeespiegel door bodemophoging als gevolg van sedimentatieprocessen, en ze kunnen bijdragen aan een vermindering van de klimaatopwarming door koolstof uit de atmosfeer op te slaan in hun bodems. De huidige inzichten in feedback mechanismen tussen de snelheden van zeespiegelstijging, bodemophoging en koolstofaccumulatie zijn vooral gebaseerd op studies in schorren in gematigde klimaten, terwijl er veel minder bekend is voor tropische mangrovebossen. In dit project zullen we voor het eerst deze feedbacks bestuderen op basis van een integratie van veldstudies en computermodellering zowel voor mangroves als schorren. Concreet onderzoeken we de hypotheses dat (1) de respons van mangroves en schorren op zeespiegelstijging verloopt volgens gelijkaardige feedback mechanismen tussen de mate van overstroming (frequentie, duur, diepte van getijdenoverstromingen), sediment- en koolstofaccumulatiesnelheden; (2) de sterkte van deze feedback mechanismen, en dus de capaciteit om bodemkoolstof op te slaan en de bodem op te hogen met de stijgende zeespiegel, verschilt tussen mangroves en schorren als gevolg van intrinsieke vegetatieverschillen. Dit project zal een unieke dataset genereren en resulteren in de ontwikkeling van een geïntegreerd computermodel dat zowel voor mangrovebossen als schorren kan simuleren wat de verwachte veranderingen zijn in snelheid van bodemophoging en koolstofaccumulatie als reactie op verschillende mogelijke scenario's van zeespiegelstijging die worden voorspeld voor de 21ste eeuw. Op basis van het model en wereldwijde datasets zullen we een nieuwe inschatting maken van de wereldwijde veranderingen die we kunnen verwachten in bodemkoolstofopslag en oppervlaktes van mangroves en schorren als gevolg van de zeespiegelstijging die ons te wachten staat in de 21ste eeuw.

            Onderzoeker(s)

            Onderzoeksgroep(en)

              Project type(s)

              • Onderzoeksproject

              Verbetering van de grondwaterdynamiek: een cruciale factor voor succesvol schorherstel? 01/01/2017 - 31/12/2020

              Abstract

              Schorren – dit zijn getijdenmoerassen langs kusten en estuaria (getijdenrivieren) – zijn in het verleden vaak omgezet in landbouwgebied, wat gepaard kan gaan met een verlies van waterkwaliteit van de aangrenzende rivier of kustzone. Om de waterkwaliteit van getijdenrivieren te verbeteren, investeren overheden over de hele wereld in het weer herstellen van landbouwgebied tot schorren. In NW-Europa zijn zo al meer dan 140 schorgebieden hersteld en en meerdere zullen volgen in de komende decennia. Desondanks zijn er toenemende aanwijzingen dat herstelde schorren niet in dezelfde mate bijdrage aan waterkwaliteitsregulatie dan natuurlijke schorren. Door het historische landbouwgebruik, is de bodem gecompacteerd, wat de grondwaterstroming belemmerd. De gereduceerde grondwaterstroming is waarschijnlijk de reden voor de waargenomen verschillen in waterkwaliteitsregulatie. De verschillen in grondwaterdynamiek tussen herstelde en natuurlijke schorren zijn echter niet goed bekend. In dit onderzoek wordt dit verder onderzocht. We bestuderen de bodemkenmerken, grondwater- en nutriëntenfluxen in herstelde en natuurlijke schorren langs het Schelde estuarium in België, en gebruiken de resultaten om een computermodel te ontwikkelen. Met dit model zullen we de bepalen wt de optimale bodemkenmerken zijn van herstelde schorren om de waterkwaliteitsfunctie te optimaliseren. In samenwerking met de waterbouwsector, zullen we dit vertalen in ontwerpcriteria voor herstel van schorren, zodanig dat hun functie voor waterkwaliteitsverbetering wordt geoptimaliseerd.

              Onderzoeker(s)

              Onderzoeksgroep(en)

                Project type(s)

                • Onderzoeksproject

                Studie van de sedimentatie en geulvorming in een nieuw aangelegd getijdengebied. 01/01/2017 - 31/12/2018

                Abstract

                Het project omvat de studie van de geomorfologische dynamiek van het gereduceerd getijde gebied Bergenmeersen gelegen langs de Schelde. Dit gebied maakt samen met andere gebieden deel uit van het Sigmaplan dat door de Vlaamse overheid ontwikkeld werd als reactie op de overstromingen van 1976. Deze projectgebieden zijn waterbuffers die het Scheldewater moeten opvangen in het geval van een stormvloed. Door de creatie van een gereduceerd getijde gebied vormt het Sigmaplan eveneens een belangrijke schakel in de natuurontwikkeling in Vlaanderen. De geomorfologie van het nieuw aangelegde gereduceerde getijden gebied Bergenmeersen wordt opgemeten met een real time kinematic global navigation sateliet system. De hoogtemeting van de sliblagen en de bodem van de getijdegeulen wordt vastgelegd met een toestel voor digitale hoogtemeting. Dit laat toe om de positie van de meetpunten te bekomen met een nauwkeurigheid van enkele centimeters en een hoogtenauwkeurigheid van ongeveer één millimeter. Deze metingen worden digitaal uitgewerkt met gespecialiseerde software om een volledig drie dimensionale voorstelling van de getijdengeulen in het geheel van het project Bergenmeersen te verkrijgen. Dit drie dimensionaal beeld wordt vergeleken met de basismeting toen het project Bergenmeersen opnieuw opengesteld werd voor het getijde op 25 april 2013. Aan de hand van dit basismodel en de nieuwe opmeting zal bepaald worden hoeveel de sedimentatie en erosie van de getijdengeulen in het projectgebied bedragen. Deze resultaten zullen getoetst worden met eerdere metingen die uitgevoerd werden in het piloot project van het Sigmaplan, het Lippenbroek. De resultaten van de observaties zullen nieuwe inzichten leveren in de ontwikkeling van de getijdengeulen en de snelheden waarmee sedimentatie en erosie optreden in een nieuw gereduceerd getijden gebied. Deze informatie is belangrijk in de evaluatie van het succes van de natuurontwikkeling, ook in de andere getijdengebieden die langs de Schelde worden aangelegd in het kader van het Sigmaplan.

