Onderzoeksgroep

Overheid en Recht

Expertise

Esther van Zimmeren is gespecialiseerd in het intellectueel eigendomsrecht (IE-recht), met name het octrooirecht, IE governance, innovatiebeleid, technologieoverdracht, mededingingsrecht, contractenrecht, Europees institutioneel en economisch recht en internationaal handelsrecht. Een groot deel van haar onderzoeksprojecten en publicaties zijn interdisciplinair, vb. samenwerkingen met genetici, economen, natuurkundigen, ingenieurs, filosofen, artiesten, ontwerpers, architecten, ruimtelijke planners en sociale en politieke wetenschappers. Ze is ook gefascineerd door empirisch onderzoek (met name surveys, interviews, case studies). Ze is verder één van de oprichters van het Metropolitan Legal Lab dat als doel heeft om verschillende juridische thema's gerelateerd aan de "grootstad" op de kaart te zetten en interdisciplinair debat en samenwerking mogelijk te maken. Bovendien is ze coördinator van het Universiteit Antwerpen Centre of Excellence GOVTRUST en lid van het interdisciplinaire Jean Monnet Centre of Excellence ACTORE (Antwerp Consortium on the Organization of Rulemaking and Multi-level Governance in Europe) (in samenwerking met de Faculteit Sociale Wetenschappen).

Beoordeling en bevordering van de onafhankelijkheid van gespecialiseerde internationale rechtbanken 01/10/2020 - 30/09/2024

Abstract

De onafhankelijkheid van gerechtelijke instellingen is een belangrijk discussiepunt in de context van de goede rechtsbedeling. Academici hebben mechanismen ter bevordering van de onafhankelijkheid van rechtbanken onderzocht en " indicatoren" ontwikkeld om de onafhankelijkheid te beoordelen. Ondanks de uitgebreide literatuur over de onafhankelijkheid van generalistische rechtbanken, bestaat er een lacune met betrekking tot gespecialiseerde rechtbanken. Gespecialiseerde rechtbanken worden namelijk geconfronteerd met andere uitdagingen. Zo zouden ze eerder geneigd kunnen zijn om beslissingen te nemen die hun "missie" bevorderen. Bovendien zouden gespecialiseerde rechtbanken gemakkelijker beïnvloed worden door belangengroepen. Dit project heeft tot doel inzicht te bieden in de rechterlijke onafhankelijkheid van gespecialiseerde internationale rechtbanken. Het onderzoek bestaat o.a. uit literatuuronderzoek en empirisch onderzoek om indicatoren, mechanismen en richtlijnen te ontwikkelen ter bevordering van de onafhankelijkheid van gespecialiseerde rechtbanken. Voorts zal ik concrete aanbevelingen doen om de onafhankelijkheid van de toekomstige Internationale Handelsrechtbank in Brussel, het Eengemaakt Octrooigerecht) en de Multilaterale Investeringsrechtbank te versterken. Hoewel deze rechtbanken verschillen wat betreft hun doelen, institutionele structuur en uitdagingen, zijn ze alle drie onderhevig aan forse kritiek vanwege een tekort aan garanties voor hun onafhankelijkheid.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Vertrouwen in Governance en Regulering in Europa (TiGRE) 01/01/2020 - 30/06/2023

