Peer assessment bij groepsopdrachten: Aan de slag met Buddycheck

i.s.m. Stijn Slootmans (Faculteit Geneeskunde en gezondheidswetenschappen, UAntwerpen) en Walter Roosels (E-campus, UAntwerpen)

Wil je studenten actiever betrekken bij groepsopdrachten en hun samenwerkingsvaardigheden versterken? Dan kan het nuttig zijn om peer assessment als toetsvorm te overwegen. Bovendien kunnen digitale tools deze efficiënt ondersteunen. Buddycheck is zo’n tool die eenvoudig geïntegreerd kan worden in het elektronisch leerplatform van jouw instelling en die peer assessment binnen groepswerk structureert en faciliteert.

In deze onderwijstip ontdek je wat peer assessment met Buddycheck concreet voor jou en je studenten kan betekenen. Ter introductie starten we met een korte duiding van peer assessment: wat is het, wat beoordeel je, wanneer zet je het in en met welke tips houd je best rekening?

1. Wat is peer assessment?

Bij peer assessment beoordelen studenten het werk van hun medestudenten aan de hand van vooraf vastgelegde criteria (Adachi et al., 2018). Deze beoordeling kan mee doorwegen in de eindscore of gericht zijn op het ondersteunen van het leerproces.

Volgens Fleckney et al. (2025) kan peer assessment de leerresultaten van studenten bevorderen, ontwikkelt het hun interpersoonlijke vaardigheden, versterkt het hun autonomie en motivatie als lerenden, en kan het de academische prestaties verbeteren over verschillende niveaus van het hoger onderwijs, vakgebieden en toetsvormen heen.

Tegelijk kan peer assessment een meerwaarde bieden voor jou als docent. Op het vlak van efficiëntie kan het helpen om je werklast gedeeltelijk te verlichten, zodat je meer ruimte creëert voor gerichte begeleiding en kan het ervoor zorgen dat studenten sneller feedback krijgen. Daarnaast biedt peer assessment je inzicht in het leerproces van de studenten: hoe hebben zij de criteria geïnterpreteerd, hoe verliep de groepsdynamiek, wat waren de individuele bijdragen, …

In wat volgt verkennen we hoe je peer assessment doelgericht inzet binnen je opleidingsonderdeel.

2. Wat wil je evalueren?

Bepaal eerst het doel van de peer assessment: wil je studenten laten reflecteren op een product, op het proces, of op beide? Die keuze bepaalt wat studenten precies zullen beoordelen en hoe je de peer assessment best vormgeeft (Sluijsmans, 2003).

Richt je je op het product, dan evalueren studenten de kwaliteit van een inhoudelijk werk, zoals een paper, presentatie of ontwerp, aan de hand van duidelijke criteria. Ze buigen zich over de vraag of het product voldoet aan de inhoudelijke verwachtingen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan aspecten zoals argumentatie, analyse, structuur en onderbouwing. Deze vorm van peer assessment is vooral gericht op cognitieve leerdoelen.

Voorbeelden:

• Studenten beoordelen elkaars essay op argumentatie, brongebruik en academische schrijfstijl.
• Studenten evalueren elkaars ontwerp of prototype op functionaliteit, innovatie en technische correctheid.
• Studenten geven feedback op een onderzoeksrapport.
• Studenten beoordelen groepspresentaties op inhoud, helderheid en visuele ondersteuning.

Richt je je op het proces, dan verschuift de focus naar hoe het werk tot stand komt. Je kan daarbij twee dimensies onderscheiden: het taakproces (aanpak, planning, gebruikte methodes) en het groepsproces (samenwerking, betrokkenheid, bijdrage van elk groepslid). Deze vorm van peer assessment versterkt vooral samenwerkings- en reflectievaardigheden, en kan eenvoudig geïmplementeerd worden met tools zoals Buddycheck.

Voorbeelden:

• Studenten evalueren hoe hun team het werk heeft georganiseerd (vergaderfrequentie, taakverdeling, …).
• Groepsleden beoordelen elkaar individueel op de voorbereiding op vergaderingen, het naleven van afspraken en deadlines, de kwaliteit van de bijdragen, het nemen van initiatief, … via een vertrouwelijk scoringsformulier.
• Studenten beoordelen elkaar op participatie en constructieve feedback tijdens groepssessies.