                Onderzoeker(s)

                Onderzoeksgroep(en)

                  Project type(s)

                  • Onderzoeksproject

                  Golfbelasting in de Beneden-Zeeschelde - thv Galgeschoor. 01/11/2015 - 31/10/2017

                  Abstract

                  Doel van dit project is om de impact van golven te bepalen op de stabiliteit van het bodemsediment in een slikken- en schorrengebied, het zogenaamde Galgenschoor, in het Schelde-estuarium, België. Dit gebeurt op basis van veldmetingen van golven, stroming, sedimentatie-erosie dynamiek en data analyse, met speciale aandacht voor de kwantificering van de relatieve impact van natuurlijke windgolven en antropogene scheepsgolven, en de relaties tussen golfbelasting en sedimentatie-erosiesnelheden.

                  Onderzoeker(s)

                  Onderzoeksgroep(en)

                    Project type(s)

                    • Onderzoeksproject

                    Kwantificering en modellering van de rol van oeverbescherming van moerasvegetatie. 01/10/2015 - 28/02/2019

                    Abstract

                    Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de opdrachtgever. UA levert aan de opdrachtgever de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

                    Onderzoeker(s)

                    Onderzoeksgroep(en)

                      Project type(s)

                      • Onderzoeksproject

                      Respons van schormoerassen op zeepiegelstijging: interacties tussen afsterven van vegetatie, waterstroming en sedimentatie. 01/10/2015 - 30/09/2017

                      Abstract

                      Schorren zijn kustmoerassen die momenteel worden bedreigd door de globale zeespiegelstijging, al hebben ze een zeker vermogen om zich hieraan aan te passen door sedimentatie. In verschillende schorrengebieden in de wereld is de sedimentatiesnelheid echter kleiner dan de snelheid van zeespiegelstijging, wat leidt tot toenemende overstroming van de schorren, bijgevolg een toenemende stress voor de schorrenvegetatie, wat uiteindelijk kan resulteren in grootschalige afsterfte van de vegetatie. In dit project onderzoeken we de impact van vegetatiesterfte op de getijdenstromingen en sedimentatiepatronen in een schorre, die op hun beurt bepalend zijn voor het (on)vermogen voor hervestiging van de vegetatie. De hypothese wordt onderzocht dat een kritisch kantelpunt bestaat, nl. dat er een kritisch niveau van vegetatiesterfte is waarbij stromings- en sedimentatiepatronen zo significant worden veranderd dat de condities voor hervestiging van de vegetatie slechter en slechter worden, mogelijks resulterend in het definitief verlies van de schorrenvegetatie. In dit project kwantificeren we de effecten van verschillende spatio-temporele patronen van vegetatiesterfte op de stromings- en sedimentatiesnelheden in een schorre, op basis van een combinatie van methoden, waaronder teledetectie, hydrodynamische modellering, en veldexperimenten. Het project zal resulteren in nieuwe kennis die kan bijdragen tot een betere voorspelling van de reactie van schorren op zeespiegelstijging.

                      Onderzoeker(s)

                      Onderzoeksgroep(en)

                        Project type(s)

                        • Onderzoeksproject

                        Data-analyse van relaties tussen scheepstrafiek, windcondities, golven en erosie in intertidale ecosystemen in het Schelde-estuarium. 01/01/2015 - 31/12/2016

                        Abstract

                        Uit analyse van reeds beschikbare data ivm golfhoogten in intertidale ecosystemen langs het Schelde-estuarium (Rilland, NL) worden golfkenmerken van antropogene scheepsgolven versus natuurlijke windgolven bepaald. De gemeten golfhoogtes worden in verband gebracht met scheepskenmerken en met windsnelheid en –richting, en met de stromingen die ze veroorzaken. De stroomsnelheden worden gerelateerd aan optredende erosie, om uiteindelijk de invloed van antropogene scheepstrafiek versus natuurlijke processen op erosie te bepalen.

