De houten doos van een 19de eeuwse refractorlens

In het opleidingsonderdeel ‘Behandeling 2’ werken de masterstudenten aan échte objecten met een rijke geschiedenis. Ze voeren een vooronderzoek uit, stellen een behandelingsvoorstel op en voeren de restauratie volledig zelf uit, telkens met zorg voor authenticiteit, materiaal en toekomstig behoud. Marjolein koos voor een bijzonder project: de houten doos van een refractorlens uit 1877, afkomstig uit de Koninklijke Sterrenwacht van België en geproduceerd door de firma Merz uit München. De lens heeft een diameter van 38 cm, wat groot was voor haar tijd.

Onderzoek als vertrekpunt
Voor ze kon restaureren raadpleegde ze digitale museumcollecties in Duitsland, vergeleek ze gelijkaardige dozen uit dezelfde firma en binnenkort plant ze nog een bezoek aan de sterrenwacht om daar nog enkele collectiestukken van dichterbij te bestuderen. Een groot deel van haar tijd bestad ze aan de materialiteit van de doos. De doos is verfijnd afgewerkt met fineer, maar de constructie zette ze door haar kennis uit de lessen materiaalkunde meteen op scherp: “De reden dat de doos wat krom trekt, komt door de richting van de nerven.”

Van lensdoos tot labo’s: restauratie in de praktijk
De restauratie is intensief. De deadline kort. En dat maakt het net uitdagend.

• Eerst voerde Marjolein een droge en vervolgens een natte reiniging uit.
• Loskomende onderdelen moeten gefixeerd worden.
• Het vervormde deksel zorgt ervoor dat de doos niet meer goed sluit, ook dat vraagt om herstel.
• Het textiel aan de binnenkant zal ze behandelen in het labo Textiel.
• Voor de metalen elementen en de aanwezige corrosie gaat ze langs in het labo Metaal.

Hoewel Marjolein koos voor de studio Hout, komt ze in dit project in aanraking met verschillende materialen. “Die veelzijdigheid vind ik heerlijk. Ik voel dat hout mij ligt, en dan vooral door het tactiele, maar ik ben blij dat ik tegelijk ook andere materialiteiten leer begrijpen.”

Een object met betekenis
De refractorlens is belangrijk erfgoed. De sterrenwacht die dit jaar haar 200‑jarig bestaan viert zal de lens binnenkort tentoonstellen. Voor Marjolein maakt dat het werk extra bijzonder: “De waarde van een object zit niet alleen in het materiaal, maar ook in wie het bewaart. Dat de sterrenwacht trots is op deze lens, maakt dit project voor mij extra betekenisvol.”

Marjolein over haar opleiding
Marjolein volgde in het middelbaar Moderne Talen‑Wetenschappen, veel van wat ze nu doet was volledig nieuw. En toch vond ze haar plek.