Onderzoeksgroep

Media, beleid en cultuur (MPC)

Expertise

Sociaalwetenschappelijk onderzoek naar de werking van de media, journalistieke praktijken, de kenmerken van het nieuws en veranderend nieuwsgebruik. Expertise in de Vlaamse mediasector, de digitalisering van de media, mediaconvergentie, werkvoorwaarden in de journalistiek, journalistiek en nieuwe media, sociale media en nieuwsproductie.

Politici als opinieleiders. Hoe politici door het delen van nieuws vertrouwen in de media en polarisering beïnvloeden. 01/01/2021 - 31/12/2024

Abstract

Dit projectvoorstel stelt de rol van politici als opinieleiders centraal. De digitale mediaomgeving biedt nieuwe mogelijkheden voor politici om zowel direct als indirect een invloed uit te oefenen op hoe mensen nieuws consumeren en interpreteren. Daarom willen we nagaan welke nieuwsverhalen politici delen op sociale media, en hoe dit vervolgens een invloed heeft op hun volgers en op de publieke opinie in het algemeen. Ten eerste kunnen politici een invloed hebben op het vertrouwen in mainstream en alternatieve nieuwsmedia. Door op hun sociale media nieuwsartikels te delen en te voorzien van eigen commentaar, kunnen politici bijdragen aan de verspreiding van bepaalde berichten, waarbij ze de gatekeepingrol van media handig kunnen omzeilen. Op die manier kunnen ze niet alleen het publiek meer vertrouwd maken met alternatieve, partijdige nieuwssites, maar tegelijk ook de reputatie van de traditionele media als democratische instelling beschadigen. Ten tweede bieden sociale media meer mogelijkheden voor politici om extreme standpunten rond bepaalde thema's te promoten, waardoor ze de polarisering in de samenleving aanwakkeren en hun volgers terechtkomen in 'echokamers' van gelijkgezinde stemmen. Door een multi-methodische benadering (inhoudsanalyse, 'user engagement'-analyses, surveys en experimenten) zullen we het nieuwsgebruik en -deelgedrag van politici en de effecten daarvan op hun publiek onderzoeken in drie landen: België (Vlaanderen), Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Studie naar de onpartijdigheid van het VRT-aanbod. 16/11/2020 - 16/11/2021

Abstract

De VRT wenst in het kader van de beheersovereenkomst na te gaan of ze voldoet aan haar opdracht om onpartijdig te zijn in het brengen van nieuws en duiding. Dit wordt onderzocht door een team van onderzoekers onder leiding van Prof. Peter Van Aelst en Prof. Steve Paulussen van de Universiteit Antwerpen, in samenwerking met Prof. Tim Raats en Prof. Ike Picone (Vrije Universiteit Brussel). Om een goed beeld te krijgen van de onpartijdigheid van de VRT opteren we voor een combinatie van methoden om zowel de inhoud, als de productie ervan, als de perceptie ervan door het publiek in kaart te brengen. Het team van de UA focust op de inhoudsanalyse. Wat betreft de inhoud opteren we voor een combinatie van een systematische analyse van de nieuwsberichtgeving doorheen de tijd (2003-2019) met een casusgerichte benadering (2020). Bij het nader onderzoeken van drie casussen gaan we ook na welke actoren en standpunten in de berichtgeving van de VRT en andere media aan bod komen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Onderzoekscentrum naar politieke vertegenwoordigers en hun communicatie 01/01/2020 - 31/12/2025