                        Onderzoeker(s)

                        Onderzoeksgroep(en)

                          Project type(s)

                          • Onderzoeksproject

                          Interacties tussen zeepiegelstijging, vegetatiesterfte, waterstroming en sedimentatie in schormoerassen: een experimentele studie. 01/10/2014 - 30/09/2018

                          Abstract

                          Schorren zijn kustmoerassen die momenteel worden bedreigd door de globale zeespiegelstijging, al hebben ze een zeker vermogen om zich hieraan aan te passen door sedimentatie. In verschillende schorrengebieden in de wereld is de sedimentatiesnelheid echter kleiner dan de snelheid van zeespiegelstijging, wat leidt tot toenemende overstroming van de schorren, bijgevolg een toenemende stress voor de schorrenvegetatie, wat uiteindelijk kan resulteren in grootschalige afsterfte van de vegetatie. In dit project onderzoeken we de impact van vegetatiesterfte op de getijdenstromingen en sedimentatiepatronen in een schorre, die op hun beurt bepalend zijn voor het (on)vermogen voor hervestiging van de vegetatie. De hypothese wordt onderzocht dat een kritisch kantelpunt bestaat, nl. dat er een kritisch niveau van vegetatiesterfte is waarbij stromings- en sedimentatiepatronen zo significant worden veranderd dat de condities voor hervestiging van de vegetatie slechter en slechter worden, mogelijks resulterend in het definitief verlies van de schorrenvegetatie. In dit project kwantificeren we de effecten van verschillende spatio-temporele patronen van vegetatiesterfte op de stromings- en sedimentatiesnelheden in een schorre. In het aangevraagde BOF/DOCPRO bonusproject wordt dit thema onderzocht op basis van veldexperimenten. Dit is complementair aan het oorspronkelijke BOF/DOCPRO project (waarvoor de doctoraatsbursaal een FWO beurs heeft verworven), waarbij dit thema wordt onderzocht op basis van teledetectie en hydrodynamische modellering. Het project zal resulteren in nieuwe kennis die kan bijdragen tot een betere voorspelling van de reactie van schorren op zeespiegelstijging.

                          Onderzoeker(s)

                          Onderzoeksgroep(en)

                            Project type(s)

                            • Onderzoeksproject

                            De modellering van de geomorfologische en ecologische ontwikkeling van de Hertogin Hedwige- en Prosperpolder na ontpoldering. 13/05/2014 - 31/12/2018

                            Abstract

                            Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de opdrachtgever. UA levert aan de opdrachtgever de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

                            Onderzoeker(s)

                            Onderzoeksgroep(en)

                              Project type(s)

                              • Onderzoeksproject

                              Respons van schormoerassen op zeepiegelstijging: interacties tussen afsterven van vegetatie, waterstroming en sedimentatie. 01/10/2013 - 30/09/2015

                              Abstract

                              Schorren zijn kustmoerassen die momenteel worden bedreigd door de globale zeespiegelstijging, al hebben ze een zeker vermogen om zich hieraan aan te passen door sedimentatie. In verschillende schorrengebieden in de wereld is de sedimentatiesnelheid echter kleiner dan de snelheid van zeespiegelstijging, wat leidt tot toenemende overstroming van de schorren, bijgevolg een toenemende stress voor de schorrenvegetatie, wat uiteindelijk kan resulteren in grootschalige afsterfte van de vegetatie. In dit project onderzoeken we de impact van vegetatiesterfte op de getijdenstromingen en sedimentatiepatronen in een schorre, die op hun beurt bepalend zijn voor het (on)vermogen voor hervestiging van de vegetatie. De hypothese wordt onderzocht dat een kritisch kantelpunt bestaat, nl. dat er een kritisch niveau van vegetatiesterfte is waarbij stromings- en sedimentatiepatronen zo significant worden veranderd dat de condities voor hervestiging van de vegetatie slechter en slechter worden, mogelijks resulterend in het definitief verlies van de schorrenvegetatie. In dit project kwantificeren we de effecten van verschillende spatio-temporele patronen van vegetatiesterfte op de stromings- en sedimentatiesnelheden in een schorre, op basis van een combinatie van methoden, waaronder teledetectie, hydrodynamische modellering, en veldexperimenten. Het project zal resulteren in nieuwe kennis die kan bijdragen tot een betere voorspelling van de reactie van schorren op zeespiegelstijging.

                              Onderzoeker(s)

                              Onderzoeksgroep(en)

                                Project type(s)

                                • Onderzoeksproject

                                Kwantificering van drempelvoorwaarden voor landwaartse erosie en zeewaartse aangroei van schoroevers. 01/10/2013 - 30/09/2015

                                Abstract

                                Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel.

                                Onderzoeker(s)

                                Onderzoeksgroep(en)

                                  Project type(s)

                                  • Onderzoeksproject

                                  Ruimtelijke patroonvorming van macrofyten: een geïntegreerd model voor het beheer van laagland rivieren. 01/01/2013 - 31/12/2016

