Opleiding
Micro-credential: Planning en financiering van klimaatadaptatie
- Studieomvang: 3 studiepunten
- Onderwijstaal: Nederlands
- Locatie: Stadscampus
- Faculteit: Faculteit Ontwerpwetenschappen
- Titularissen: Tom Coppens (FOW), Wouter Van Dooren (FSW) en Tine Compernolle (FBE)
- Niveau van de micro-credential in het EQF kwalificatiekader: 7 (master)
Leerdoelen
In deze micro-credential staan de volgende leerdoelen centraal:
1. De deelnemer kent de noden op het vlak van klimaatadaptatie voor steden, duidt de relatie met natuurgebaseerde oplossingen en begrijpt de financieringsbehoefte.
2. De deelnemer begrijpt welke ecosysteemdiensten geleverd worden door natuurgebaseerde oplossingen en hoe deze kunnen gemonetariseerd worden.
3. De deelnemer heeft inzicht in de economische, juridische, sociale, bestuurlijke en ruimtelijke complexiteit van de financiering en bekostiging van natuurgebaseerde oplossingen.
4. De deelnemer kan een inschatting maken van mogelijke maatschappelijke kosten en baten van natuurgebaseerde oplossingen, op basis van literatuuronderzoek.
5. De deelnemer kan alternatieve instrumenten aanwenden op conceptueel niveau voor de ontwikkeling en financiering van groenblauwe netwerken.
Lessenoverzicht
De opleiding start in februari 2026 en duurt één semester. Er worden 11 lesmomenten georganiseerd. Lessen vinden plaats op maandagnamiddag van 14u tot 16u uur, op de stadscampus (Mutsaardstraat 29 – 2000 Antwerpen), met uitzondering van les 10 en 11 (zie verder). De eerste les vindt plaats op maandag 9 februari, de laatste les op 4 mei. Tijdens de paasvakantie is er geen les (maandag 6 en 13 april).
Lessen 1-4 vormen een inleiding tot het thema planning en financiering van klimaatadaptatie. Lessen 5-8 zijn thematische lessen waarbij dieper wordt ingegaan op een aantal publieke/private actoren en financiële instrumenten, onderbouwd met (inter)nationale voorbeelden. Les 10 is een seminarie van 14u-18u waar de deelnemers hun groepswerk presenteren. Les 11 is een excursie van een halve dag (voormiddag) naar Natuurpark Rivierenland - Business for Nature in Mechelen. Aanwezigheid tijdens het seminarie en de excursie is verplicht.
Les | Datum | Inhoud | Lesgevers |
1 | Maandag 9 februari 2026 | Algemene inleiding tot de microcredential (kennismaking, praktische afspraken, toelichting opdracht) Een inleiding tot planning en financiering van klimaatadaptatie in Europa: klimaatverandering en -adaptatie in Europa, stand van zaken van planning en financiering (uitdagingen), Europees klimaatbeleid (adaptatie en financiën) | Prof. Dr. Ir. Tom Coppens (UA) en Dr. Thomas Machiels (UA) |
2 | Maandag 16 februari 2026 | Planning en financiering van klimaatadaptatie in Vlaanderen: Klimaatbeleid op federaal, Vlaams en lokaal niveau (Bestaande klimaatplannen op verschillende niveaus, cases van lokale klimaatplannen, uitdagingen voor planning en financiering) | Prof. Dr. Ir. Tom Coppens (UA) |
3 | Maandag 23 februari 2026 | Natuurgebaseerde oplossingen (NBS) en ecosysteemdiensten: inleiding tot en monetarisering van ecosysteemdiensten voor NBS, een economische benadering van NBS (businessmodellen)
| Dr. Wito Van Oijstaeijen (UA) |
4 | Maandag 2 maart 2026 | Financiering en planning van NBS en adaptatie: groene financiering (beleid en regelgeving), financiering versus bekostiging, vier categorieën financiële instrumenten op basis van het onderscheid publiek/privaat en financiering/bekostiging | Dhr. Chris den Heijer (UA) en Dr. Thomas Machiels (UA) |
5 | Maandag 9 maart 2026 | Schuldfinanciering en schuldbeleid (België en Vlaanderen) - Waarom zouden we klimaatadaptatie niet financieren met publieke schuld? De betekenis van geld en belastingen, en tekort en schuld; EU-fiscale regels en de financiering van de klimaattransitie | Prof. Dr. Wouter Van Dooren (UA) |
6 | Maandag 16 maart 2026 | Lokale financiën - Hoe kunnen steden en gemeenten adaptatie financieren? Inleiding tot lokale financiën: waar halen besturen hun middelen vandaan, hoe besteden ze die, en aan welke begrotingsevenwichten moeten ze voldoen.De rol van lokale besturen als beheerders van het publieke domein: eigen investeringen en maatregelen om adaptatie te realiseren. Instrumenten om derden (burgers, bedrijven, verenigingen) te stimuleren of te sturen, zoals subsidies, staatssteun en belastingen. | Dhr. Jan Leroy (VVSG) |
7 | Maandag 23 maart 2026 | Markt gebaseerde instrumenten en publieke waarde captatie. Instrumenten waarmee private actoren zoals landbouwers, bedrijven, projectontwikkelaars, grondeigenaars... kunnen bijdragen aan de financiering/bekostiging en realisatie van adaptatie. | Dhr. Chris den Heijer (UA) en Dr. Thomas Machiels (UA) |
8 | Maandag 30 maart 2026 | Wat is de rol van de financiële sector voor de financiering en realisatie van adaptatie? Een overzicht van institutionele beleggers en hun drijfveren (focus op banken en verzekeraars) Redenen voor de financiële sector om te investeren in adaptatie, gekoppeld aan Europese wetgeving en rapporteringsverplichtingen Zoeken naar een gemeenschappelijke taal tussen overheden en institutionele investeerders, en instrumenten om de brug te maken | Mevr. Tara Op de Beeck (UA) en Mevr. Axelle Vincent (UA) |
9 | Maandag 20 april 2026 | Financing regional adaptation and the adaptation investment cycle - Insights from the EU Horizon project Pathways2Resilience (les in het Engels) | Dhr. Kit England (Paul Watkiss Associates) |
10 | Maandag 27 april 2026 (14u-18u) | Seminarie en presentatie van het groepswerk | Prof. Dr. Ir. Tom Coppens, Prof. Dr. Wouter Van Dooren, Prof. Dr. Tine Compernolle en Dr. Thomas Machiels |
11 | Maandag 4 mei 2026 (voormiddag) | Nils Iwens (Natuurpunt, Natuurpark Rivierenland), Prof. Dr. Ir. Tom Coppens, Dr. Thomas Machiels |
Evaluatie
Aanwezigheid bij de excursie is verplicht.
Groepswerk met een geschreven opdracht en een presentatie. Voor het groepswerk wordt een analyse uitgevoerd van een case met een innovatief financieel model. Er kan gekozen worden voor een case uit een database met +250 internationale voorbeelden die werd opgemaakt in het CLIMATEFIT project. Op basis van een bestaand analytisch framework beschrijven de deelnemers de gekozen case in een rapport naar het voorbeeld van de 20 best practice factsheets van CLIMATEFIT. Bijkomend wordt een analyse gemaakt van het toepassingspotentieel van het onderzochte financiële model in Vlaanderen.