Abstract

In een context van stijgende ontevredenheid bij burgers met politieke representatie, onderzoekt PREPINTACT de overtuigingen, attitudes en gedragingen van drie types individuele intermediaire actoren—politici, leiders van belangengroepen en journalisten—in combinatie met de parallelle overtuigingen, attitudes en gedragingen van gewone burgers. Het project vertrekt van het idee dat we moeten inzoomen op individuele actoren om beter te begrijpen hoe representatie werkt. We onderzoeken de op- en neerwaartse stromen van informatie die de kern vormen van representatie en die de samenleving en het politiek systeem aan elkaar koppelen. Het consortium heeft een bijzondere interesse in politieke ongelijkheid. Een basishypothese is dat bepaalde, zwakkere maatschappelijke groepen minder adequaat worden gerepresenteerd. Binnen dat algemene kader lanceert PREPINTACT een aantal specifieke, comparatieve onderzoeksprojecten die gebruik maken van een hele reeks methoden uit de sociale wetenschappen (experimenten, surveys, observaties…) en de computerlinguïstiek. De concrete projecten onderzoeken de accuraatheid van de publieke- opiniepercepties van intermediairen, de sociale vertekening in hun persoonlijke netwerken, hun selectieve communicatie naar hun kiezers/leden/publiek toe, de rol van de sociale media in het versterken van hun attitudes, de manier waarop ze representeren binnen hun organisatie (partijen, media…), etc. Tezamen vormen deze projecten een nooit geziene, diepgaande studie van hoe intermediairen de representatieve democratie doen werken (of niet).

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Stakeholder marketing bij online nieuwsmedia. Een multi-methode onderzoek naar stakeholder marketing als strategisch kader voor nieuwsmedia om het belangrijke stakeholders (lezers en adverteerders) het business model te hertekenen. 01/11/2019 - 31/10/2023

Abstract

De digitalisering van nieuws zet het nieuwsecosysteem onder druk. Externe stakeholders (Bijv. lezers, adverteerders) transformeren hun relatie met het nieuwsmedium en brengen het dominante verdienmodel aan het wankelen. Lezers zijn niet langer bereid om te betalen voor nieuws en adverteerders geven hun advertentiebudgetten uit aan nieuwe digitale spelers (Facebook en Google). Die veranderingen leiden tot frictie en voor veel nieuwsmedia lijkt schaalgrootte de enige manier om te overleven. Heel wat nieuwsmedia zullen dit echter nooit halen. Dit multimethode project wil onderzoeken hoe stakeholder marketing als strategisch framework de nieuwsindustrie kan helpen om het dominante businessmodel te deconstrueren, spanningen op te lossen en sterke, duurzame relaties op te bouwen met kernstakeholders (lezers en adverteerders) om nieuws rendabel te houden op lange termijn. We gebruiken zowel kwalitatieve (interviews, case studies, focusgroepen) als kwantitatieve (survey, experimenten) methoden om het ecosysteem, de relaties tussen stakeholders en het effect van stakeholder marketing op multidisciplinaire teams te onderzoeken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Merken die nieuws maken: de evaluaties van lezers van native advertisements in online nieuwsmedia. 01/10/2019 - 30/09/2021

Abstract

Nieuwsmedia staan onder druk in een snel veranderende digitale omgeving. Traditionele bannerreclame wordt vaak vermeden of ongedaan gemaakt door reclameblokkers. Om dit tegen te gaan en om nieuwe inkomsten te genereren, is zogenaamde 'native advertising' in opmars. Dit zijn advertenties die eruit zien zoals gewone nieuwsartikelen. Op dit moment is er weinig geweten over de herkenbaarheid en de evaluatie van native advertising door nieuwslezers/consumenten. Native advertising is potentieel problematisch als lezers het niet herkennen en dus niet weten dat ze beïnvloed worden. Ook de reputatie van het nieuwsmedium staat op het spel. Om native advertising op een ethische en duurzame manier te kunnen implementeren is meer onderzoek vereist. Dit project bekijkt native advertising vanuit het multiple stakeholder perspectief. Een reeks experimenten aangevuld met kwalitatief onderzoek probeert inzicht te krijgen in de processen en beoordelingen van native advertising door lezers en de impact voor zowel consumentenbescherming, de repuatie van het medium en de reclameëffectiviteit.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Reclame in online nieuwsmedia: Hoe een balans vinden tussen consumentenbescherming, geloofwaardigheid van het medium en effectieve reclame? 01/01/2018 - 31/12/2021