                                  Abstract

                                  Hydro en morfodynamische modellen zijn een onmisbaar instrument voor rivierbeheerders. Bestaande modellen simuleren enkel de interacties tussen waterstroming, sedimenttransport en geomorfologische veranderingen van de rivierbodem. Waterplanten hebben in laagland rivieren echter een significante impact of deze processen. Ze beïnvloeden de waterkwaliteit en stroomsnelheid, kunnen overstromingsrisico's verhogen (door verhoogde weerstand tegen waterstroming) en veranderen de rivierbodem. Daarom is het noodzakelijk waterplanten toe te voegen aan een riviermodel. In dit onderzoek zal het bestaande hydrodynamische model STRIVE (STReam and River Ecosystem) worden uitgebreid om een instrument te hebben voor het beheer en herstel van rivieren met waterplanten. Eerst wordt een vegetatie module toegevoegd, deze beschrijft de ruimtelijke en temporele groei van waterplanten. Daarna wordt een transportmodule geïmplementeerd, deze simuleert sedimentatie in vegetatiepatches en erosie er naast. Data verzameld in het Nete bekken zullen worden gebruikt om beide modules te callibreren; ze bevatten informatie over vegetatiegroei, hydrodynamica en riviermorfologie. Dit uitgebreide model zal gebruikt worden om het huidige maaibeheer van de Zwarte Nete te optimalizeren, waarbij het overstromingsrisico wordt verkleind en een maximale bedekking van planten wordt behouden. Dit zal resulteren in advies over het maaitijdstip en maaipatroon. Vervolgens wordt de impact van klimaatverandering onderzocht, door veranderende debieten. Modelsenarios zullen de gevolgen van veranderende debieten inschatten op overstromingen.

                                  Onderzoeker(s)

                                  Onderzoeksgroep(en)

                                    Project type(s)

                                    • Onderzoeksproject

                                    Aanleveren van een rapport historische evolutie aanslibbing op intertidale gebieden. 01/01/2013 - 01/07/2014

                                    Abstract

                                    Het areaal waar slib zich natuurlijk kan afzetten, is sterk gewijzigd in de tijd door natuurlijke sedimentatie maar vooral ook door menselijke ingrepen als inpolderingen, rechttrekkingen, bedijkingen, ontpolderingen, aanleg van dokken, dumping van aanleg- en baggerspecie, aanplanten van slijkgras in Saeftinge,…. Nieuwe metingen kunnen mogelijk noodzakelijk blijken om inzicht te krijgen in de evolutie van aanslibbingssnelheid op slikken, schorren en platen. Op deze manier wordt getracht om de historische evolutie van de "sinks" in de slibbalans in beeld te brengen. Het WL wenst een rapport te ontvangen rond de historische evolutie van de totale aanslibbing (ton/jr over het volledige Schelde-estuarium) op intertidale gebieden, om te integreren in de massabalans van slib in het Schelde estuarium.

                                    Onderzoeker(s)

                                    Onderzoeksgroep(en)

                                      Project type(s)

                                      • Onderzoeksproject

                                      Respons van schormoerassen op zeepiegelstijging: interacties tussen afsterven van vegetatie, waterstroming en sedimentatie. 01/10/2012 - 30/09/2013

                                      Abstract

                                      Schorren zijn kustmoerassen die momenteel worden bedreigd door de globale zeespiegelstijging, al hebben ze een zeker vermogen om zich hieraan aan te passen door sedimentatie. In verschillende schorrengebieden in de wereld is de sedimentatiesnelheid echter kleiner dan de snelheid van zeespiegelstijging, wat leidt tot toenemende overstroming van de schorren, bijgevolg een toenemende stress voor de schorrenvegetatie, wat uiteindelijk kan resulteren in grootschalige afsterfte van de vegetatie. In dit project onderzoeken we de impact van vegetatiesterfte op de getijdenstromingen en sedimentatiepatronen in een schorre, die op hun beurt bepalend zijn voor het (on)vermogen voor hervestiging van de vegetatie. De hypothese wordt onderzocht dat een kritisch kantelpunt bestaat, nl. dat er een kritisch niveau van vegetatiesterfte is waarbij stromings- en sedimentatiepatronen zo significant worden veranderd dat de condities voor hervestiging van de vegetatie slechter en slechter worden, mogelijks resulterend in het definitief verlies van de schorrenvegetatie. In dit project kwantificeren we de effecten van verschillende spatio-temporele patronen van vegetatiesterfte op de stromings- en sedimentatiesnelheden in een schorre, op basis van een combinatie van methoden, waaronder teledetectie, hydrodynamische modellering, en veldexperimenten. Het project zal resulteren in nieuwe kennis die kan bijdragen tot een betere voorspelling van de reactie van schorren op zeespiegelstijging.

                                      Onderzoeker(s)

                                      Onderzoeksgroep(en)

                                        Project type(s)

                                        • Onderzoeksproject

                                        Mesodroom. 26/04/2012 - 31/12/2017

                                        Abstract

                                        Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de Vlaamse overheid. UA levert aan de Vlaamse overheid de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

                                        Onderzoeker(s)

                                        Onderzoeksgroep(en)

                                          Project type(s)

                                          • Onderzoeksproject

                                          Relatieve impact van scheepsgolven versus natuurlijke waterbewegingen op de verstoring van intertidale ecosystemen in het Schelde-estuarium. 01/01/2012 - 31/12/2013

                                          Abstract

                                          De relatieve impact van scheepsgolven op de intergetijdengebieden van het Schelde-estuarium wordt bestudeerd in verhouding tot de impact van natuurlijke windgolven en getijdenstromingen. Deze effecten worden gemeten in relatie tot verschillende scheepskenmerken, en op verschillende locaties langs het estuarium, om invloeden van plaatskenmerken na te gaan. De resultaten kunnen gebruikt worden als basis voor aanbevelingen om de impact van scheepvaart op het ecosysteem van de Schelde te beperken.

