Onderzoeksgroep

Taalsterk aan de start. 01/12/2024 - 30/11/2026

Abstract

Sinds het schooljaar 2021-2022 worden in scholen van het gewoon basisonderwijs alle 5-jarige kleuters met behulp van het KOALA-screeningsinstrument gescreend op hun schoolse luistervaardigheid Nederlands. De screening helpt schoolteams om de kleuters te identificeren die extra taalstimulering behoeven teneinde hun kansen op succesvol leren tijdens de eerste jaren van het lager onderwijs te vrijwaren. Het is de bedoeling dat scholen de resultaten van de screening actief opvolgen met een duurzaam, doeltreffend taal(integratie)traject. Voorlopig is er echter weinig centrale kennis aanwezig over de wijze waarop schoolteams de screening afnemen en opvolgen. In dit project wordt die lacune opgevuld via een mix van kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden, meer bepaald via een combinatie van (a) een casusgerichte diepte- analyse in een doelgerichte selectie van scholen die bij geïnformeerde stakeholders bekend staan als succesvolle aanbieders van taaltrajecten, (b) een survey-onderzoek in een representatieve steekproef van Vlaamse basisscholen en (c) breed exploratief observatie-onderzoek in scholen die op basis van het survey-onderzoek via een latente klasse-analyse geïdentificeerd worden. Voor het survey- onderzoek haken we onze steekproeftrekking en afnames in op het Vlaamse luik van IELS 2025. Het survey-onderzoek peilt naar (1) de wijze waarop de scholen de KOALA-screening organiseren en ervaren, (2) de wijze waarop de resultaten van KOALA uitmonden in gezamenlijk overleg en de vormgeving van concrete taaltrajecten, (3) de mate waarin leden van een schoolteam zich bekwaam voelen om een actieve bijdrage te leveren tot de uitvoering van de taaltrajecten, en (4) de noden aan ondersteuning die ze in dit verband ervaren. De verzamelde gegevens worden beschreven in een rapport waarin we ook schooltypes schetsen op basis van een latente klasse-analyse. Deze resultaten worden verder uitgediept via twee golven van casusgerichte diepte-analyse. De eerste wave van dataverzameling loopt gedurende 14 maanden en laat ons toe om niet alleen een diepte-analyse te maken van de daadwerkelijke aanpak van taaltrajecten in succesvolle scholen over een langere tijd, maar ook van de impact daarvan op geselecteerde focusleerlingen. Op basis van de resultaten van de survey selecteren we in een tweede wave scholen die de analyses van wave 1 complementeren. We onderscheiden twee subgroepen: enerzijds scholen die ook positief lijken uit te blinken, maar die nog andere praktijken toepassen of een ander profiel (bv. qua leerlingeninstroom) hebben dan scholen uit wave 1, en anderzijds scholen die melden dat ze bij het implementeren van de KOALA en/of het vormgeven van de taaltrajecten te kampen hebben met twijfel of een gebrek aan succes of daadkracht. Bij deze laatste groep brengen we in kaart welke obstakels het design en de implementatie van taaltrajecten belemmeren en welke handvatten hen kunnen helpen om deze obstakels te overwinnen. Dit onderzoek zal leiden tot verregaande inzichten in de wijze waarop basisscholen in Vlaanderen daadwerkelijk reageren op de beleidsmaatregel van de Vlaamse overheid rond de KOALA-screening en levert voor scholen en onderwijsondersteuners concrete aanbevelingen en handvatten op om de taaltrajecten doeltreffender vorm te geven.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Ontwikkeling meetinstrument bij impactmeting professionaliseringsaanbod Stad Antwerpen. 18/09/2025 - 31/12/2025

Abstract

Stad Antwerpen wil inzetten op het versterken van de onderwijskwaliteit in elke school van de stad, over de verschillende onderwijsnetten heen. Hiervoor lanceert Stad Antwerpen het professionaliseringsaanbod 'Effectief leren'. Dit aanbod omvat twee (complementaire) professionaliseringstrajecten 'Leesstart' en 'Effectieve scholen', waarbij het eerste zich richt op leesbevorderende vaardigheden in het kleuteronderwijs en het tweede op effectieve didactiek, klasmanagement en onderwijskundig leiderschap in het basis- en secundair onderwijs. Met dit breed en doelgericht aanbod wil stad Antwerpen schoolteams inspireren en ondersteunen in het realiseren van krachtig, kennisrijk en effectief onderwijs. Om de kwaliteit en het reële bereik van elk professionaliseringstraject op te volgen en na te gaan of de vooropgestelde doelstellingen gerealiseerd worden, wil stad Antwerpen inzetten op een systematische en doorgedreven evaluatie. De vraag naar hoe deze trajecten ervaren worden en wat ze in de praktijk teweegbrengen, is immers cruciaal om diverse actoren, zoals stad Antwerpen als opdrachtgever, de professionaliseringspartner en deelnemende participanten en scholen, te informeren. Via deze informatie kunnen zij verdere beslissingen informeren over de inhoud of vorm van het professionaliseringstraject en over hoe veranderingen in de praktijk bewerkstelligd kunnen worden. Tegen deze achtergrond richt dit project zich op de vraag hoe de kwaliteit en effectiviteit van de beide professionaliseringstrajecten binnen het professionaliseringsaanbod 'Effectief leren' in kaart kunnen worden gebracht. Dit project beoogt daartoe als startpunt de ontwikkeling van een wetenschappelijk onderbouwd en praktisch inzetbaar instrumentarium dat bruikbaar is om zowel een brede als trajectspecifieke evaluatie te realiseren. Dit instrumentarium moet toelaten om het proces en resultaat van beide professionaliseringstrajecten op een valide, betrouwbare en contextgevoelige manier te evalueren, en zo een solide empirische basis te bieden voor verdere beleidsmatige en praktijkgerichte geïnformeerde besluitvoering. Daarbij wordt niet alleen aandacht besteed aan de percepties en ervaringen van participanten van beide professionaliseringstrajecten, maar eveneens aan hun gedragingen en gedragsveranderingen. Tevens wordt voorzien dat het instrumentarium bruikbaar is voor niet-participerende onderwijsprofessionals, ten einde interventie-effecten te kunnen detecteren. Om de bekomen empirische inzichten beter te kunnen interpreteren en verklaren, werden bovendien relevante contextuele factoren geïntegreerd die de waargenomen processen en resultaten kunnen beïnvloeden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

De hiaten in de kennisbasis betreffende basiszorg en verhoogde zorg. 01/06/2024 - 28/02/2025

Abstract

We brengen in kaart welke kennis er in de literatuur en praktijk ontbreekt over wat goed werkt in de klas, vooral binnen de basiszorg voor alle leerlingen en verhoogde zorg voor leerlingen die meer ondersteuning nodig hebben. Doel: - We verzamelen inzichten van onderwijsprofessionals over welke kennis zij nodig hebben voor hun werk in de klas. - We koppelen de ontbrekende kennis uit de literatuur aan de behoeften van het werkveld om prioriteiten te stellen voor verdere ontwikkeling. Beoogde output: - Met de informatie ondersteunen we de nieuwe kennisagenda van Leerpunt. - We rapporteren over de resultaten via de KdG-website, de UA-website en congressen. - We laten de resultaten doorstromen naar de lerarenopleiding binnen KdG en de UA.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project type(s)

  • Onderzoeksproject