Onderzoeksgroep

Grammar and Pragmatics

Expertise

Taalverandering. Brede expertise rond, voornamelijk het Engels (alle periodes, zowel op het geaggregeerde niveau als op dat van individuele mentale grammatica's), maar ook (selectief) Nederlands, Duits, Frans, en taalverandering in het algemeen. Kwantitatieve en kwalitatieve corpusmethodes, met inbegrip van scripting (Perl), concordantiesoftware, statistiek (R), best practices.

Complexiteit in complementatie: naar een begrip van langetermijnverandering in werkwoordscomplementatie in termen van inter- en intra-individuele variatie. 01/01/2021 - 31/12/2024

Abstract

De doelstelling van dit project is om de impact te bepalen van verschillen tussen individuen in hun cognitieve representaties op talige langetermijnverandering op het niveau van de populatie. Door de interactie tussen individu en gemeenschap te onderzoeken, betracht het project om bij te dragen aan een theorie van taal als complex adaptief systeem. Deze theorie ziet taal als een zelf-organiserend netwerk dat eigenschappen vertoont op macroniveau die niet terugkeren op individueel niveau maar wel uit complex gedrag op dat niveau ontstaan. Een specifieker doel is om de waaier aan variatie in kaart te brengen en te verklaren binnen het Engelse complementatiesysteem, door variatie te bestuderen tussen patronen als I remember that a detective came in en I remember a detective coming in. Hoewel een zekere mate aan variatie wellicht verklaard kan worden door een behoefte aan variatie op zich, is aangetoond dat de keuze tussen varianten bepaald wordt door factoren als animaatheid (mens of ding) of zinslengte. Tegelijk ondervinden bestaande studies moeilijkheden om de variatie te verklaren op basis van alleen (sociale) populatie-variabelen. Als sociale clues niet volstaan om te kiezen, kunnen cognitieve mechanismes spelen die verschillen tussen individuen. Daarvan een gemiddelde nemen is niet misleidend. Dit project betracht ons inzicht in de functionaliteit van abstracte grammaticale variatie te vergroten door analyse van het individuele niveau centraler te plaatsen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

CATCH 2020: Computerondersteunde Transcriptie van Complexe Handschriften. 01/05/2018 - 30/04/2021

Abstract

CATCH 2020 beoogt een werkende infrastructuur aan te bieden om automatisch transcripties van complexe handgeschreven documenten te genereren. Om dit te verwezenlijken vertrekt het project van het bestaande Transkribus platform voor Handwritten Text Recognition (HTR) of 'automatische handgeschreven tekstherkenning'. Deze technologie stelt ons in staat om handgeschreven tekstuele documenten te behandelen en te verwerken op een manier die vergelijkbaar is met de manier waarop OCR (Optical Character Recognition) digitale kopieën van gedrukte teksten verwerkt. In plaats van platte transcripties, zal CATCH 2020 echter gestructureerde tekst produceren, alsook de nodige tools om tekstuele en linguïstische dimensies aan de transcripties toe te voegen. Om dit te bereiken combineert het project moderne inzichten uit de editiewetenschap met geavanceerde technologie uit de computerlinguïstiek.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Onderzoeks- en Trainingsprogramma Historische Sociolinguïstiek. 01/01/2017 - 31/12/2021

Abstract

Het doel van deze Wetenschappelijk Onderzoeksgemeenschap is drievoudig: (1) consolidering van het Historical Sociolinguistics Network (HiSoN) en de positie van Vlaamse expertise in het netwerk internationaal te consolideren; (2) het opzetten van een waaier aan nieuwe activiteiten binnen een breder Onderzoeks- en Trainingsprogramma voor historische sociolinguïstiek, met een focus op (post)doctorale training en gedeelde onderzoeksinitiatieven; (3) de interdisciplinaire uitbreiding van het bestaande netwerk en het aantrekken van jonge en gevestigde onderzoekers van buurdisciplines. De bijdrage van de onderzoekseenheid Mind-Bending Grammars (https://www.uantwerpen.be/mind-bending-grammars/) ligt in haar unieke expertise op het vlak van de interactie tussen sociolinguïstische en cognitieve factoren in taalvariatie en –verandering. MBG maakt daarbij gebruik van state-of-the-art methodes uit de corpustaalkunde en computationele taalkunde, inclusief data-driven identificatie van sociale netwerken en communities of practice.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De dynamiek van gecorreleerde meervoudige grammaticale veranderingen in het geschreven Vroegmodern Engels (MindBendingGrammars). 01/09/2015 - 31/08/2021