                                          Onderzoeker(s)

                                          Onderzoeksgroep(en)

                                            Project type(s)

                                            • Onderzoeksproject

                                            Kwantificering van drempelvoorwaarden voor landwaartse erosie en zeewaartse aangroei van schoroevers. 01/10/2011 - 30/09/2013

                                            Abstract

                                            Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel.

                                            Onderzoeker(s)

                                            Onderzoeksgroep(en)

                                              Project type(s)

                                              • Onderzoeksproject

                                              Functioneren van rivierecosystemen door plant-stroming-bodem interacties. 01/01/2011 - 31/12/2015

                                              Abstract

                                              Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel.

                                              Onderzoeker(s)

                                              Onderzoeksgroep(en)

                                                Project type(s)

                                                • Onderzoeksproject

                                                Effect van in- en ontpolderen op hoogwaterpeilen in het Schelde-estuarium: historische effecten (1550-1800) als referentiemodel voor huidige beheersplannen. 01/01/2011 - 31/12/2012

                                                Abstract

                                                Om het overstromingsrisico van de Schelde te doen dalen, worden valleigebieden ontpolderd. Er bestaan echter geen empirische data die de relatie tussen ontpolderingen en waterpeil reductie (~ overstromingsrisico) beschrijven. Als vergelijkingsmodel worden daarom de effecten van historische in- en ontpolderingen langs de Westerschelde (1550-1800) op het waterpeil langs de Vlaamse Zeeschelde bestudeerd, a.d.h.v. protisten (diatomeeën en thecaoeben).

                                                Onderzoeker(s)

                                                Onderzoeksgroep(en)

                                                  Project type(s)

                                                  • Onderzoeksproject

                                                  Kwantificering van drempelvoorwaarden voor landwaartse erosie en zeewaartse aangroei van schoroevers. 01/10/2010 - 30/09/2011

                                                  Abstract

                                                  Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel.

                                                  Onderzoeker(s)

                                                  Onderzoeksgroep(en)

                                                    Project type(s)

                                                    • Onderzoeksproject

                                                    De impact van klimaatveranderingen op kustwetlands 31/08/2010 - 28/02/2011

                                                    Abstract

                                                    Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds Erasmus Mundus - EADIC. UA levert aan Erasmus Mundus - EADIC de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

                                                    Onderzoeker(s)

                                                    Onderzoeksgroep(en)

                                                      Project type(s)

                                                      • Onderzoeksproject

                                                      De impact van klimaatveranderingen op kustwetlands. 30/08/2010 - 29/06/2013

                                                      Abstract

                                                      Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds EDCTP. UA levert aan EDCTP de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

                                                      Onderzoeker(s)

                                                      Onderzoeksgroep(en)

                                                        Project type(s)

                                                        • Onderzoeksproject

                                                        Koppeling van optische beeldverwerving en 2D-modellering voor studie aan ruimtelijke heterogeniteit in begroeide beken en rivieren. 01/01/2010 - 31/12/2013

                                                        Abstract

                                                        Het hoofddoel van dit project is het ontwikkelen en toepassen van nieuwe gebiedsdekkende optische meettechnieken met hoge ruimtelijke en temporele resoluties voor karakterisering van plantstromingsinteracties in rivierecosystemen en het geïntegreerde gebruik ervan in te ontwikkelen 2D-numerieke modellering binnen het STRIVE-pakket (het beschikbare rivierecosysteemmodel). Twee onderzoeksvelden worden onderscheiden: het hydraulische gericht op stroming, het biologische gericht op macrofyten.

                                                        Onderzoeker(s)

                                                        Onderzoeksgroep(en)

                                                          Project type(s)

                                                          • Onderzoeksproject

                                                          Interacties tussen hydrodynamica, geomorfologie en ecologie in het Schelde-estuarium 01/12/2009 - 30/11/2013

                                                          Abstract

                                                          Dit onderzoeksproject richt zich op het morfologisch beheer van het Schelde-estuarium, met nadruk op de interacties tussen menselijke ingrepen, hydrodynamica, geomorfologie en ecologie. Meerbepaald worden in dit project de processen onderzocht die verantwoordelijk zijn voor de laterale erosie en aangroei van schoroevers. Daarbij wordt speciale aandacht besteed aan: 1) de relatieve impact van menselijke factoren (scheepsgolven) en natuurlijke factoren (windgolven enz.) op de erosie of aangroei van schoroevers. 2) de potentiële rol van vegetatie als duurzame en kost-efficiënte bescherming tegen oevererosie.

