Onderzoeksgroep

Vertaalwetenschap, Tolkwetenschap en Interculturele Studies (TricS)

Expertise

Ik ben onderzoeker en docent binnen het domein Audiovisuele Vertaling, met een specifieke interesse in Mediatoegankelijkheid. Hoewel Audiobeschrijving voor blinden en slechtzienden mijn specifieke onderzoeksgebied is, heb ik expertise opgebouwd over verschillende onderwerpen binnen het domein van toegankelijkheid. Bovendien wil ik mijn onderzoeksthema's vanuit een inclusief perspectief benaderen, met de principes van Universal Design en Interdisciplinariteit in het achterhoofd. Huidige onderzoeksinteresses omvatten: taalkundige en multimodale aspecten van audiobeschrijving, computerondersteunde vertaling van audiobeschrijving; integrale toegankelijkheid voor (podium) kunsten; technologie en toegankelijkheid; toegankelijk onderwijs en de studie van vertalingen als complexe, interactieve processen. Een nauwe samenwerking met belanghebbenden is een doorslaggevende factor in mijn onderzoeks- en onderwijsactiviteiten. Via ons OPEN Expertisecentrum voor Toegankelijke Media en Cultuur willen we de kloof tussen de academische wereld en het werkveld overbruggen en een actieve rol spelen in de realisatie van een inclusieve samenleving.

Naar een grotere toegankelijkheid van audiovisuele media: een studie naar de Nederlandse machinevertaling van Engelse audiodescriptie. 01/05/2020 - 30/04/2024

Abstract

Een belangrijk aandachtspunt binnen Vertaalwetenschap is de diepgaande impact van technologische ontwikkelingen op de dynamische interacties tussen mens en machine. In dit opzicht heeft de introductie van neurale machine-vertaalsystemen een grote invloed gehad op de studie en praktijk van vertalen. De rol van technologie is vooral uitgesproken in het domein waar dit project op focust, namelijk Audiobeschrijving (AD). AD is een dienst die beelden vertaalt in woorden, die tussen de muziek, het geluid en de dialogen van de originele audiovisuele brontekst worden ingevoegd, zodat het publiek dat (niet) kan zien, nog steeds toegang heeft tot de inhoud van de tekst. Hoewel technologie een sleutelrol speelt in het onderzoek en de praktijk van AD, werd automatische vertaling voor audiobeschrijving nog niet bestudeerd. Als gevolg van recente EU-wetgeving zullen Vlaamse mediabedrijven de hoeveelheid AD die zij aanbieden drastisch moeten verhogen. De vertaling van bestaande Engelse beschrijvingen van buitenlandse films en series in het Nederlands met behulp van automatische vertaalsystemen is een voor de hand liggende weg om deze nieuwe wettelijke eisen te vervullen. Beperkt vooronderzoek suggereert echter dat de huidige automatische vertaalsystemen geen aanvaardbaar kwaliteitsniveau voor AD genereren, omdat deze systemen niet zijn ontwikkeld om aan de specifieke eisen van deze tekstsoort te voldoen. AD stelt domeinspecifieke vertaalproblemen. Het is een multimodale en intersemiotische vorm van vertaling; een unieke overdracht van informatie tussen semiotisch verschillende communicatiekanalen. Dat feit werd in het huidige onderzoek naar machinevertaling niet in aanmerking genomen. Bovendien brengt de studie van AD methodologische uitdagingen met zich mee, gezien het gebrek aan vertaalwetenschappelijke, theoretische kaders om de rol van technologie voor multimodale teksttypes zoals AD te bestuderen. Tegen deze achtergrond wil het huidige project machinevertaling voor AD en de vereisten van audiobeschrijving versus de mogelijkheden van technologie en menselijke input onderzoeken, volgens drie onderzoeksdoelstellingen: - Toegepaste doelstelling: de effectiviteit en efficiëntie van automatische vertaling voor audiobeschrijving in het Nederlands onderzoeken. - Strategisch doel: nagaan welke innovatieve optimalisaties het kwaliteitsniveau van de automatische vertaling voor audiobeschrijving kunnen verbeteren. - Fundamentele doelstelling: een bijdrage leveren aan de discussie over de interdisciplinaire en methodologische uitdagingen die verband houden met de studie van de interactie tussen technologie en mens in het algemeen, en voor multimodale teksten in het bijzonder. Het project is een mixed-methods studie, waarbij manuele en automatische evaluatiemethoden worden gecombineerd met product- en procesgericht onderzoek. Het omvat de manuele en automatische evaluatie van een corpus van vertaalde audiobeschrijvingen, alsook een experiment met professionele audiobeschrijvers. Dit zal ons in staat stellen om gegevens te verzamelen over de soorten fouten in de output van de automatische vertaling, het aantal gemaakte fouten, het aantal en de soorten correcties die door professionele beschrijvers worden aangebracht en de tijd die wordt besteed aan het corrigeren van de output van de automatische vertaling. De tekstanalyse en het experiment zullen worden ondersteund door een grondige, interdisciplinaire literatuurstudie, waarbij onze bevindingen worden afgezet tegen de huidige inzichten in de literatuur en tegen de nieuwste ontwikkelingen in automatisch vertaalonderzoek. Het project vormt een eerste stap om fundamentele kennis te verzamelen over de studie van technologie voor multimodale teksttypes en strategische kennis om systematischer te starten met de ontwikkeling van automatische vertaling voor audiobeschrijving.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Consultancy: workshop ondertiteling op maat 14/09/2020 - 30/09/2020