Zodra je een duidelijk beeld hebt van wat je wil evalueren, kan je bepalen wanneer en met welk doel je de peer assessment zal inzetten in het leerproces.

3. Wanneer in het leerproces?

Wanneer je peer assessment juist het best inzet, hangt samen met het doel dat je voor ogen hebt. Gebruik je peer assessment om prestaties te beoordelen, dan heeft het een summatief karakter. Studenten beoordelen elkaar dan op basis van vooraf vastgelegde criteria en deze beoordelingen tellen gedeeltelijk of volledig mee in de eindscore. Bij groepsopdrachten kan je zo differentiëren bij een gezamenlijke groepsscore op basis van de individuele bijdrage van elk groepslid. Dit helpt om meelifters te vermijden en maakt individuele inzet zichtbaar. 

Gebruik je peer assessment om het leren van de studenten te ondersteunen, dan is het formatief. Studenten geven elkaar dan gerichte feedback aan de hand van duidelijke criteria, zonder dat dit meetelt voor de eindscore. Dit helpt studenten om inzicht te krijgen in de kwaliteitscriteria en geeft hen de kans om hun werk tijdig bij te sturen.

In de praktijk werkt een combinatie van beide het best (Sluijsmans, 2003). Laat studenten eerst oefenen in een formatieve fase en zet peer assessment later pas opnieuw in als onderdeel van de beoordeling. Zo leren studenten kwaliteitsvol beoordelen en neemt de betrouwbaarheid én acceptatie van het systeem toe (zie ook ECHO-tip, 2013; ECHO-tip, 2017).

Eens je bepaald hebt wat je wil toetsen (proces/product), met welk doel (formatief/summatief) en op basis van welke criteria, kan je Buddycheck inzetten om dit efficiënt voor jou in de praktijk te brengen.

4. Wat kan Buddycheck?

Waar je peer assessment vroeger misschien manueel berekende,  kan een digitale tool het werk voor jou als docent verlichten. Buddycheck helpt je om peer assessment bij groepswerk efficiënt te organiseren. De tool integreert met de meeste elektronische leeromgevingen, zoals Blackboard en Canvas, afhankelijk van het platform dat je instelling gebruikt. Studenten brengen er het groepsproces mee in kaart op basis van het onderzoeksgebaseerde CATME-framework (Loughry et al., 2007), voluit ‘Comprehensive Assessment of Team Member Effectiveness’. Dit model onderscheidt vijf dimensies van effectief teamwerk en vormt de basis om individuele bijdragen binnen een groep te analyseren:

1. Bijdragen aan het werk: werk opleveren, deelnemen aan discussies, anderen helpen
2. Interactie met teamleden: luisteren naar anderen in de groep, verbinding maken tussen verschillende groepsleden, anderen aanmoedigen en openstaan voor feedback.
3. Het team op schema houden: de voortgang van de groep opvolgen, ingrijpen wanneer er problemen zijn, constructieve feedback geven.
4. Streven naar kwaliteit: anderen motiveren in de groep, tijd en moeite investeren in het werk, vertrouwen hebben in de capaciteiten van de groep.
5. Kennis, vaardigheden en competenties: kennis/vaardigheden/competenties aantonen en ontwikkelen, en in staat zijn om verschillende rollen binnen de groep op te nemen.

4.1 Vragen instellen

Buddycheck biedt een uitgebreide vragenbank, gebaseerd op deze vijf dimensies, die je kan gebruiken en aanpassen aan je eigen leerdoelen en evaluatiecriteria. Je kan vragen toevoegen, herschrijven, verwijderen of hergebruiken uit eerdere peer assessments.
Daarnaast kan je verschillende vraagtypes aanmaken, afhankelijk van wat je wil meten:

•  Peer-vragen: waarbij elke student elk groepslid, inclusief zichzelf, individueel beoordeelt op basis van een Likertschaal.
• Groepsvragen: waarbij elke student de groep als geheel beoordeelt
• Open vragen: waarbij groepsleden een vrij antwoord geven op vragen over de samenwerking of het project.
• Peer-berichten: individuele berichten aan elk van de teamleden.

_{Voorbeeld van een peer-vraag: "In welke mate vormt de student actief een beeld van het te ontwerpen product?"} 

Je kan dus kwantitatieve scores combineren met kwalitatieve feedback, wat kan zorgen voor een rijker en genuanceerder beeld van het groepsproces.

