Branden leveren onverwachte meststof voor Amazonewoud
Bosbranden in de tropen veroorzaken enorme schade aan natuur en klimaat. Toch blijkt uit nieuw internationaal onderzoek dat de rook van die branden ook een onverwacht en positief neveneffect heeft: de rook brengt fosfor naar het hart van het Amazonewoud en stimuleert daar de groei van bomen. Die “onbedoelde bemesting” compenseert een deel van het koolstofverlies door ontbossing.
Laat er geen twijfel over bestaan: bosbranden zijn een ramp voor mens en dier, en brengen de biodiversiteit in gevaar. Maar onderzoek aan de Universiteit Antwerpen (Global Change Ecology Centre, onderzoeksgroep PLECO) en aan de Barcelonese onderzoeksinstelling CREAF (Centre de Recerca Ecològica i Aplicacions Forestals) bracht toch een positief aspect aan het licht. Adrià Descals, Ivan Janssens en Josep Peñuelas berichten over hun onderzoek in het tijdschrift Nature Geoscience.
In Zuid-Amerika woeden vaak bosbranden. De meeste branden ontstaan in de zogenaamde ‘ontbossingsboog’ in het zuiden van het Amazonegebied. Tijdens het droge seizoen voeren winden de rook noord- en oostwaarts, diep het intacte regenwoud in. De rook bevat voedingsstoffen zoals fosfor die het bos kunnen bemesten en de plantengroei kunnen stimuleren.
Fotosynthetische activiteit
Satellieten registreren daar verhoogde concentraties van roet en andere aerosolen, samen met een duidelijke toename van de fotosynthetische activiteit van bomen. “Die activiteit konden we meten via solar-induced fluorescence (SIF), een zwak signaal dat planten uitzenden tijdens fotosynthese. Fotosynthese is het proces waarbij planten zonlicht gebruiken om glucose en zuurstof te produceren. Hoe sterker het lichtsignaal, hoe actiever het bos koolstof uit de atmosfeer haalt”, legt Adrià Descals uit.
Opvallend: regio’s met meer fosforneerslag vertonen systematisch een hogere productiviteit. Fosfor bleek zelfs de sterkste voorspeller van ruimtelijke verschillen in bosgroei, belangrijker dan regenval of temperatuur. Descals: “Fosfor is essentieel voor de groei van bomen in het Amazonewoud. Zelfs kleine extra hoeveelheden kunnen een meetbaar verschil betekenen voor de koolstofopname.”
Verbonden ecosystemen
Volgens de wetenschappers zorgt de extra fosfor niet alleen voor efficiëntere fotosynthese, maar ook voor een dichtere bladerkroon. Bossen ontwikkelen zo meer bladoppervlak, waardoor ze meer zonlicht kunnen benutten en extra koolstof kunnen vastleggen, wat dan weer een goede zaak is voor het klimaat.
Gemiddeld leidt elke extra milligram fosfor per vierkante meter tot een jaarlijkse toename van 7,4 gram koolstofopslag. Omdat het Amazonebekken gigantisch groot is, gaat het om substantiële hoeveelheden. “Dit betekent absoluut niet dat branden ‘goed’ zijn,” benadrukken de onderzoekers. “Maar het toont wel hoe sterk ecosystemen onderling verbonden zijn, zelfs via vervuiling. Terwijl branden lokaal koolstof vrijmaken, versterken ze elders het vermogen van intacte bossen om CO₂ op te nemen.”
Foto's: Worldview
