Onderzoeksgroep
Expertise
Energiegeschiedenis, sociale geschiedenis, geschiedenis van consumptie en materiële cultuur, ecologische geschiedenis, stadsgeschiedenis, vroegmoderne en moderne periode
Lijntjes in het water: hengelende arbeiders en volksecologisme in industrieel Europa, 1830-1914.
Abstract
Dit project wil nieuwe lijntjes uitwerpen in het water van de milieugeschiedenis door te onderzoeken hoe gewone mensen een eigen ecologisch bewustzijn ontwikkelden tijdens de industrialisering van Noordwest-Europa in de negentiende eeuw. De start van het moderne milieubewustzijn wordt doorgaans verteld als het verhaal van een drietrapsraket – van de hygiënisten uit het midden van de negentiende eeuw via de natuurbeschermers aan het einde van die eeuw tot de 'volwassen' milieubeweging in de tweede helft van de twintigste eeuw – en als een verhaal van vooral de meer gegoede klassen. Door de hengelsport als invalshoek te nemen, wil dit project nagaan hoe alternatieve vormen van milieubewustzijn ook van onderuit, eerder dan van bovenaf, konden ontstaan. Met een focus op Groot-Brittannië, België en Frankrijk – en in het bijzonder de industriesteden Sheffield, Gent en Lyon – onderzoekt het hoe arbeiders en hun hengelclubs praktische kennis verwierven over hun natuurlijke omgeving, hoe ze hun verhouding tot de natuur beleefden en hoe ze uiteindelijk reageerden tegen de vervuiling van hun rivieren. Via een analyse van tijdschriften en archieven van lijnvissersmaatschappijen, arbeidersautobiografieën, proletarische literatuur, volksliederen en andere bronnen wil het project de vergeten stemmen van gewone mensen terug naar boven halen en de hardnekkige mythe ontkrachten dat arbeiders 'te arm waren om groen te zijn'.Onderzoeker(s)
- Promotor: Van Ginderachter Maarten
- Mandaathouder: Saelens Wout
Onderzoeksgroep(en)
Financiering
- FWO
- FWO
Project type(s)
- Onderzoeksproject
Een grote stilte? De alledaagse politiek van luchtvervuiling in de tijd van steenkool: Gent (1780-1880).
Abstract
De transitie naar steenkool speelt een cruciale rol binnen de economische en ecologische geschiedenis. Gent – de eerste industriële stad op het Europese vasteland – maakte in de achttiende en negentiende eeuw vlug de overgang naar deze fossiele brandstof. Steenkool mag dan wel een grote welvaart met zich mee gebracht hebben; ze zorgde ook voor enorm druk op het stedelijke milieu. Hoe kon zo'n vervuilende brandstof zo gemakkelijk geïmplementeerd worden in een drukbevolkt, stedelijk gebied? De vraag naar goedkope energie voor de arme arbeidersklasse, de hebzuchtige industrieel en de burgerlijke consument stond vaak in schril contrast met de civiele waarden van netheid en hygiëne. Onderwerp van dit voorstel is te onderzoeken hoe overheden en burgers van de vroege industriële stad omgingen met het 'duivelse' pact die ze met steenkool als bron van zowel economische voorspoed als ecologische ramp maakten. De 'alledaagse politiek van luchtvervuiling' wordt hier gebruikt als een perspectief op de uiteenlopende motieven van verschillende belangengroepen in hun dagelijkse strijd met steenkool en vervuiling: hoe, waarom en door wie werd de zorg voor een propere omgeving afgewogen tegenover industriële, residentiële en consumptiebelangen? Dit onderzoeksvoorstel zoekt dus meer aandacht voor de rol van de politieke keuzes en sociale ervaringen achter energietransities in het verleden.Onderzoeker(s)
- Promotor: Soens Tim
- Mandaathouder: Saelens Wout
Onderzoeksgroep(en)
Financiering
- FWO
Project type(s)
- Onderzoeksproject