Abstract

TiGRE biedt een omvattend en coherent analytisch kader voor de studie van vertrouwensrelaties in governance. Het project wordt geleid door de Universiteit van Lausanne, en UAntwerpen is een belangrijke partner betrokken in alle werkpakketten. Andere betrokken universiteiten zijn de universiteiten van Hebrew Jeruzalem, IBEI, Aarhus, Oslo, Utrecht, Speyer, en Kominsky. Binnen de UAntwerpen wordt TiGRE getrokken door een intense samenwerking tussen twee onderzoeksgroepen (Politics & Public Governance en Overheid & Recht) binnen het Onderzoeksexcellentiecentrum GOVTRUST dat werkt rond vertrouwen in multi-level governance. Het project onderzoekt het vertrouwen onder actoren van markt-regulerende regimes, zoals regelgevers, politieke, administratieve en gerechtelijke instanties, de gereguleerde industrieën, dienstverleners en hun belangenorganisaties, consumenten en andere maatschappelijke belangen, evenals burgers in het algemeen. TiGRE opent daarmee nieuwe onderzoeksrichtingen binnen onderzoek naar vertrouwensrelaties tussen burgers en overheden. Het doel van TiGRE is om de rol van vertrouwen en wantrouwen in Europees regulerend bestuur te analyseren en de manieren waarop vertrouwen kan worden gehandhaafd, verbeterd, en hersteld via governance praktijken en hervormingen te begrijpen. Het onderzoek gebruikt een multilevel governance-aanpak, die zowel de betrokken actoren op EU-niveau als op nationaal en regionaal niveau bestudeert. Vertrouwen - zowel als een voorwaarde als een consequentie van goed functionerende regulerende regimes - is een sleutelfactor om te begrijpen hoe deze regimes in staat zijn om effectief en legitiem bestuur te produceren. Het diepgaande onderzoek van de complexe wisselwerking tussen vertrouwensconfiguraties en regulering in verschillende markt-regulerende regimes (financiën, voedselveiligheid, communicatie en gegevensbescherming) op verschillende bestuursniveaus en in verschillende landen vereist de gezamenlijke inspanning van onderzoekers met ruime ervaring. TiGRE wordt gerund door een nauw geïntegreerd multidisciplinair consortium van front-line wetenschappers, die een zeer breed scala aan theoretische, analytische en methodologische vaardigheden samenbrengen. Een 'mixed-method' aanpak met behulp van surveys, sociale netwerkanalyse, datasets met door onderzoekers gecodeerde variabelen, experimenten en media-analyse wordt toegepast om een volledig inzicht te verschaffen in dergelijke veelzijdige vertrouwensgerelateerde processen. Om onderzoek te koppelen aan beleid en praktijk, biedt TiGRE criteria, indicatoren en vroegtijdige waarschuwingsmechanismen voor het detecteren van afnemend vertrouwen en scenario's over de gevolgen daarvan. Ze worden gevalideerd door interactie met belanghebbenden en vergeleken met bewijsmateriaal van buiten de EU.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Cultureel erfgoed vrijwaren. Instrumenten en praktijken voor integraal management in Santiago de Cuba en de oostelijke regio van Cuba. 01/01/2019 - 31/12/2022

Abstract

Dit project focust op de ontwikkeling van instrumenten en praktijken voor cultureel erfgoed, ICT en duurzame lokale ontwikkeling. Deze worden benaderd vanuit de thema's publieke ruimte, plekken en collectieve herinnering. De belangrijkste resultaten van de eerste fase in diverse contexten en instellingen worden gevaloriseerd, ter bevordering van een geïntegreerd management. De ontwikkeling van informatiesystemen en methodes voor erfgoedinterventies in gebouwen zijn enkele voorbeelden van instrumenten om het project te integreren in de brede maatschappelijke context.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Vertrouwen, legitimiteit en nalevingsbereidheid aangaande COVID-19 exit-maatregelen. 01/06/2020 - 31/05/2021

Abstract

Although intrusive Covid-19 lockdown measures were legitimate in the initial stages of the crisis, the overriding call for stringent measures is gradually dissipating. Citizens increasingly demand that exitstrategies are developed with sufficient regard for their socio-economic interests, while potential infringements of fundamental rights, such as free movement, privacy and fair competition, and legal principles such as equality and proportionality lead to increasing criticism of and even litigation against government measures. While current strategies are primarily based on epidemiological and medical research, the growing relevance of social and legal factors for the development of exit-strategies implies that new data and knowledge is urgently needed. In particular, insights into the conditions under which Covid-19 measures are socially legitimate, legally sound, and stimulate citizen compliance is necessary to develop sustainable exit-strategies. Our project fills the lack of scientific and policyrelevant knowledge of social and legal factors in Covid-19 exit-strategies by using the following double approach 1) three vignette surveys examine how intended compliance and legitimacy of combinations of proposed Belgian Covid-19 measures is influenced by framing on underlying public health, social and legal concerns 2) and a systematic legal analysis aims at generating new insights on new measures' legality and provide essential input for the design of the vignette surveys. Continuous communication to governments of research findings from the vignette surveys and legal analysis to will provide policyrelevant input on new measures, allowing governments to make informed and balanced decisions on their exit-strategies, and providing support in the prevention of non-compliance to or litigation against Covid-19 measures.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Beoordeling en Bevordering van de Onafhankelijkheid van Gespecialiseerde Rechtbanken: Vergelijkende Case Studies van de Internationale Handelsrechtbank in Brussel, het Eengemaakt Octrooigerecht en de Multilaterale Investeringsrechtbank. 01/10/2019 - 30/09/2020

