Biologen vinden steeds meer aanwijzingen dat het uiterlijk en het gedrag van dieren en planten in het wild veranderen onder invloed van de opwarming van de aarde. Zo beginnen planten vroeger te bloeien, planten dieren zich voort op andere momenten dan vroeger, en is de gemiddelde lichaamsgrootte van sommige diersoorten in de loop van generaties afgenomen. Minder duidelijk is echter of zulke veranderingen ook gevolgen hebben voor het voortbestaan van populaties. Met andere woorden: leiden ze tot afnames in aantallen, of gaat het juist om aanpassingen die populaties helpen om veranderende milieuomstandigheden het hoofd te bieden?

In een nieuwe studie werd een wereldwijde dataset geanalyseerd met meer dan 200 langlopende veldstudies van verschillende vogel-, reptielen-, zoogdier- en vissoorten. Daarbij lag de nadruk op veranderingen in het tijdstip van voortplanting of trek, evenals op veranderingen in lichaamsgrootte en -gewicht. Over het geheel genomen bleek dat klimaatopwarming een sterkere invloed had op de timing dan op uiterlijke kenmerken. Bovendien toonde de studie aan dat deze verschuivingen in timing — zoals eerder broeden in warmere jaren — een positief effect hadden op de populatiegroei. Daarmee compenseren dieren mogelijke negatieve gevolgen van klimaatopwarming, waardoor de meeste onderzochte soorten hun populatieomvang gedurende meerdere decennia konden behouden. Soorten in noordelijker gebieden reageerden sterker op temperatuurveranderingen door de tijd heen, maar tussen soorten bleek ook een aanzienlijke variatie te bestaan die niet eenvoudig te verklaren was op basis van algemene soortkenmerken.

Voor de Universiteit Antwerpen leverde Erik Matthysen een bijdrage aan deze studie. De onderzoeksgroep EVECO heeft tientallen jaren ervaring met het bestuderen van veranderingen in seizoensgebonden gedrag van vogelpopulaties onder wisselende milieuomstandigheden.

Veranderingen in het tijdstip van broeden bij de koolmees (vierkanten) en de pimpelmees (cirkels) in de omgeving van Antwerpen.