                                                          Onderzoeker(s)

                                                          Onderzoeksgroep(en)

                                                            Project type(s)

                                                            • Onderzoeksproject

                                                            Estuarien morfologisch beheer voor optimalisering van overstromingspreventie, haventoegankelijkheid, en ecologie 01/12/2009 - 30/11/2013

                                                            Abstract

                                                            In dit project worden de mogelijkheden onderzocht om via morfologisch beheer van het Schelde estuarium (door strategisch baggeren en storten van sediment) de 3 hoofdfuncties van het estuarium gezamenlijk te optimaliseren: 1) Het estuarium moet bescherming bieden tegen overstromingen in de dichtbevolkte gebieden langs het estuarium. Morfologische ingrepen moeten leiden tot een optimale afremming van de landwaartse voortplanting van getijdengolven, stormvloeden, en zeespiegelstijging, en moeten bijgevolg bijdragen aan de bescherling tegen overstromingen. 2) Het estuarium moet toegang bieden voor zeescheepvaart naar de Antwerpse haven. Morfologische ingrepen moeten er op gericht zijn om de getijdenstroming te concentreren naar de vaargeulen en zodoende het zelf-eroderende vermogen van de geulen te maximaliseren. 3) Het estuarium herbergt Europees beschermde ecosystemen. Morfologische ingrepen moeten er op gericht zijn om de variatie in estuariene habitats te garanderen. Dit wordt onderzocht door gekoppelde hydrodynamische, geomorfologische, en ecologische modellering.

                                                            Onderzoeker(s)

                                                            Onderzoeksgroep(en)

                                                              Project type(s)

                                                              • Onderzoeksproject

                                                              Onderzoek naar de gevolgen van het Sigmaplan, baggeractiviteiten en havenuitbreiding in de Zeeschelde op het milieu. 12/10/2009 - 11/01/2011

                                                              Abstract

                                                              De Schelde is een estuarium met vele functies: naast zijn belangrijke ecologische functie (bv. als broed- en foerageergebied voor vis, schelpdieren, vogels,enz), is het een belangrijke vaarroute (bv. naar de Antwerpse haven) en dienen dichtbevolkte woongebieden langs de Schelde te worden beschermd tegen stormvloeden (bv. overstromingen 1953, 1976,enz). Duurzaam beheer van het Schelde-estuarium is enkel mogelijk indien deze functies goed op elkaar zijn afgestemd. Dit project onderzoekt de effecten van menselijke ingrepen, zoals de aanleg van gecontroleerde overstromingsgebieden, baggeren en havenuitbreiding, op het natuurlijke milieu van de Zeeschelde (= Vlaamse deel Schelde-estuarium). In het huidige project worden specifiek de sedimentatie/erosieprocessen bestudeerd in een recent aangelegd overstromingsgebied (Lippenbroek, Hamme).

                                                              Onderzoeker(s)

                                                              Onderzoeksgroep(en)

                                                                Project type(s)

                                                                • Onderzoeksproject

                                                                Macrofytenpatches als biogeochemische hotspots: impact op waterkwaliteit van rivieren? 01/10/2009 - 30/09/2011

                                                                Abstract

                                                                Macrofytenpatches als biogeochemische hotspots: impact op waterkwaliteit van rivieren? 1. Probleemstelling In aquatische ecosystemen zijn waterplanten (macrofyten) belangrijk voor de structurele biodiversiteit. Als primaire producenten zijn zij van levensbelang voor zeer veel organismen. Ook op systeemniveau spelen macrofyten een zeer belangrijke rol. De processen die hierbij belangrijk zijn en de omstandigheden waaronder deze plaatsvinden zijn echter onvoldoende gekend. Toch is een goede kennis belangrijk om bijvoorbeeld juiste beleidsdaden te kunnen nemen m.b.t. de verbetering van onze oppervlaktewateren. Bovendien impliceert hun aanwezigheid ook grote invloeden naar de ganse hydraulica toe. Macrofyten hebben als "ecological engineers" een directe invloed op stroomsnelheidspatronen en patronen in sedimentatie en erosie. Veranderingen in deze patronen hebben een rechtstreekse invloed op de biodiversiteit. 2. Doelstelling Het is de bedoeling het basisidee te testen of macrofytenpatches in een waterloop biogeochemische hotspots zijn. Er zijn immers sterke indicaties dat de processen in de bodem onder macrofytenpatches een grotere impact hebben op de waterkwaliteit dan de tot hiertoe onderzochte pelagische processen. Om deze hypothese te toetsen zijn er drie onderzoeksvragen vooropgesteld: 1) Bestaan er biogeochemische hotspots in macrofytenpatches en welke is hun kwantiteit? 2) Welke maximale breedtes en lengtes kunnen patches onder gegeven omstandigheden aannemen? 3) Wat is theoretisch de totale maximale oppervlakte die patches kunnen innemen in een stuk waterloop onder gegeven omstandigheden (en wat is het totale effect van deze patches op waterkwaliteit)? 3. Methodiek en technologie Onderzoeksvraag 1) zal beantwoord worden door data te verzamelen in het veld. In nauwkeurig gekozen patches zal het organische materiaal gekarakteriseerd worden en denitrificatie- en siliciumprocessen als proxi opgevolgd worden. Al deze data worden dan rechtsreeks gekoppeld aan patronen van stroomsnelheid, sedimentatie en erosie in en rond de patch. Hierbij komen veldwerktechnische aspecten aan bod (stroomsnelheidmetingen, meten van denitrificatie in situ, staalname, labotechnieken voor analyse,¿). De resultaten worden achteraf zowel met een diagenetisch model als statistisch geanalyseerd. Onderzoeksvraag 2) zal beantwoord worden aan de hand van de resultaten van in situ experimenten. Hierbij worden in bestaande waterlopen flumes gecreëerd waarin de limiterende factoren (stroomsnelheid, erosie-sedimentatie) voor patchgroei worden gekwantificeerd. Ook worden de dimensies van een groot aantal patches opgemeten ter vergelijking met de flume experimenten. Onderzoeksvraag 3) wordt modelmatig benaderd met het Delft3D-model. De data van onderzoeksvraag 1 zullen het model kalibreren, de data van onderzoeksvraag 2 zullen het model valideren. Met dit model willen we de impact van macrofytenpatches op waterkwaliteit schatten voor grotere riviertrajecten (100-1000 m).