Abstract

Dit project draait rond twee vormen van reclame in online nieuwsmedia: bannerreclame en native advertising. Het project bouwt voort op inzichten uit reclameonderzoek en journalistiek en vertrekt vanuit een stakeholder perspectief. Door middel van verschillende studies wordt onderzocht hoe een balans gezocht kan worden tussen consumentenbescherming enerzijds, commerciële belangen en journalistieke waarden.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Merken die nieuws maken: de evaluaties van lezers van native advertisements in online nieuwsmedia 01/10/2017 - 30/09/2019

Abstract

Nieuwsmedia staan onder druk in een snel veranderende digitale omgeving. Traditionele bannerreclame wordt vaak vermeden of ongedaan gemaakt door reclameblokkers. Om dit tegen te gaan en om nieuwe inkomsten te genereren, is zogenaamde 'native advertising' in opmars. Dit zijn advertenties die eruit zien zoals gewone nieuwsartikelen. Op dit moment is er weinig geweten over de herkenbaarheid en de evaluatie van native advertising door nieuwslezers/consumenten. Native advertising is potentieel problematisch als lezers het niet herkennen en dus niet weten dat ze beïnvloed worden. Ook de reputatie van het nieuwsmedium staat op het spel. Om native advertising op een ethische en duurzame manier te kunnen implementeren is meer onderzoek vereist. Dit project bekijkt native advertising vanuit het multiple stakeholder perspectief. Een reeks experimenten aangevuld met kwalitatief onderzoek probeert inzicht te krijgen in de processen en beoordelingen van native advertising door lezers en de impact voor zowel consumentenbescherming, de repuatie van het medium en de reclameëffectiviteit.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Onderzoek beeldvorming. 01/01/2017 - 31/12/2020

Abstract

Kwalitatief onderzoek naar de representatie van minderheidsgroepen, in opdracht van de VRT. Elk jaar wordt een specifieke groep bestudeerd, waarbij via een selectie beeldfragmenten nagegaan wordt hoe de VRT voldoet aan zijn opdracht om de maatschappelijke diversiteit adequaat in beeld te brengen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De invloed van politiek nieuws op burgers, en van burgers op het politieke nieuws, in tijden van sociale media. Theoretische uitdagingen en empirische mogelijkheden. 01/01/2017 - 31/12/2020