 4.2 Resultaten en opvolging

Na afloop van de peer assessment verwerkt Buddycheck de resultaten automatisch en maakt ze bruikbaar voor verdere evaluatie en begeleiding.

Concreet zal de tool een correctiefactor berekenen om een groepsscore te vertalen naar individuele scores op basis van de relatieve bijdrage van elk groepslid. Deze factor wordt berekend door de gemiddelde score van een student te delen door het algemene gemiddelde van alle groepsleden. Meer details over de berekening vind je in de Buddycheck Calculations gids (Presilli, 2021).

Studenten ontvangen een gepersonaliseerd rapport met hun scores en feedback in vergelijking met het groepsgemiddelde.

Als docent krijg je toegang tot zowel overzichtsrapporten als ruwe data voor verdere analyse. Signalen zoals grote scoreverschillen of afwijkende zelfevaluaties worden automatisch gedetecteerd en gelabeld, zodat je snel kan ingrijpen bij mogelijke problemen binnen groepen.

Deze digitale tool neemt met andere woorden het rekenwerk uit handen en biedt daarnaast ook gerichte inzichten om het groepsproces op te volgen, bij te sturen en bespreekbaar te maken met de studenten.

5. Good practice: Groepsproject in de verpleeg- en vroedkunde

Binnen het schakelprogramma van de Master in de verpleeg- en vroedkunde aan UAntwerpen, en meer bepaald in de leerlijn 'Management en Innovatie', werken studenten gedurende een volledig academiejaar aan een complexe praktijkvraag. De opdracht vertrekt vanuit een reëel probleem uit het werkveld en vraagt van studenten dat ze het probleem analyseren, wetenschappelijke en praktijkgerichte kennis verzamelen, mogelijke oplossingen uitwerken en deze vertalen naar een onderbouwd projectresultaat en implementatieplan. De groep werkt grotendeels zelfsturend: studenten verdelen taken, nemen vergaderrollen op, bewaken de voortgang en zijn samen verantwoordelijk voor de kwaliteit van het eindproduct. 

De peer assessment wordt via Buddycheck aan het einde van zowel semester 1 als semester 2 afgenomen met verplichte deelname voor alle studenten. Per semester wordt een feedbackmoment georganiseerd waarin studenten hun resultaten in een formatieve setting bespreken. Deze reflectie richt zich op de eigen bijdrage aan zowel het product als het groepsproces.

Voor de summatieve evaluatie wordt op het einde van het traject de Buddycheck-correctiefactor toegepast. Deze factor vertaalt verschillen in individuele bijdrage binnen het groepsproject naar een gedifferentieerde groepsscore, waardoor recht wordt gedaan aan de individuele inzet van de studenten. Daarnaast worden de resultaten van de peer assessment, in combinatie met andere persoonlijkheidsinstrumenten, ingezet als basis voor een individuele reflectiepaper over de persoonlijke ontwikkeling als academicus. In deze paper analyseren studenten hun resultaten, reflecteren zij kritisch op hun functioneren en formuleren zij gerichte ontwikkelingsdoelen. De paper wordt summatief beoordeeld, waarbij zowel het vermogen tot zelfsturing en reflectie op het eigen leerproces als de academische schrijfvaardigheden in rekening worden gebracht.

Op basis van deze good practice formuleren we hierna een aantal tips die je kunnen ondersteunen wanneer je zelf met peer assessment in Buddycheck aan de slag gaat.

6.  Tips bij het gebruik van peer assessment met Buddycheck

Ongeacht de omvang of opzet van je groepsopdracht, zullen deze tips je ondersteunen bij het doordacht inzetten van peer assessment met Buddycheck in je onderwijspraktijk.

Samengevat: vertrek vanuit je leerdoelen en evaluatiecriteria, en bepaal van daaruit welke rol peer assessment kan spelen in je opleidingsonderdeel of groepsopdracht. Buddycheck kan dit ontwerp vervolgens faciliteren. Door eerst de didactische keuzes scherp te stellen, vergroot je de kans op een effectieve inzet van de tool. We hopen dat je in deze onderwijstip voldoende handvatten hebt gekregen om dit op een doordachte manier in je onderwijs in te zetten en dat je met vertrouwen aan de slag kunt. Succes!