Onderzoeksgroep

Onderzoekscentrum Visuele Poëtica

Expertise

- Research on the relationship between dance history and contemporary dance, with a specific focus on practices of re-enactment - The reiterative nature of live performance in relation to (embodied) documentation, archivization, and historiography - The transcultural circulation of dance across different continents, with special interest in the migration of choreography through different spaces and times - New methodologies for dance historiography, including collaborative forms of making history and using these as input for contemporary dance practices and dance research

Het denkend lichaam in dans. Somatisch onderzoek naar elektronische en algoritmische choreografie. 01/12/2020 - 30/11/2024

Abstract

Dit project focust op dansepistemologie: het benadert dans als de esthetische uitdrukking van een denkend lichaam. Het doel van dit artistiek onderzoek is om na te gaan hoe somatische danspraktijken en technologie elkaar onderling kunnen versterken om nieuwe technieken voor dansimprovisatie te ontwikkelen. Op deze manier wil het onderzoek specificeren hoe dansers beslissingen nemen in een improvisatie en wanneer het eigenlijke moment van compositie plaatsgrijpt. Somatische praktijken gebruiken improvisatie om de sensitiviteit en het reactievermogen van dansers te trainen. Deze praktijken missen evenwel nog vaak de tools om de moeilijk grijpbare aard van dans als kennisproductie te doorgronden via visualisaties, improvisaties en verbale reflectie. Ook in het dansonderwijs is er behoefte aan specifieke technieken om het lichamelijk denken in dans te ondersteunen. Dit onderzoek zal belichaamde cognitieve processen (die vaak ontastbaar en impliciet zijn) meer concreet maken door "Nervous Systems," een somatische praktijk van het menselijk zenuwstelsel ontwikkeld door Klaas Devos, te herzien met behulp van elektronische tools. Door nieuwe software (MAXMSP) te ontwikkelen, kan het project experimenteren met de impliciete kennisproductie van dansers en zo controle krijgen over de principes van geïmproviseerde compositie. De software genereert live bewegingsopdrachten, gemedieerd via oortjes of op monitoren, en traint zo het beslissingsvermogen tijdens improvisatie. Door elektronische choreografie te integreren in somatische praktijken kunnen we dus het cognitiebewustzijn van dansers verdiepen en een kritisch licht werpen op de gangbare principes van somatisch dansonderzoek, waaronder extreme zelf-gerichtheid, zachte en trage dynamieken, en synthese door middel van verhaalvertelling.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

CoDa / Cultures of Dance - Onderzoeksnetwerk voor danswetenschap. 01/01/2020 - 31/12/2024

Abstract

Deze onderzoeksgemeenschap wil een vitale stimulans leveren voor de uitbreiding en verankering van danswetenschap in Vlaanderen en Europa. Hoewel Vlaanderen internationaal bekend staat als een belangrijke draaischijf voor dans, heeft dit domein binnen de Vlaamse academische context nog steeds niet dezelfde institutionele inbedding en zichtbaarheid verworven. Onderzoek naar dans is momenteel sterk versnipperd en gebeurt bovendien voornamelijk binnen universitaire departementen die zich niet specifiek richten op dans maar eerder op andere takken binnen de geesteswetenschappen, zoals (kunst)geschiedenis, cultuurwetenschappen, theater- en filmstudies, filosofie, sociologie, of mediastudies. Deze interdisciplinaire aansluiting bij andere onderzoeksdomeinen is kenmerkend voor danswetenschap, maar het eigenlijke potentieel van deze interdisciplinariteit kan pas ten volle worden benut via een gemeenschappelijk netwerk dat danswetenschappers in staat stelt hun verschillende methodologische benaderingen met elkaar in dialoog te brengen. De binnen- en buitenlandse onderzoekseenheden die lid uitmaken van "CoDa | Cultures of Dance" brengen ten minste drie fundamentele pijlers samen die binnen de huidige danswetenschap nog te vaak als apart worden behandeld: (i) dans als esthetische praktijk (micro-perspectief); (ii) dans als sociocultureel fenomeen (macro-perspectief); (iii) dans en belichaamde kennis (intra-perspectief). Het combineren van deze perspectieven maakt de ontwikkeling van nieuwe interdisciplinaire methodologieën mogelijk die zowel de reikwijdte als de diepgang van danswetenschap vergroten. Daarnaast laat het onderzoeksnetwerk toe om de expertise van zowel binnen- als buitenlandse partners samen te brengen en via trainingsactiviteiten, Spring Schools, of netwerkmomenten de nodige omkadering te bieden voor toekomstige dansonderzoekers. Met deze en andere initiatieven zal CoDa in aanzienlijke mate bijdragen tot het zichtbaar maken en verder uitbouwen van de reeds aanwezige expertise in dansonderzoek aan Vlaamse en andere Europese universiteiten binnen het internationale veld van danswetenschap.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Taal in beweging: kinetische tekstualiteit in de hedendaagse podiumkunsten. 01/11/2019 - 31/10/2023