Abstract

De onafhankelijkheid van gerechtelijke instellingen staat hoog op de agenda in debatten aangaande de goede rechtsbedeling. Er zijn mechanismen ter bevordering van de onafhankelijkheid van rechtbanken en er zijn "indicatoren" ontwikkeld om de onafhankelijkheid te beoordelen. Ondanks de uitgebreide literatuur over de onafhankelijkheid van generalistische rechtbanken, is er sprake van een lacune met betrekking tot gespecialiseerde rechtbanken. Gespecialiseerde rechtbanken worden namelijk geconfronteerd met andere uitdagingen dan generalistische rechtbanken. Zo zouden ze eerder geneigd kunnen zijn om beslissingen te nemen die hun 'missie' bevorderen. Bovendien zouden gespecialiseerde rechtbanken meer dan andere rechtbanken onderworpen zijn aan de invloed van belangengroepen. Dit project heeft tot doel inzicht te bieden in de rechterlijke onafhankelijkheid van gespecialiseerde rechtbanken. Het onderzoek bestaat o.a. uit literatuuronderzoek en empirisch onderzoek m.b.t. de Internationale Handelsrechtbank in Brussel (IHRB), het Eengemaakt Octrooigerecht (EOG) en de Multilaterale Investeringsrechtbank (MIR). Hoewel deze rechtbanken verschillen wat betreft hun doelen, institutionele structuur en politieke uitdagingen, zijn ze alle drie onderhevig aan forse kritiek omdat er onvoldoende garanties voor onafhankelijkheid zouden zijn. Tot slot zal ik specifieke indicatoren en richtlijnen identificeren om de onafhankelijkheid bij de IHRB, het EOG en de MIR te beoordelen en te bevorderen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Wissenschaftsbasierte Lösungsansätze für Digitale Sequenzinformation (DSI) in Vorbereitung für COP 15 (Beijing 2020)(WilDSI). 01/09/2019 - 30/09/2020

Abstract

De 15e vergadering van de Partijen bij de Conventie inzake biodiversiteit zal in 2021 samenkomen om te onderhandelen over de zogenaamde "Post-2020 Global Biodiversity Framework". Een belangrijk element in de onderhandelingen betreft de toegang en het delen van de baten (de zogenaamde 'ABS'-verplichtingen) van digitale sequentie informatie (DSI) betreffende genetische hulpbronnen. DSI is essentieel voor onderzoek in de levenswetenschappen, zoals onderzoek betreffende de biodiversiteit, voedselveiligheid en de volksgezondheid. Het huidige model voor DSI is gebaseerd op het principe van "open access", dat de wetenschappelijke reproduceerbaarheid van het onderzoek, de wetenschappelijke integriteit en het delen van niet-monetaire voordelen (vb. capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden) verzekert. Dit is mogelijk juist vanwege het feit dat die informatie, open, vrij beschikbaar en herbruikbaar is. Maar dit principe van "open access" leidt ook tot vragen en zorgen bij sommige verdragspartijen over het verlies van opportuniteiten voor het delen van de baten, die reeds gereguleerd zijn voor genetische hulpbronnen in het Nagoya Protocol. Spanningen nemen toe door de nood aan controle over genetische hulpbronnen en DSI bij sommige verdragspartijen enerzijds, en het belang van openheid, vrije beschikbaarheid en een alomvattend systeem om de "waarde" van DSI te verzekeren voor wetenschappers, anderzijds. Dit project beoogt om compromisvoorstellen te identificeren om de huidige blockage van de onderhandelingen in dit domein te doorbreken. We vertrekken hierbij vanuit een wetenschappelijk perspectief, maar proberen daarbij zoveel mogelijk rekening te houden met de belangen van de verschillende betrokken partijen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Architect 2.0 – Herijking van het Belgisch juridisch raamwerk voor architecten. 01/10/2018 - 30/09/2021

