Belangenmobilisatie doorheen de EU-beleidscyclus 01/07/2026 - 30/06/2030

Abstract

Onderzoek naar belangenbehartiging door belangengroepen in de Europese Unie heeft zich in grote mate gericht op afzonderlijke fasen van het beleidsproces, wat ons begrip beperkt van hoe georganiseerde belangen zich gedragen over de volledige traject van EU-beleidsvorming. Dit project herconceptualiseert lobbying als een continu, fase-afhankelijk proces en onderzoekt hoe belangengroepen zich mobiliseren en handelen doorheen de volledige EU-beleidscyclus, van de agenda-setting fase tot en met de beleidsevaluatie fase. Het stelt dat de specifieke beleidsfase een centrale structurerende conditie is die patronen van mobilisatie, strategisch gedrag en politieke impact vormgeeft. Het project heeft drie onderling verbonden doelstellingen. Ten eerste onderzoekt het wanneer verschillende types belangengroepen zich mobiliseren overheen de verschillende fasen van de EU-beleidscyclus. Het verwacht dat sommige groepen hun inspanningen concentreren in de vroege fasen om de EU-agendavorming en beleidsformulering door de Europese Commissie te beïnvloeden, terwijl andere actiever zijn tijdens de wetgevende besluitvorming in het Europees Parlement en de Raad, of later tijdens implementatie, handhaving en evaluatieprocessen waarbij zowel EU- als nationale autoriteiten betrokken zijn. Ten tweede analyseert het hoe lobbystrategieën variëren doorheen de EU-beleidscyclus. Het ontwikkelt een fase-afhankelijke benadering van strategiekeuze, waarbij wordt gesteld dat vroege fasen doorgaans gekenmerkt worden door drukkingsstrategieën zoals coalitievorming en publieke campagnes, terwijl latere fasen eerder ruimte bieden aan gerichte insiderstrategieën, waaronder directe interactie met EU-instellingen en het aanleveren van technische expertise. Ten derde onderzoekt het project hoe toegang en invloed verdeeld zijn over de verschillende fasen van de EU-beleidscyclus. Het maakt een onderscheid tussen invloed op de politieke prioriteiten, invloed op de richting van het beleid en post-adoptie invloed in de implementatie en evaluatie fasen. Door deze dynamieken in kaart te brengen doorheen de EU-beleidscyclus biedt het project een systematisch inzicht in wanneer en waar belangengroepen het meest actief en effectief zijn, en hoe ongelijkheden in representatie zich ontwikkelen binnen de EU-beleidsvorming in de tijd.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Financiering

  • BOF

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Het stilhouden van nachtmerrie-kwesties: negatieve agenda-setting door belangengroepen. 01/11/2025 - 31/10/2028

Abstract

Belangengroepen worden vaak geconfronteerd met zogenaamde 'nachtmerrie-kwesties'—voorstellen van andere actoren die hun politieke belangen bedreigen. Ondanks het strategische belang van dergelijke situaties, is er weinig empirisch onderzoek gedaan naar hun vermogen om deze kwesties van de formele agenda te houden. Dit project heeft als doel de negatieve agenda-setting invloed van belangengroepen te verklaren door: (1) te identificeren welke belangengroepen succesvol zijn in het van de formele agenda houden van hun 'nachtmerrie-kwesties', (2) te analyseren welke lobbystrategieën deze invloed mogelijk maken, en (3) te onderzoeken onder welke kwestie-specifieke omstandigheden deze invloed kan worden uitgeoefend. Hiermee draagt dit onderzoek bij aan zowel de literatuur over belangengroepen als over agenda-setting, door inzicht te bieden in waarom bepaalde kwesties de formele agenda niet bereiken en door de rol van belangengroepen in dit proces van uitsluiting te belichten. De methodologie omvat een grootschalige survey onder ongeveer 2,000 EU-belangengroepen, een inhoudsanalyse van de formele agenda van de Europese Commissie en interviews met Commissieambtenaren. De bevindingen zullen belangrijke implicaties hebben voor het functioneren van de representatieve democratie, aangezien de negatieve agenda-setting invloed van belangengroepen de toekomstige beleidsvorming ingrijpend kan beïnvloeden en mogelijk de principes van gelijke vertegenwoordiging kan ondermijnen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Financiering

  • FWO

Project type(s)

  • Onderzoeksproject