Onderzoeksgroep

Vertaalwetenschap, Tolkwetenschap en Interculturele Studies (TricS)

Expertise

Taalverwerving: (T1) tweede-/vreemdetaalverwerving (T2) Engels als tweede/vreemde taal (T3) onderwijs en tweede-/vreemdetaalverwerving (T4) sociolinguïstiek en tweede-/vreemdetaalverwerving (T5) cognitieve belasting (in het taalonderwijs) Engelse taal: (E1) Engels grammatica (E2) Engels tekstproductie (schriftelijk en mondeling) (E3) vertaling (Nederlands naar het Engels) Vertaalwetenschap: (V1) algemene vertaalwetenschap (V2) vertaalcompetentie (V3) vertaalrevisiecompetentie (focus: stilistische vertaalrevisie)

Academische taalvaardigheid in Duits als vreemde taal: een corpusgebaseerd contrastief onderzoek naar cohesie in geschreven leerderstaal. 01/10/2020 - 30/09/2024

Abstract

In dit project onderzoeken we de schrijfvaardigheid van gevorderde leerders van het Duits als vreemde taal (T2) op het gebied van cohesie. Om lezersvriendelijke teksten in academische en professionele settings te schrijven, moeten leerders de gangbare cohesiemiddelen van de vreemde taal beheersen. Door het doelgerichte gebruik van cohesiemiddelen maakt een auteur de onderliggende logische structuur van een tekst zichtbaar voor de lezer. Deze lexicale en grammaticale middelen dienen ertoe woorden op een effectieve manier te verbinden tot zinnen, alinea´s, ideeën en teksten. Omdat het gebruik van cohesiemiddelen sterk taalafhankelijk is en de traditionele grenzen tussen woordenschat en grammatica doorbreekt, moet aan dit onderwerp bijzondere aandacht worden besteed in het (hoger) taalonderwijs. Gelet op het belang van cohesie voor effectieve tekstproductie is er tot op heden verrassend weinig onderzoek verricht in vreemdetaalverwerving dat op dit onderwerp focust. De bestaande studies beperken zich meestal tot cohesie in het Engels als vreemde taal; het onderwerp speelt verder weinig of geen rol in onderzoek naar vreemdetaalverwerving van andere talen, zoals het Duits. Tegelijk zien we dat cohesie in vertaalwetenschappelijk onderzoek een alsmaar grotere rol speelt. Hieruit zijn reeds belangrijke theoretische inzichten over het verschil in cohesievorming tussen talen voortgevloeid, die ook het onderzoek naar vreemdetaalverwerving kunnen bevorderen. Een tweede lacune doet zich voor op het gebied van het vreemdetalenonderwijs. Ook hier wordt weinig aandacht aan cohesie besteed, met als gevolg dat zelfs gevorderde leerders cohesiemiddelen op een manier gebruiken die afwijkt van de doeltaalnormen. Met dit project beogen we een omvattende analyse van cohesie in academische teksten (meer bepaald in samenvattingen) van leerders met Duits als vreemde taal en willen we op deze manier de beschreven lacunes vullen. Daarbij streven we drie doelen na: (1) we willen de manier waarop geavanceerde leerders cohesiemiddelen gebruiken vergelijken met het gebruik door moedertaalsprekers, (2) we willen de specifieke kenmerken van cohesie bij leerders met het Nederlands als moedertaal onderzoeken; in het kader van dit project wordt daarom een nieuw corpus van samenvattingen in Duits T2 aangemaakt die geschreven zijn door studenten met Nederlands als moedertaal, een novum binnen het groeiende aantal leerderscorpora. (3) we willen onze theoretische bevindingen vertalen naar voorstellen voor een doeltreffende didactische aanpak van cohesie in het (academische) vreemdetalenonderwijs. Ook in methodologisch opzicht is het projectvoorstel vernieuwend omdat we een benadering beogen die baseert op opeenvolgende contrastieve corpusgebaseerde analyses. Hiervoor hebben we drie vergelijkbare corpora gekozen, een bestaand corpus van samenvattingen geschreven door Duitstalige studenten, een bestaand corpus van samenvattingen geschreven door leerders van het Duits met diverse moedertalen, en ons nieuw corpus van samenvattingen geschreven door leerders van het Duits met Nederlands als moedertaal. Met ons onderzoek leveren we een belangrijke bijdrage binnen het corpuslinguïstisch gebaseerd onderzoek naar leerderstaal, met name de kennis over de kenmerken van cohesie die al dan niet aan een bepaalde moedertaal (hier: Nederlands) toe te schrijven zijn. Eveneens zullen uit ons onderzoek voorstellen voortvloeien voor een doelgerichte innovatieve aanpak van cohesie als belangrijk onderdeel in het academische vreemdetalenonderwijs.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De effecten van corpusgebaseerd onderwijs op sociolinguïstische competentie: 'Mixed methods'-onderzoek naar stilistische vertaalrevisiecompetentie in het Engels. 01/10/2019 - 30/09/2022