Abstract

De actuele context van het beroep van architect is onderhevig aan belangrijke veranderingen onder invloed van diverse ontwikkelingen. Eigentijdse ontwerp- en bouwprojecten zijn namelijk steeds vaker het resultaat van interdisciplinaire samenwerking. De projecten hebben als doel om toekomstbestendige ruimtelijke oplossingen aan te reiken voor zogenaamde "wicked problems", zoals klimaatverandering, mobiliteit, volksgezondheid en vergrijzing. Deze complexe vraagstukken vragen oplossingen die steunen op inbreng uit verschillende disciplines. Een goed aansluitend voorbeeld van een interdisciplinair project is het Nederlandse "2nd Skin" project. Dit project beoogt de energie-efficiëntie van bestaande structuren te verhogen met behulp van modulaire gevelelementen, die als het ware een tweede "huid" aanbrengen rond een gebouw. Deze technologie ontstond uit een nauwe samenwerking tussen ingenieurs, architecten, huisvestingsmaatschappijen, vastgoedontwikkelaars en klimatologen. In België wordt de verhouding tussen bouwheer, aannemer en architect benoemd als de "bouwdriehoek", waarbij de architect een leidende rol opneemt. Nu blijkt dat eigentijdse ontwerp- en bouwprojecten meer en meer stoelen op een samenwerking tussen partners met verschillende expertise en belangen, zou de traditionele driehoeksverhouding langzaam maar zeker naar een soort "expertisenetwerk" kunnen evolueren. Hoewel de architect hierin ook een fundamentele rol blijft spelen, heeft deze "nieuwe realiteit" een belangrijke impact op zijn/haar professionaliteit. Een aantal substantiële aspecten van het wettelijk kader van het beroep van architect sluit evenwel niet aan bij die nieuwe realiteit; bovendien werd dit nog niet systematisch onderzocht. Recent werd in België een academisch debat geopend over de "architect in de 21e eeuw", naar aanleiding van een beperkte revisie van het wettelijk kader van het beroep. Deze aanzet vormt meteen een uitgelezen moment om de nieuwe bouwrealiteit mee te nemen in de evaluatie van het Belgisch wettelijk kader. Daarom beoogt dit project een systematische analyse van de gewijzigde rol van de architect (Architect 2.0) en een fundamentele herijking van het wettelijk kader waarin de architect opereert. We zetten daartoe een rechtsvergelijkend onderzoek op (met betrekking tot België, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) in combinatie met kwalitatief empirisch onderzoek. Op basis van deze resultaten wordt vervolgens onderzocht en beoordeeld of het aangewezen is aanbevelingen te formuleren tot wijziging van het wettelijk kader en/of "best practices", die interdisciplinaire samenwerking in eigentijdse ontwerp- en bouwprocessen faciliteren.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Vertrouwen in het eengemaakt octrooigerecht (EOG): een pilotstudie voor empirisch onderzoek in het octrooirecht. 01/01/2018 - 30/06/2021

Abstract

De institutionele structuren van het Europees octrooisysteem zullen binnenkort aanzienlijk veranderen zodra het zogenaamde "Patent Package" volledig in werking zal treden. In de toekomst zal er dan sprake zijn van een nieuw type octrooibescherming op basis van het eenheidsoctrooi en een nieuwe gecentraliseerd en zeer gespecialiseerd hof, het Eengemaakt Octrooigerecht (hierna EOG). Veel experten hebben opgemerkt dat het succes van het EOG met name af zal hangen van het vertrouwen van het publiek of meer specifiek het vertrouwen van de gebruikersgemeenschap van octrooien in het EOG. Echter, deze experten leggen niet uit wat ze bedoelen met het concept "vertrouwen" en ze lichten niet toe wat dan de exacte vorm, oorzaken en het potentieel zou zijn van dat concept "vertrouwen" ten aanzien van een judiciële organisatie die vooralsnog niet bestaat. De literatuur over vertrouwen in de context van het beheer van judiciële organisaties is redelijk beperkt. Hoewel er literatuur bestaat over het vertrouwen van burgers (publiek vertrouwen) in hoven en rechtbanken en over vertrouwen tussen hoven, is onduidelijk hoe vertrouwen gebaseerd op expertise relevant is voor de legitimiteit en effectiviteit van een zeer gespecialiseerd rechtsgebied zoals octrooirecht. De belangrijkste doelstellingen van dit onderzoeksproject zijn (1) om een basis te ontwikkelen voor een uitgebreider onderzoek met het oog op een theorie over vertrouwen in het octrooirecht; en (2) om een pilootstudie voor empirisch onderzoek op te zetten dor middel van een survey onder gebruikers van het octrooisysteem met betrekking tot hun vertrouwen in het EOG.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Het beheer van zaden als gemeengoed ten behoeve van voedselzekerheid: Een normatieve verschuiving van toeëigening naar delen 01/10/2017 - 30/09/2020

