Prof. Kristel Sleegers en team nemen genetisch luik van de studie voor hun rekening

De Vlaamse Regering investeert meer dan 16 miljoen euro in een ambitieus onderzoeksproject dat mikt op een vroegtijdige, toegankelijke opsporing van de ziekte van Alzheimer via innovatieve bloedtesten. Prof. Kristel Sleegers (VIB-UAntwerpen) zet mee haar schouders onder het Vlaams Cognitief Kompas, een samenwerking tussen verschillende Vlaamse universiteiten en onderzoeksinstellingen.

De focus ligt op het valideren van een veelbelovende biomarker in het bloed, pTau217, een eiwitfragment dat sterk gelinkt is aan de ziekte van Alzheimer. Terwijl klassieke diagnostische technieken vaak duur en invasief zijn, bieden deze nieuwe bloedtesten de mogelijkheid om op een eenvoudige en laagdrempelige manier biologische tekenen van de ziekte te detecteren nog vóór de eerste symptomen optreden.

Het project test de biomarker op 5000 vijftigplussers binnen het kader van de Gezondheidsmonitor, met als doel een representatief beeld te krijgen van de verspreiding van vroege alzheimerkenmerken in de Vlaamse bevolking en hun voorspellende waarde voor cognitieve achteruitgang.

Pioniers in gepersonaliseerde preventie

Prof. Kristel Sleegers en haar team aan het VIB-UAntwerpen Centrum voor Moleculaire Neurowetenschappen nemen het genetisch luik van de studie voor hun rekening.

“Door genetische profielen te combineren met bloedbiomarkers en omgevingsfactoren bouwen we een ongeëvenaarde dataset uit,” zegt Sleegers. “Die zal ons helpen begrijpen wie risico loopt en waarom, en hoe we gepersonaliseerde preventie in de toekomst realistisch kunnen maken.”

Deze aanpak bouwt voort op de expertise die de onderzoeksgroep eerder opdeed in onder andere de 1000 Healthy Elderly Study, waarin gezonde ouderen worden opgevolgd om risicofactoren én beschermende mechanismen in kaart te brengen.

Klaar voor de toekomst van behandeling en preventie

De nood aan vroege detectie is groter dan ooit. Nieuwe geneesmiddelen zoals lecanemab en donanemab – die eiwitophopingen in de hersenen van alzheimerpatiënten aanpakken – tonen pas hun effect als ze vroeg in het ziekteproces worden toegediend. Dit versterkt het belang van dit onderzoeksproject: hoe vroeger we alzheimer kunnen opsporen, hoe sneller én effectiever we kunnen behandelen.

Met deze grootschalige investering zet Vlaanderen een strategische stap vooruit in medische innovatie en gepersonaliseerde gezondheidszorg. Naast UAntwerpen werken ook onderzoekers aan KU Leuven, UGent, UZ Leuven en VIB mee.