Abstract

Van oudsher spelen tekst en taal een prominente rol binnen theaterstukken. De voornaamste functie van tekst was vooral 'mimesis', wat verwijst naar hoe tekst de werkelijkheid kan evoceren. Met behulp van taal kunnen acteurs immers allerlei soorten personages of verhalen doen ontstaan. Recent zijn er evenwel tal van opvoeringen binnen theater, performance, en dans waarin tekst niet wordt ingezet omwille van mimesis, maar met oog op kinesis. Deze teksten imiteren niet langer de werkelijkheid, maar brengen beweging voort, omdat dansers en performers de tekst op een opmerkelijk ritmische manier uitspreken, en omdat hun lichamen mee bewegen op het ritme van de tekst. Dit project zal de eerste, grondige studie van deze recente tendens bieden door na te gaan hoe hedendaagse theater-, performance- en dansartiesten de interactie tussen tekst en beweging herdenken. Gangbare kaders binnen academisch onderzoek naar de podiumkunsten zijn namelijk niet langer toepasbaar op deze groeiende praktijk. De toegenomen interesse in wat dit project benoemt als 'kinetische tekstualiteit' vereist een nieuw perspectief op de relatie tussen taal en beweging om zo de onderliggende esthetische strategieën en de koppeling van text en beweging inzichtelijk te maken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Dans in omloop: Transatlantische circulaties in de Belgische danspraktijk tijdens de naoorlogse periode, 1958-1991 01/10/2017 - 31/08/2021

Abstract

In de Westerse dansgeschiedenis wordt de naoorlogse periode doorgaans geconstrueerd als een eenrichtingsbeweging waarbij het centrum van artistieke vernieuwing zich vanaf de jaren 1980 heeft verplaatst van de Verenigde Staten van Amerika naar Europa. Deze stereotiepe opvatting negeert evenwel de trans-Atlantische uitwisselingen die aan deze verschuiving ten grondslag liggen. In plaats daarvan onderschrijft het de mythe van de zogeheten "Amerikaanse eeuw", een periode die begon rond 1900 en die duidt op de vermeende dominantie van de Verenigde Staten op de rest van de wereld. Dit project biedt een correctief op deze gangbare historisering van de naoorlogse dans door te traceren hoe de trans-Atlantische circulatie van performances en choreografische expertise bepalend is geweest voor de naoorlogse dans. De dansscène in België fungeert hierbij als exemplarische test case die toelaat de invloed van de wederzijdse relaties met de USA te onderzoeken. Als zodanig zal dit project een tot nu toe onderbelicht deel van de dansgeschiedenis ontsluiten vanuit een perspectief dat zowel lokale als internationale tendensen in overweging neemt. Het onderzoek neemt de Wereldtentoonstelling in Brussel (1958) als startpunt en bestrijkt een periode die loopt tot 1991, het jaar waarin de Amerikaanse choreograaf Mark Morris zijn termijn als huischoreograaf bij De Munt beëindigt en Anne Teresa De Keersmaeker, samen met haar gezelschap Rosas, zijn plaats inneemt. Door voorstellingsanalyses te combineren met cultuurgeschiedenis, gestut door uitgebreid archiefonderzoek en diepte-interviews, zal dit project de eerste diepgravende studie bieden van trans-Atlantische circulaties in naoorlogse dans.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Project website

De heruitvinding van het verleden. Re-enactment in de hedendaagse dans- en performancekunst. 01/10/2011 - 30/09/2013

Abstract

Dit project onderzoekt de impact van re-enactment op de ontologie van hedendaagse dans- en performancekunst. Steeds vaker worden choreografieën of performances uit het verleden hernomen. Dit markeert een fundamentele verschuiving: de behoefte om grensverleggend werk te creëren wordt ingeruild voor een uitgesproken interesse in de artistieke erfenis. Een herziening van de gangbare opvattingen over de wezenskenmerken van deze praktijken dringt zich op.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

De heruitvinding van het verleden. Re-enactment in de hedendaagse dans- en performancekunst. 01/10/2009 - 30/09/2011

Abstract

Dit project onderzoekt de impact van re-enactment op de ontologie van hedendaagse dans- en performancekunst. Steeds vaker worden choreografieën of performances uit het verleden hernomen. Dit markeert een fundamentele verschuiving: de behoefte om grensverleggend werk te creëren wordt ingeruild voor een uitgesproken interesse in de artistieke erfenis. Een herziening van de gangbare opvattingen over de wezenskenmerken van deze praktijken dringt zich op.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)