Abstract

Dit door de EU gefinancierde project combineert op innovatieve wijze onderzoek op het gebied van taalverandering met onderzoek naar de individuele geest. In het verleden heeft taalkunde verandering vaak als een abstract object 'taal' ervaren. Maar het zijn de geesten van echte mensen die van taal veranderen. MindBendingGrammars zal bijdragen aan ons begrip van de adaptieve vermogens van volwassen cognitie. Het project beoogt specifiek een doorbraak te bewerkstelligen in twee hoofdthema's in de linguïstische theorie door stapsgewijze veranderingen in grammaticale constructies met de grootst mogelijke details te onderzoeken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Doen of niet doen? Een corpus-gebaseerde studie van cognitieve economie in grammaticale verandering over het volwassen leven heen. 01/10/2016 - 30/09/2020

Abstract

De hoofddoelstelling van het aangevraagde project bestaat erin om vast te stellen in welke mate individuele taalgebruikers 'besparen' in de processing-kost van hun mentale grammatica door lokale patronen te herinterpreteren als instanties van meer algemeen toepasbare grammaticale regels, wat zich zou kunnen manifesteren in de verdere veralgemening van deze lokale patronen zelf. Omgekeerd zal een analyse hiervan ook leiden tot inzicht in welke patronen zich in individueel taalgebruik gedragen als niches die weerstand bieden tegen dergelijke herschikking naar meer regelmaat. Deze doelstellingen stemmen overeen met en testen de psychologische assumptie dat abstracte regels en concrete exemplaren (instanties waartoe het geheugen direct toegang heeft) gelijktijdig aan het werk zijn in grammaticale cognitie. De gevalstudie die geanalyseerd zal worden om deze doelstelling te bereiken is de introductie en verspreiding van do als een grammaticaal word in Vroeg-Modern Engels (ca. 1550-1700). Voor deze periode was do grotendeels beperkt tot zijn lexicaal gebruik, geïllustreerd in (1). Tijdens deze periode werd do echter meer en meer gebruikt in, onder andere, vragen (2a) en ontkennende zinnen (3a), als een alternatief voor de oudere structuren (2b) en (3b). (1) I already did my homework. (2) a. Do you love me? b. I do not love you. (3) a. Love you me? b. I love you not. Tegen het einde van de zeventiende eeuw was do min of meer verplicht in deze gevallen. Dit maakt het tot één van de sjibbolets van de Engelse taal, waardoor zij zich niet alleen onderscheidt van de andere Germaanse talen, maar tevens een grammaticale mogelijkheid exploiteert die erg zeldzaam is wereldwijd. Het project focus op de fases van verspreiding waar do al was ingeburgerd als een optie, maar wanneer er toch nog veel variatie aangetroffen wordt in de taalgemeenschap. Dit leidt tot de fundamentele onderzoeksvraag welke factoren op het niveau van individuele sprekers deze variatie sturen. Het project onderzoekt of, en in welke mate, de keuze van do 'geprimed' wordt door het frequente gebruik van modale hulpwerkwoorden (will, shall, may, must, can), die ertoe neigen om in vergelijkbare syntactische omgevingen verschijnen. Samen zouden zij kunnen gezien worden als syntactische markeringen van alle niet-neutrale proposities, d.w.z proposities die geen (niet-beklemtoonde) mededelende zinnen zijn. Daarnaast wordt onderzoch in welke contexten patronen als (2b) en (3b) het langste weerstand bieden tegen de inlassing van do. Samen wordt van deze analyses verwacht dat zij zullen leiden tot een aanzienlijke toename van onze kennis over de mogelijke mate van verandering in abstracte cognitieve schema's zoals die van de grammatica over het volwassen leven heen, en door welke types van bestaande regelmaat dergelijke verandering wordt gestuurd.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Functionele en Cognitieve Taalkunde (Grammatica en Typologie). 01/09/2015 - 31/08/2020

Abstract

Het onderzoek van de kandidaat combineert een studie naar taalverandering met onderzoek naar de individuele geest (mind). In het verleden werd in de linguïstische vakliteratuur taalverandering voornamelijk toegeschreven aan taal als abstract object. De kandidaat meent echter dat het de geest van actuele personen is die taal verandert. De bedoeling van het onderzoek is om bij te dragen aan een beter begrip van de het vermogen tot adaptatie eigen aan de volwassen 'cognitie'.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)