Abstract

Gegeven de groeiende wereldbevolking en de toenemende uitdagingen als gevolg van klimaatsverandering, hebben boeren toegang nodig tot een grote verscheidenheid aan zaden zodat zij voldoende voedsel kunnen produceren om de wereld te voeden: dit vereist toegang tot een verscheidenheid aan variëteiten van zowel het fysieke zaad als de bijbehorende kennis. Globalisering heeft ertoe geleid dat steeds meer sprake is van private eigendom van zaden en de bijbehorende kennis, beschermd door intellectuele eigendomsrechten (bv. Monsanto), als het belangrijkste middel voor het beheer van zaden en de bevordering van onderzoek en ontwikkeling. Die toename van eigendomsrechten over plantensoorten heeft echter een beperktere toegang tot zaden en een groot verlies van agrobiodiversiteit tot gevolgd, waardoor de voedselzekerheid in de toekomst wordt bedreigd. Dit project analyseert het huidige wettelijke kader en beschikbare beheerssystemen voor zaadbeheer in het licht van de theorie van de commons. Het doel van dit werk is dan ook om waarden als delen, uitwisselen en eerlijkheid een nieuw leven in te blazen binnen deze systemen. Twee casestudy's (YuanYang-rijstterrassen (China); International Rice Research Institute (IRRI, de Filippijnen)) worden uitgevoerd om het belang te onderzoeken van de rol van de waarden van het delen van commons in lokale (YuanYang) en internationale (IRRI) rijstbeheersystemen. De algemene doelstelling is tweeledig: (1) bijdragen aan de theorie van de commons op het gebied van voedsel- en landbouwbeheer; (2) het bestaande juridische kader voor zaden verbeteren om de internationale gemeenschap in staat te stellen hun doelstellingen inzake voedselzekerheid en duurzame landbouw te bereiken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Een nieuwe kijk op de uitoefening van intellectuele eigendomsrechten in de context van open innovatie. 01/10/2017 - 30/09/2019

Abstract

Open innovatie (OI) heeft in de afgelopen decennia aanzienlijk aan populariteit gewonnen. Het verwijst naar een model voor innovatie waarbij entiteiten in toenemende mate vertrouwen op externe kennis en externe partners gedurende het innovatieproces. Dit model is omarmd door tal van bedrijven en de relevantie ervan is ook erkend door publieke instellingen. In het onderhandelen van O&O-partnerschappen treffen internationale partners uitdagingen met contractclausules die de eigendom van gezamenlijk ontwikkelde technologieën toewijzen door verschillen in culturele en juridische achtergronden. Veel rechtssystemen schrijven een regime voor van zogenaamde mede-eigendom - die vaak de goedkeuring van mede-eigenaren vereist voor belangrijke beslissingen bij de exploitatie van de technologieën (bijvoorbeeld licenties, verkopen). Bovendien kunnen de gedetailleerde eigendomsregels verschillen tussen landen. Dit kan resulteren in hoge transactiekosten, vertragingen en conflicten. Daarom hebben internationale partners in de praktijk de neiging tot een 'contract out' van de wetgevende mede-eigendomsregels en alternatieven voor de eigendom van intellectuele eigendom (IP) in hun afspraken vast te leggen. Dit onderzoeksproject heeft ten doel om de verschillen tussen de juridische kaders inzake de toewijzing van IP-eigendomsrechten in verschillende landen te analyseren (2) de alternatieve contractuele IP-eigendomsregelingen en (3) de mate waarin wetgevers hun wetgeving kunnen aanpassen en belanghebbenden hun contractuele afspraken om de betrokkenheid bij OI en internationale samenwerking te vergemakkelijken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

DE ARCHITECT 2.0: uitdagingen betreffende het auteursrecht van de architect in de context van Open Grootstedelijk Ontwerp 01/07/2017 - 31/12/2018