                                                                Onderzoeker(s)

                                                                Onderzoeksgroep(en)

                                                                  Project type(s)

                                                                  • Onderzoeksproject

                                                                  Verdronken maar niet verlaten. Interacties tussen sociale en ecologische veerkracht van estuariene landschappen na overstromingen. Test-case: de Wase Scheldepolders op de Antwerpse Linkeroever (15e-18e eeuw). 01/07/2009 - 31/12/2013

                                                                  Abstract

                                                                  Estuaria zijn zeer dynamische ecosystemen waarvan de sociale en ecologische adaptaties - de veerkracht - na catastrofale overstromingen moeilijk te voorspellen zijn. Met dit onderzoeksproject worden respectievelijk de ontwikkeling van geulsystemen en het menselijk hergebruik van historische overstromingsgebieden in het laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Westerscheldegebied als proxys gebruikt om inzicht te krijgen in de wisselwerking tussen ecologische en sociale veerkracht op lange termijn.

                                                                  Onderzoeker(s)

                                                                  Onderzoeksgroep(en)

                                                                  Project type(s)

                                                                  • Onderzoeksproject

                                                                  Analyse van het nebkha-ecosysteem als potentieel middel tegen desertificatie. 01/01/2009 - 31/12/2012

                                                                  Abstract

                                                                  De doestelling van dit project is tweeledig: nagaan hoe nebkha-landschappen ontstaan en in stand gehouden worden, en onderzoeken of de aanwezigheid van nebkha's in het landschap de weerstand en veerkracht tegen klimaatverandering (verdere verdroging) verhoogt. Hiertoe worden de interacties tussen nebkha-planten, wind, water en sediment eerst geanalyseerd en gemodelleerd op de schaal van individuele nebkha's, en nadien voor het nebkha-landschap als geheel.

                                                                  Onderzoeker(s)

                                                                  Onderzoeksgroep(en)

                                                                  Project type(s)

                                                                  • Onderzoeksproject

                                                                  Effect van in- en ontpolderen op hoogwaterpeilen in het Schelde-estuarium: historische effecten (1550-1800) als referentiemodel voor huidige beheersplannen. 01/01/2009 - 31/12/2010

                                                                  Abstract

                                                                  Om het overstromingsrisico van de Schelde te doen dalen, worden valleigebieden ontpolderd. Er bestaan echter geen empirische data die de relatie tussen ontpolderingen en waterpeil reductie (~ overstromingsrisico) beschrijven. Als vergelijkingsmodel worden daarom de effecten van historische in- en ontpolderingen langs de Westerschelde (1550-1800) op het waterpeil langs de Vlaamse Zeeschelde bestudeerd, a.d.h.v. protisten (diatomeeën en thecaoeben).

                                                                  Onderzoeker(s)

                                                                  Onderzoeksgroep(en)

                                                                    Project type(s)

                                                                    • Onderzoeksproject

                                                                    Interacties tussen in- en ontpolderen en waterpeilveranderingen langs het Schelde estuarium. 01/01/2008 - 31/12/2008

                                                                    Abstract

                                                                    Zeespiegelstijging vormt een bedreiging voor bewoning langs estuaria. Sedimentatie en inpoldering van intergetijdengebieden (slikken en schorren), die van nature voorkomen langs estuaria, verkleint het volume van estuaria, wat kan bijdragen tot extra waterpeilveranderingen. Dit wordt onderzocht in het Schelde-estuarium, door na te gaan wat de impact is geweest van historische in- en ontpolderingen in het meest kustnabije gedeelte van het estuarium (Westerschelde), op de waterpeilveranderingen in het meer landinwaarts gelegen gedeelte van het estuarium (Zeeschelde). Historische waterpeilveranderingen worden gereconstrueerd aan de hand van een (paleo-)ecologische studie van protistengemeenschappen (diatomeeën, thecamoeben) in schorren.

                                                                    Onderzoeker(s)

                                                                    Onderzoeksgroep(en)

                                                                      Project type(s)

                                                                      • Onderzoeksproject

                                                                      Macrofytenpatches als biogeochemische hotspots: impact op waterkwaliteit van rivieren? 01/10/2007 - 30/09/2009