Abstract

In een democratie hebben burgers nood aan politieke kennis. De massa media worden traditioneel aanzien als een belangrijke bron om burgers van politieke informatie te voorzien. Studies over agenda-setting en framing hebben veelvuldig aangetoond dat de nieuwsmedia een duidelijke invloed hebben op wat mensen weten, en hoe ze over politiek denken. De vraag is in welke mate deze klassieke inzichten overeind blijven in het digitale tijdperk. Het stijgend belang van het internet en de sociale media in het bijzonder als kanalen van informatie en communicatie hebben de manier waarop mensen leren over de wereld, en de politiek in het bijzonder, drastisch veranderd. Zo staat bijvoorbeeld de rol van de media als agenda-setter en 'framer' onder druk, omdat sociale media het causale verband, van massa media naar publiek, ter discussie stellen. Journalisten worden meer en meer beïnvloed door discussies op blogs, Facebook, Twitter en andere platformen. Bovendien, hebben politici meer mogelijkheden om de traditionele media te omzeilen en het publiek direct te beïnvloeden. Kortom, we bestuderen hoe mensen nieuws consumeren en hoe ze daardoor beïnvloed worden, maar ook hoe journalisten en politici op hun beurt beïnvloed worden door de reacties van mensen op het nieuws. Digitale media stellen niet enkel de klassieke theoretische inzichten in vraag, ze bieden tegelijk nieuwe mogelijkheden om informatiestromen en hoe mensen ermee omgaan te bestuderen. Vandaag is het mogelijk om agenda-setting en framing meer accuraat te bestuderen, gebaseerd op grotere databestanden van mediaboodschappen en de publieke reacties daarop (commentaren, likes, tweets). Bovendien laat het analyseren van digitale teksten toe om demografische profielen en opinies van burgers in kaart te brengen en onze kennis van de modererende factoren van agenda-setting en framing effecten te bestuderen. Om deze ongeziene bron van geschreven taal en digitaal gedrag te interpreteren, kiezen we voor een multi-disciplinaire samenwerking tussen computer linguïstiek, data mining en sociale wetenschappen. De agenda-setting en framing theorie worden in een digitale context getoetst aan de hand van 'big data' analyses. Computer linguïstische technieken zullen worden gebruikt om automatisch de onderwerpen en opinies in sociale media berichten te analyseren. De mogelijkheden van digitale tekst analyse gaan echter nog verder dan het louter testen van bestaande theorieën. Onze ambitie bestaat erin om de nieuwe data mogelijkheden ook te gebruiken om aan theorie ontwikkeling te doen door op een inductieve manier naar onderliggende patronen te zoeken. Door gebruik te maken van data mining technieken op de digitale gebruiker gegevens kunnen we tot inzichten komen over welke gebeurtenissen, personen en onderwerpen burgers 'liken' en willen 'delen'. Concreet, zullen we één belangrijk gepland event bestuderen, de Belgische verkiezingscampagne van 2019, en één niet gepland of onverwacht event in de loop van de volgende jaren. We verwachten dat de informatiestroom voor beide types van events structureel verschillen. Voor elk event plannen we een survey en een grote kwantitatieve data verzameling gedurende vier weken van alle politieke nieuwsberichten van de belangrijkste nieuwswebsites, en sociale mediaplatformen Twitter en Facebook.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Publieksbevraging openbare omroep. 01/02/2015 - 30/04/2015

Abstract

Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de opdrachtgever. UA levert aan de opdrachtgever de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Evaluatieonderzoek langetermijnparticipatie in het cAT project NOCA 2014-0471 (2014-0681). 01/04/2014 - 31/03/2017

Abstract

Het voeren van onderzoek naar de continuering van inspraak en participatie bij de implementatie en operationalisering van het cAt-project, met behulp van in de literatuur beschikbare kaders en modellen en het peilen van verwachtingen van betrokken actoren.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De macht van sociale media in het nieuws. Een multimethodisch onderzoek naar de invloed van Twitter op het journalistieke bronnengebruik. 01/01/2014 - 31/12/2017

Abstract

Dit project betreft fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Het project werd betoelaagd na selectie door het bevoegde FWO-expertpanel. Het project onderzoekt de invloed van sociale media op het journalistieke bronnengebruik en het nieuws. Er wordt uitgegaan van de hypothese dat de macht van sociale media als nieuwsbron afhangt van verschillende factoren, waaronder de socialemedia-actor, het medium dat het nieuws brengt, het onderwerp van het nieuws, en de mate waarin het nieuws deel uitmaakt van de dagelijkse routineberichtgeving.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De vijfde macht of een echokamer van de vierde macht? De impact van sociale media op het journalistieke bronnengebruik en de agendasetting-functie van de mainstream nieuwsmedia. 01/11/2013 - 31/10/2017