Abstract

Volgens recent onderzoek sluit de Belgische Architectenwet (1939) niet langer aan bij de concrete professionele realiteit van de architect (Uytterhoeven 2016). Het onderzoek hierover vertoont echter nog een belangrijk hiaat. Dit hiaat heeft betrekking op de wijze waarop de grootstad van de toekomst momenteel evolueert. De stedenbouwkundige literatuur beschrijft de nood aan steden die bestand zijn tegen complexe uitdagingen, zogenaamde 'wicked problems', zoals mobiliteit, duurzaamheid, huisvesting en het behoud van cultureel erfgoed. Uit de literatuur en de praktijk blijkt dat dergelijke problemen enkel goed aangepakt kunnen worden op basis van interdisciplinaire samenwerking tussen diverse experten en met medewerking van alle relevante stakeholders - o.a. architecten, ingenieurs, planners, projectontwikkelaars, wetenschappers, beleidsmakers en burgers (Aravena, 2015; Ratti and Claudel 2015). In ons onderzoek gebruiken we de term "Open Grootstedelijk Ontwerp" (OGO) om dit type samenwerking aan te duiden. De toepassing van OGO in stadsontwikkeling heeft ook bepaalde implicaties voor de auteursrechten van de architect en in het bijzonder voor de morele rechten. Zo kan men zich afvragen of een architect op basis van die rechten kan claimen dat niets mag worden gewijzigd aan zijn ontwerp zelfs indien een dergelijke uitoefening van zijn rechten nadelig zou kunnen zijn in het licht van bepaalde maatschappelijke belangen, bijvoorbeeld een gebouw dat aangepast wordt met het oog op duurzaamheid. Er is nog geen onderzoek uitgevoerd naar deze problematiek. Het onderzoeksteam 'Metropolitan Legal Lab' (MLL) - een informeel interdisciplinair samenwerkingsverband dat door de promotor en co-promotor van deze onderzoeksaanvraag is opgericht - heeft als doel deze leemte op te vullen door middel van een rechtsvergelijkend onderzoek naar de implicaties voor de nieuwe professionele realiteit van de architect op het terrein van zijn morele rechten in het kader van OGO. Deze aanvraag heeft als doel voorbereidend onderzoek uit te voeren op basis van systematisch literatuuronderzoek, een aantal interviews en een rechtsvergelijkende analyse met het oog op een onderzoeksaanvraag voor externe financiering. Op een recent door MLL georganiseerde 'Research Workshop', met internationale en nationale academici en werkveldexperten, gefinancierd door STIMPRO2015, werd het belang van deze ontwikkelingen en deze nieuwe juridische onderzoekslijn inzake stadsontwikkeling unaniem bevestigd.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

"Vermarkting" van ruimtelijke ordening: een onderzoek naar de rol van verhandelbare ontwikkelingsrechten in Vlaanderen vanuit een rechtsvergelijkend perspectief. 01/01/2017 - 31/12/2020

Abstract

Het systeem van de zogenaamde "Verhandelbare OntwikkelingsRechten" (VORs) heeft recentelijk redelijk veel aandacht gekregen in het Vlaamse debat omtrent het ruimtelijk ordeningsbeleid als mogelijke oplossing voor een aantal specifieke problemen op het vlak van ruimtelijke ordening. Het onderliggende principe van VORs is relatief eenvoudig: eigendomsrechten en ontwikkelingsrechten betreffende onroerend goederen worden losgekoppeld en er wordt een "markt" voor ontwikkelingsrechten gecreëerd. Die ontwikkelingsrechten kunnen dan vervolgens verhandeld en overgedragen worden aan andere eigenaars of ontwikkelaars van onroerende goederen. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds de gebieden waar men de verdere ontwikkeling wil afremmen, de zogenaamde "sending areas", en, anderzijds, de gebieden waar men juist de ontwikkeling verder wil stimuleren, de zogenaamde "receiving areas". De sending areas zijn in de meeste gevallen gebieden waar de overheid bepaalde publieke doelstellingen wil nastreven, zoals het behoud van de open ruimte, bescherming van het mileu of de historische of landelijke aard van een bepaald gebied. Hoewel het concept "VORs" niet nieuw is (het is afkomstig uit de Verenigde Staten - begin van de 20ste eeuw) en er sterke interesse is in Vlaanderen om het nut van het concept te analyseren, bestaan er geen systematische academische studies of beleidsstudies om te bepalen in hoeverre VORs daadwerkelijk passen binnen het Vlaams/Belgische juridische kader of dat een wijziging van het juridisch raamwerk noodzakelijk zou zijn. het huidige onderzoeksvoorstel heeft als doel om deze leemte te vullen door te onderzoeken in hoeverre het noodzakelijk en haalbaar is om VORs te introduceren in het juridisch raamwerk om tegemoet te komen aan de noden en problemen van de hedendaagse ruimtelijke ordening.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Jean Monnet Centre of Excellence ACTORE (Consortium voor de Organisatie van Regelgeving en Multilevel Governance in de EU) 01/09/2016 - 31/08/2019

