Onderzoekslijnen

Deze onderzoekslijn vormde lang het fundament van het instituut en combineert de klassieke filologie met de intellectuele geschiedenis. Centraal staat de ontsluiting van middeleeuwse en vroegmoderne bronteksten via tekstkritische edities en taalkundige analyse. Dit onderzoek stopt echter niet bij de reconstructie van de bron; het analyseert ook de transmissie en receptie van dit gedachtegoed. Er wordt onderzocht hoe mystieke ideeën uit de Lage Landen de grens overstaken, hoe ze via vertalingen transformeerden en hoe ze integreerden in bredere Europese stromingen. De focus ligt op de volledige levensloop van de tekst: van de genese in het handschrift tot de blijvende impact op de internationale spirituele traditie.

Deze lijn bestudeert religie als een geleefde, zintuiglijke praktijk (lived religion) en focust op de materiële en lichamelijke aspecten van het geloof. Hier worden de grenzen tussen tekst, beeld en lichaam afgetast. Het onderzoek varieert van de studie naar massale devotiegrafiek — waarbij de prent als instrument voor visuele meditatie dient — tot de analyse van fysieke fenomenen zoals stigmata en miraculeuze genezingen. Door de materiële cultuur en de geschiedenis van de emoties te combineren, wordt in kaart gebracht hoe religieuze identiteit niet alleen door abstracte dogma’s, maar vooral door zintuiglijke ervaringen en de omgang met heilige objecten werd geconstrueerd.

Deze onderzoekslijn hanteert een sociaal-cultureel perspectief op de religieuze geschiedenis, waarbij de verhouding tussen gender en religieuze praktijk centraal staat. In plaats van vrouwen enkel als passieve ontvangers van theologie te zien, wordt hun actieve handelingsvermogen (agency) geanalyseerd in diverse levensstaten. Het onderzoek kijkt naar hoe religie bij vrouwen aanwezig is, hoe het hun publieke en private leven structureert, of juist waar religieuze uitingen afwezig blijven of worden begrensd. Dit omvat hun rol als producenten en verzamelaars van teksten, maar ook hun positie in intellectuele en sociale netwerken. Er wordt geanalyseerd hoe vrouwen — van mystici tot leken — binnen hun specifieke context een eigen autoriteit en intellectuele autonomie opeisten of vormgaven. De nadruk ligt op de complexe wisselwerking tussen gender, geletterdheid en de persoonlijke of collectieve beleving van vroomheid.