Abstract

Het doel van dit doctoraatsonderzoeksproject is na te gaan in welke mate en op welke manier sociale media een invloed hebben op het journalistieke bronnengebruik en de agenda-setting-functie van de mainstream-nieuwsmedia. Op basis van een driefasig multimethodisch onderzoeksopzet zal deze studie statistische data en diepgaande inzichten opleveren over de rol van sociale media binnen de continue nieuwsstroom in de hedendaagse, genetwerkte publieke sfeer. In een eerste fase zal een grootschalige kwantitatieve analyse gebeuren van de nieuwsoutput van vijf verschillende mediakanalen - kranten, televisie, radio, internet (nieuwswebsites) en sociale media – teneinde de 'inter-media agenda-setting' tussen de oude en nieuwe media in kaart te brengen. Vervolgens wordt aan de hand van een verdere inhoudsanalyse nader onderzocht hoe sociale media als nieuwsbron in de mainstream nieuwsoutput verwerkt worden en omgekeerd. Om een nog grondiger inzicht te verwerven in de manier waarop sociale media als nieuwsbron gebruikt worden in de dagelijkse journalistieke nieuwsgaring, zullen in een derde onderzoeksfase reconstructie-interviews worden gevoerd met professionele journalisten. Het onderzoek focust op drie genres binnen de journalistieke berichtgeving, namelijk politiek, economisch en gerechtelijk nieuws (incl. misdaadverslaggeving). Door voort te bouwen op theorieën van 'agenda-setting' en 'gatekeeping' en door de specifieke focus op sociale media zal dit project zowel op theoretisch, methodologisch als empirisch vlak een unieke en originele bijdrage leveren aan de bestaande kennis over de manier waarop het nieuws tot stand komt en zich verspreidt binnen de hedendaagse crossmediale, genetwerkte nieuwsecologie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De nieuwe 'vox populi'? Een studie naar het journalistieke gebruik van sociale media als nieuwsbron in Vlaamse kranten 01/02/2013 - 31/12/2013

Abstract

Deze studie gaat na hoe inhoud van sociale media gebruikt en 'geremedieerd' wordt in de nieuwsberichtgeving van traditionele mainstream-media. Eerst zal een beschrijvende kwantitatieve inhoudsanalyse worden uitgevoerd op alle artikels die in 6 opeenvolgende weken in 2013 verschenen zijn in 7 Vlaamse kranten waarin expliciet verwezen wordt naar Facebook, Twitter of YouTube als informatiebron. De inhoudsanalyse zal een globaal beeld geven van het gebruik van sociale media als nieuwsbron in de dagelijks routineberichtgeving in kranten. Vervolgens zal op een representatieve steekproef van deze nieuwsitems een kwalitatieve inhoudsanalyse worden uitgevoerd om na te gaan hoe de inhoud van sociale media behandeld wordt in de nieuwsberichten. De kwalitatieve analyse zal focussen op de betrouwbaarheid die journalisten toekennen aan sociale media als nieuwsbron. Worden sociale media vooral gebruikt als primaire of als secundaire bron? Hoe (vaak) wordt de inhoud van sociale media letterlijk geciteerd? Worden de sociale media voorgesteld als representatief of indicatief voor de publieke opinie? En hoe gaan journalisten om met problemen omtrent de geloofwaardigheid, authenticiteit en objectiviteit van sociale media? Om deze vragen nog verder uit te diepen, zal de inhoudsanalyse worden aangevuld met 'reconstructie-interviews' met krantenjournalisten, teneinde gedetailleerde informatie te verwerven over de manier waarop zij gebruik maken van sociale media in hun dagelijkse nieuwsgaring.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Onderzoek naar de beeldvorming rond jong ouderschap bij kwetsbare jongeren. 01/02/2013 - 31/05/2013

Abstract

De doelstelling van dit onderzoek, in opdracht van het Vlaams departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media, is drieledig. Ten eerste wordt de representatie van jong ouderschap op de Vlaamse televisie geanalyseerd. Ten tweede zal gekeken worden naar de receptie van televisie-inhouden omtrent het onderwerp bij kwetsbare jongeren. Een derde, onderliggende, doelstelling bestaat erin om via participatieve onderzoekstechnieken na te gaan hoe kwetsbare jongeren betekenis geven aan de mediarepresentatie van jong ouderschap en welke rol sociale media kunnen spelen in dit proces van receptie en betekenisgeving.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)