Abstract

Het onderzoek van ACTORE focust op multi-level governance in de EU. ACTORE onderzoekt hoe multi-level governance een impact heeft op beleidsvorming, en meer bepaald op regelgeving en implementatie op het Europese en het nationale niveau. Het onderzoeksprogramma is georganiseerd in drie onderling verbonden onderzoekslijnen: het complexe multilevel systeem van de EU, de veranderende binnenlandse en Europese beslutivormingsmechanismen en de legitimiteit van het Europese multilevel politieke systeem. Multilevel governance in de EU heeft de organisationele en institutionele opzet van overheid en beleidsvorming onderling afhankelijk en complex gemaakt. Hierdoor is ook de wijze van belangenverdediging gewijzigd, met betrekking tot hoe belangengroepen hun belangen verdedigen en de overheid van input voorzien. Deze Europese processen interneren bovendien met de binnenlandse evoluties. Dit alles heeft repercussies op de legitimiteit van het meerlagige Europese systeem.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Een nieuwe kijk op de uitoefening van intellectuele eigendomsrechten in de context van open innovatie. 01/10/2015 - 30/09/2017

Abstract

Open innovatie (OI) heeft in de afgelopen decennia aanzienlijk aan populariteit gewonnen. Het verwijst naar een model voor innovatie waarbij entiteiten in toenemende mate vertrouwen op externe kennis en externe partners gedurende het innovatieproces. Dit model is omarmd door tal van bedrijven en de relevantie ervan is ook erkend door publieke instellingen. In het onderhandelen van O&O-partnerschappen treffen internationale partners uitdagingen met contractclausules die de eigendom van gezamenlijk ontwikkelde technologieën toewijzen door verschillen in culturele en juridische achtergronden. Veel rechtssystemen schrijven een regime voor van zogenaamde mede-eigendom - die vaak de goedkeuring van mede-eigenaren vereist voor belangrijke beslissingen bij de exploitatie van de technologieën (bijvoorbeeld licenties, verkopen). Bovendien kunnen de gedetailleerde eigendomsregels verschillen tussen landen. Dit kan resulteren in hoge transactiekosten, vertragingen en conflicten. Daarom hebben internationale partners in de praktijk de neiging tot een 'contract out' van de wetgevende mede-eigendomsregels en alternatieven voor de eigendom van intellectuele eigendom (IP) in hun afspraken vast te leggen. Dit onderzoeksproject heeft ten doel om de verschillen tussen de juridische kaders inzake de toewijzing van IP-eigendomsrechten in verschillende landen te analyseren (2) de alternatieve contractuele IP-eigendomsregelingen en (3) de mate waarin wetgevers hun wetgeving kunnen aanpassen en belanghebbenden hun Contractuele afspraken om de betrokkenheid bij OI en internationale samenwerking te vergemakkelijken.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Open Grootstedelijk Ontwerp en Intellectueel Eigendomsrecht (OGO-IE): Nieuwe juridische vraagstukken in het kader van Open Creatief Ontwerp van de Toekomstige Grootstad 01/07/2015 - 31/12/2016

Abstract

Het voorstel ambieert de ontwikkeling van een nieuwe onderzoekslijn "Open Grootstedelijk Ontwerp & Intellectueel Eigendomsrecht". "Open innovation" en "the global city" zijn actuele thema's voor de toekomst van de (internationale) grootstad. De modaliteiten staan echter haaks op de basisprincipes van het IE-recht. De literatuur laat deze uitdagingen ongemoeid. Dit voorstel beoogt een voorstel van innovatieve juridische oplossingen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Octrooi Governance, Octrooihervormingen & Institutionele Veranderingen: Een Vergelijkende Analyse van Octrooihervormingen in Europe, de Verenigde Staten en Japan. 01/10/2014 - 30/09/2018