Abstract

Wat zal je leren in deze workshop? Deze praktische workshop spitst zich toe op het aanleren en inoefenen van de basiscompetenties ondertitelen, vanuit een vreemde taal (oefenmateriaal zal in het Engels en Frans zijn) naar het Nederlands. Concreet wordt gewerkt rond het vertalend ondertitelen op basis van een template, met een focus op speelfilms enerzijds (ter voorbereiding van de LUX Prize) en informatieve filmpjes anderzijds. Wie zijn de lesgevers? Het OPEN Expertisecentrum Toegankelijke Media en Cultuur zorgt voor de praktische en administratieve ondersteuning van de workshop. De workshop wordt gegeven door Nina Reviers, en Sabien Hanoulle, met medewerking van Gert Vercauteren. Voor wie is de workshop? Deze workshop richt zich specifiek tot het vertaalteam binnen het Directoraat Citizen's language, dat zich focust op ondertiteling. Het gaat om zowel de hoofdondertitelaars binnen deze dienst, als vertalers van de vertaaldienst die hen bijstaan in hun opdrachten.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Audiodescriptie in het Nederlands: Een corpusgebaseerde studie van het taalgebruik in een nieuw, multimodaal teksttype. 01/10/2012 - 30/09/2016

Abstract

Het onderhavige project is een corpusgebaseerde studie van de taalkundige eigenschappen van een nieuw multimodaal teksttype binnen audiovisuele vertaling (AV), namelijk audiobeschrijving of audiodescriptie (AD) voor blinden en slechtzienden. De doelstelling van dit interdisciplinaire project is het in kaart brengen van de lexico-grammaticale kenmerken van AD-scripts en het onderzoeken van de rol die deze kenmerken spelen voor de specifieke communicatieve functie van de tekst als geheel. Op die manier wil dit project een antwoord bieden op één van de centrale onderzoeksvragen binnen het domein: hoe worden beelden omgezet in woorden en wat zijn de implicaties voor het gehanteerde Nederlands? Recent pilootonderzoek wijst uit dat de taal van AD tekstspecifieke grammaticale (morfo-syntactische) en lexicale kenmerken vertoont en dat corpusanalyse toelaat om die specifieke patronen bloot te leggen. Dit onderzoek beoogt, ten eerste, de uitbouw van een omvangrijk en gevarieerd tekstcorpus van AD-scripts van in het Nederlands audiobeschreven films en series, waarop dan, ten tweede, kwantitatief linguïstisch onderzoek verricht kan worden met als doel de prominente lexico-grammaticale kenmerken van dit teksttype te identificeren. De kwantitatieve analyses worden ten slotte aangevuld met een kwalitatieve analyse van de (communicatieve) functie van deze kenmerken. Een bijzonder aandachtspunt bij dit tweede deel vormt het multimodale karakter van het teksttype: het AD-script komt pas tot zijn recht in interactie met de dialogen, muziek en geluidseffecten van de originele film of serie, waarmee het een coherent geheel vormt. Een kwalitatieve functie-analyse laat toe deze unieke wisselwerking tussen de taal van AD en de andere kanalen van het audiovisuele materiaal te verkennen. Finaal streeft het project naar een uitvoerige linguïstische en 'audience design' georiënteerde analyse van AD-discourse, die een antwoord moet bieden op de vraag wat AD tot een apart teksttype maakt, hoe de taal- en stijlkenmerken ingezet worden om bij te dragen tot een maximaal communicatief rendement en hoe diezelfde kenmerken gerelateerd zijn aan de functie en de multimodale inbedding van AD. Dit project is pioniersonderzoek binnen het domein: er is internationale onderzoeksbelangstelling maar voor Vlaanderen en Nederland is er nog geen onderzoek beschikbaar. Bovendien vormt het een onmisbare basis voor toepassingsgericht vervolgonderzoek. AD in Vlaanderen staat in zijn kinderschoenen (zo is de VRT in 2012 voor het eerst gestart met het aanbieden van AD bij de serie Witse). Fundamentele onderzoeksprojecten als dit bieden dan ook de nodige ondersteuning voor de ontwikkeling van een lokale AD-traditie die aan internationale kwaliteitseisen voldoet.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)