                                                                      Abstract

                                                                      Macrofytenpatches als biogeochemische hotspots: impact op waterkwaliteit van rivieren? 1. Probleemstelling In aquatische ecosystemen zijn waterplanten (macrofyten) belangrijk voor de structurele biodiversiteit. Als primaire producenten zijn zij van levensbelang voor zeer veel organismen. Ook op systeemniveau spelen macrofyten een zeer belangrijke rol. De processen die hierbij belangrijk zijn en de omstandigheden waaronder deze plaatsvinden zijn echter onvoldoende gekend. Toch is een goede kennis belangrijk om bijvoorbeeld juiste beleidsdaden te kunnen nemen m.b.t. de verbetering van onze oppervlaktewateren. Bovendien impliceert hun aanwezigheid ook grote invloeden naar de ganse hydraulica toe. Macrofyten hebben als "ecological engineers" een directe invloed op stroomsnelheidspatronen en patronen in sedimentatie en erosie. Veranderingen in deze patronen hebben een rechtstreekse invloed op de biodiversiteit. 2. Doelstelling Het is de bedoeling het basisidee te testen of macrofytenpatches in een waterloop biogeochemische hotspots zijn. Er zijn immers sterke indicaties dat de processen in de bodem onder macrofytenpatches een grotere impact hebben op de waterkwaliteit dan de tot hiertoe onderzochte pelagische processen. Om deze hypothese te toetsen zijn er drie onderzoeksvragen vooropgesteld: 1) Bestaan er biogeochemische hotspots in macrofytenpatches en welke is hun kwantiteit? 2) Welke maximale breedtes en lengtes kunnen patches onder gegeven omstandigheden aannemen? 3) Wat is theoretisch de totale maximale oppervlakte die patches kunnen innemen in een stuk waterloop onder gegeven omstandigheden (en wat is het totale effect van deze patches op waterkwaliteit)? 3. Methodiek en technologie Onderzoeksvraag 1) zal beantwoord worden door data te verzamelen in het veld. In nauwkeurig gekozen patches zal het organische materiaal gekarakteriseerd worden en denitrificatie- en siliciumprocessen als proxi opgevolgd worden. Al deze data worden dan rechtsreeks gekoppeld aan patronen van stroomsnelheid, sedimentatie en erosie in en rond de patch. Hierbij komen veldwerktechnische aspecten aan bod (stroomsnelheidmetingen, meten van denitrificatie in situ, staalname, labotechnieken voor analyse,¿). De resultaten worden achteraf zowel met een diagenetisch model als statistisch geanalyseerd. Onderzoeksvraag 2) zal beantwoord worden aan de hand van de resultaten van in situ experimenten. Hierbij worden in bestaande waterlopen flumes gecreëerd waarin de limiterende factoren (stroomsnelheid, erosie-sedimentatie) voor patchgroei worden gekwantificeerd. Ook worden de dimensies van een groot aantal patches opgemeten ter vergelijking met de flume experimenten. Onderzoeksvraag 3) wordt modelmatig benaderd met het Delft3D-model. De data van onderzoeksvraag 1 zullen het model kalibreren, de data van onderzoeksvraag 2 zullen het model valideren. Met dit model willen we de impact van macrofytenpatches op waterkwaliteit schatten voor grotere riviertrajecten (100-1000 m).

                                                                      Onderzoeker(s)

                                                                      Onderzoeksgroep(en)

                                                                        Project type(s)

                                                                        • Onderzoeksproject

                                                                        Vorming en geometrische eigenschappen van getijdengeulnetwerken: implicaties voor de aanleg van nieuwe getijdengebieden. 01/10/2006 - 31/12/2008

                                                                        Abstract

                                                                        De laatste decennia zijn veel natuurlijke getijdengebieden (schorren, slikken) verloren gegaan, bv. door inpoldering langs kusten en estuaria. Recent worden polders opnieuw onder invloed gebracht van getijdenwerking, voor herstel van waterberging en ecologisch herstel. Het welslagen van deze projecten is sterk afhankelijk van de vorming van getijdengeulen: de geulen zorgen immers voor uitwisseling en verspreiding van water, sedimenten en nutriënten. In dit project onderzoeken we (1) de geometrische eigenschappen van geulnetwerken in bestaande getijdengebieden, (2) de vorming van geulnetwerken in een nieuw aangelegd getijdengebied, en (3) de rol van vegetatie voor geulontwikkeling. Het onderzoek wordt uitgevoerd in het Schelde-estuarium (België, ZW Nederland).

                                                                        Onderzoeker(s)

                                                                        Onderzoeksgroep(en)

                                                                          Project type(s)

                                                                          • Onderzoeksproject

                                                                          Impact van snelle en trage klimaatverandering op biodiversiteit en landschapsstabiliteit: studie van het Laat-Glaciaal en Vroeg-Holoceen als vergelijkingsmodel voor de huidige klimaatverandering. 01/07/2006 - 31/12/2010

                                                                          Abstract

                                                                          Recent onderzoek voorspelt dat de huidige klimaatverandering de biodiversiteit en landschapsstabiliteit op aarde bedreigt. Deze voorspellingen zijn echter moeilijk te testen. Als vergelijkingsmodel voor de huidige klimaatverandering, bestuderen we in dit project de impact van snelle en trage klimaatveranderingen, die zich hebben afgespeeld in het verleden, op de toenmalige biodiversiteit en landschapsstabiliteit. We bestuderen dit o.b.v. afzettingen in de Vlaamse riviervalleien en de pollen die hierin zijn bewaard. Speciale aandacht gaat naar de interacties tussen vegetatie- en landschapsveranderingen, als reactie op klimaatverandering.

                                                                          Onderzoeker(s)

                                                                          Onderzoeksgroep(en)

                                                                            Project type(s)

                                                                            • Onderzoeksproject