Abstract

Octrooisystemen worden in toenemende mate bekritiseerd omdat ze niet in staat zijn om op een coherente en effectieve wijze om te gaan met belangrijke economische, sociale en politieke, uitdagingen, zoals klimaatverandering en volksgezondheidproblemen. Vaak leidt dat soort kritiek tot een sterke druk om over te gaan tot fundamentele octrooihervormingen gepaard gaand met nieuwe instellingen en regelgeving. Er is echter een risico dat dergelijke hervormingen ongeschikt zijn om de onderliggende doelstellingen te verwezenlijken. In Europa en de VS lopen momenteel radicale octrooihervormingen. In Japan is het octrooisysteem tien jaar geleden ingrijpend aangepast. Met het oog op de strategische rol die wordt toegeschreven aan octrooien met het oog op onderzoek en ontwikkeling, innovatie en competitiviteit, is het belangrijk om octrooisystemen, doelstellingen van hervormingen, hervormingsprocessen en institutionele veranderingen te onderzoeken en vergelijken. Een dergelijk onderzoek kan nuttige aanwijzingen opleveren betreffende "governance experimenten" in andere jurisdicties. Het huidige onderzoek heeft vier doelstellingen. Ten eerste, onderzoeken hoe "octrooi governance" en octrooihervormingen beter theoretisch onderbouwd kunnen worden en geanalyseerd kunnen worden vanuit een genuanceerd conceptueel raamwerk. In deze context, is het doel om de juridische doctrine verder te ontwikkelen op basis van de literatuur aangaande "governance" op het domein van de publieke administratie, de vergelijkende politieke wetenschap en het leerstuk aangaande institutionele veranderingen. Ten tweede, de Europese, Amerikaanse en Japanse octrooihervormingen analyseren en vergelijken; ten derde, een taxonomie van types van institutionele veranderingen ontwikkelen en ten vierde "best practices" identificeren. Deze doelstellingen leiden tot de volgende onderzoeksvragen: (1) Wat zijn de cruciale elementen van een conceptueel "governance raamwerk" afgestemd op de specifieke karakteristieken van octrooisystemen? (2) Wat is de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van de Europese, Amerikaanse en Japanse octrooihervormingen? (3) Is het mogelijk om een taxonomie van institutionele veranderingen te ontwikkelen op basis van de analyse onder (2)? (4) Zijn er bepaalde "best practices" die afgeleid kunnen worden van de vergelijkende analyse en de taxonomie betreffende institutionele veranderingen, die ook toegepast kunnen worden in andere jurisdicties?

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Globalisering, Multi-level Governance en Federalisme in het Octrooirecht: Een Vergelijkende Analyse van de Octrooihervormingen in Europa, de VS en Japan 01/02/2014 - 31/12/2014

Abstract

In Europa, de VS en Japan hebben hervormingen geleid tot een fundamentele aanpassing van het octrooisysteem en de introductie van nieuwe instellingen. Er bestaan significante verschillen en overeenkomsten aangaande de doelstellingen, de hervormingsprocessen en de institutionele aanpassingen in de drie jurisdicties. Een gedetailleerde, vergelijkende analyse op basis van een "governance" perspectief zal belangrijke nieuwe inzichten verschaffen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Onderzoek in het domein van globalisering, multilevel governance en federalisme. 01/10/2013 - 30/09/2019

Abstract

Het doel van het onderzoeksproject van de kandidate is om bij te dragen aan het contemporaine debat inzake globalisering, multi-level governance en federalisme door na te gaan aan welke mechanismen de patenthervormingen in Europa, de Verenigde Staten en Japan onderhevig zijn en te kijken naar de invloed van deze patenthervormingen op het institutionele ontwerp van de respectievelijke octrooisystemen.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Juridisch onderzoek naar de doelstelling van de uitvoering van het ESA project ITT AO 1-7041/11/F/MOS. 01/10/2013 - 30/11/2014

Abstract

Dit project kadert in een onderzoeksopdracht tussen enerzijds UA en anderzijds de opdrachtgever. UA levert aan de opdrachtgever de onderzoeksresultaten genoemd in de titel van het project onder de voorwaarden zoals vastgelegd in voorliggend contract.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)