Abstract

In dit project onderzoeken we stilistische revisie in vertalingen van het Nederlands naar Engels. Meer bepaald gaan we het effect van corpusgebaseerd onderwijs op stilistische vertaalrevisiecompetentie na. Het gebruik van corpora voor vertaalrevisie kende tijdens de afgelopen twintig jaar een sterke toename. Het blijft echter onduidelijk welke corpora het best aansluiten bij de behoeftes van vertalers in opleiding. Een belangrijke voorwaarde voor het succesvol verbeteren van fouten bij vertaalrevisie is dat deze fouten in eerste instantie worden gedetecteerd. Daarom speelt receptieve gevoeligheid voor fouten een belangrijke initiële rol bij vertaalrevisie. Het opsporen van fouten op stilistisch niveau is echter moeilijk omdat het inhoudt dat men keuzes moet maken tussen bestaande taalvarianten die door verschillende niveaus van formaliteit gekenmerkt zijn. Taalleerders en vertalers in opleiding zijn zich vaak niet bewust van de noodzaak van dergelijke keuzes . Indien dit wel het geval is, vinden ze zulke keuzes vaak enorm moeilijk. Daarom is de vraag hoe we de ontwikkeling van receptieve gevoeligheid voor linguïstische formaliteit in vertaalcontexten kunnen bevorderen van cruciaal belang. Door doelgerichte didactische ondersteuning kunnen we nauwkeurigere en bewustere beslissingen over stijl tijdens het vertaalrevisieproces bevorderen. Het voorliggende project beantwoordt deze vraag door te onderzoeken (1) welke invloed de vorm van expliciet corpusgebaseerd onderwijs heeft op de vaardigheid van vertalers in opleiding om problemen rond formaliteit in vertaalrevisie-opdrachten te detecteren en te corrigeren en (2) welke vormen van corpusgebaseerd onderwijs het hoogste rendement aantonen voor detectie en correctie van deze problemen. Deze experimentele studie heeft als hoofdvariabelen enerzijds het niveau van formaliteit in Engelse parallelteksten, die deel uitmaken van de corpora gebruikt voor vertaalrevisie, en anderzijds het type corpus (aangereikte vs. door studenten zelf aangemaakte corpora). Met dit onderzoeksopzet gaan we na of het overmatige contact met informeel Engels van vertalers in opleiding hun perceptie van talige formaliteit en hun vaardigheid om corpora samen te stellen en te gebruiken beïnvloedt. Door de rol te bepalen van stilistische variatie in corpora voor vertaalrevisie dragen de resultaten van deze interventiestudie bij tot het formuleren van best practices voor vertaalrevisiedidactiek. Daarnaast zijn de resultaten ook van theoretisch belang voor onderzoek binnen vreemdetaalverwerving, corpusgebaseerde vertaalwetenschap en communicatie-accommodatie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Stilistische geschiktheid in het Engels als een vreemde taal: De verwerving van grammaticale formaliteit bij vertalers in opleiding. 01/07/2018 - 31/12/2019

Abstract

Een belangrijk aspect van communicatieve competentie is sociolinguïstische competentie, oftewel de bekwaamheid om taal op een geschikte wijze te gebruiken in communicatie. Ondanks de toename in onderzoek naar sociolinguïstische aspecten van vreemdetaalverwerving is het verwerven van gevoeligheid voor (in)formeel taalgebruik een element dat tot nu toe relatief weinig en/of eenzijdig is onderzocht bij vreemde-taalleerders. Dit project kaart deze leemte aan door gevoeligheid voor grammaticale formaliteit te onderzoeken bij vreemde-taalleerders Engels. Door gebruik te maken van zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens brengen we de ontwikkeling van gevoeligheid voor grammaticale formaliteit cross-sectioneel en longitudinaal in kaart. Kwantitatieve gegevens uit een online revisieopdracht en kwalitatieve gegevens uit semi-gestructureerde interviews worden geïntegreerd om een genuanceerder beeld te krijgen van hoe gevoeligheid voor grammaticale formaliteit wordt verworven bij vreemde-taalleerders Engels. De resultaten van dit project zullen bijdragen tot een beter inzicht in de ontwikkeling van sociolinguïstische competentie bij vreemde-taalleerders en tot het inrichten van sociolinguïstisch responsief vreemde-taalonderwijs.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Deskundige gevoeligheid voor linguïstische formaliteit als benchmark voor het meten van stilistische vertaalrevisiecompetentie. 01/04/2018 - 31/03/2019

Abstract

Dit project draagt rechtstreeks bij aan het opzetten van experimenteel onderzoek naar de verwerving van vertaalrevisiecompetentie. De financiering wordt aangevraagd om een benchmark voor stilistische revisie van een formele academische vertaling te creëren. Met deze benchmark wordt de validiteit en betrouwbaarheid van experimenteel vervolgonderzoek gegarandeerd. Het meetinstrument aan de basis van de benchmark én het vervolgonderzoek bestaat uit een brontekst (academische tekst in het Nederlands) en een doeltekst (Engelse vertaling van de academische brontekst). Om de benchmark op te zetten, zullen 30 experts (professionele vertalers) uitgenodigd worden om de Engelse vertaling stilistisch te reviseren. De focus bij het reviseren ligt op het detecteren en corrigeren van het ongepaste gebruik van informele taal in een formele academische context. Geselecteerde grammatica- en woordenschatproblemen in de Engelse vertaling vormen de 40 items die samen het onderzochte meetinstrument uitmaken. Een kritische analyse van de hoeveelheid en aard van revisie zal uitgevoerd worden om de benchmark voor stilistische revisie van de vertaling te bepalen. De vastgestelde 'professionele benchmark' zal worden gebruikt om taalitems in dezelfde academische vertaling te selecteren voor experimenteel vervolgonderzoek met niet-experts (vertalers in opleiding).

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Naar een model voor vertaalrevisiecompetentie 01/07/2014 - 31/12/2015

Abstract

Vertaalrevisiecompetentie werd nog niet veel onderzocht in de vertaalwetenschap en er bestaat nog geen goed ontwikkeld model voor deze competentie. Het doel van dit project is een model voor vertaalrevisiecompetentie te ontwikkelen en de validatie ervan te starten via een pilootstudie (experimenteel onderzoek). De resultaten zouden in een latere fase als startpunt gebruikt worden voor een omvangrijker onderzoek (bv. PhD) naar revisiecompetentie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)