Cursussen Joodse Studies

Inleiding tot de Joodse cultuur
Prof. dr. Karin Hofmeester

De cursus geeft inzicht in de belangrijkste elementen van het joodse geloof en de joodse geschiedenis. Studenten kunnen na afloop de begrippen die bepalend zijn voor de joodse identiteit interpreteren en zij kunnen de wisselwerking tussen de voortdurende aanpassing en de zorg om het behoud van het "eigene" als rode draad in de joodse geschiedenis herkennen. Zoveel mogelijk wordt dit aan de hand van levensverhalen en tekstfragmenten van invloedrijke joodse geleerden, schrijvers en intellectuelen geïllustreerd. Verder wordt aandacht besteed aan het dagelijks leven in joodse gemeenschappen in verschillende periodes en gebieden.

Inleiding tot de Joodse cultuur 2
Prof. dr. Karin Hofmeester en Prof. dr. Vivian Liska

Dit vak is specifiek gericht op de Taal- en Letterkunde-studenten van de Universiteit Antwerpen en bestaat uit het bijwonen van de cursus "Inleiding tot de Joodse Cultuur" met daarbij een verplicht aanvullend programma dat bestaat uit het bijwonen van vijf donderdagavondlezingen uit de semestriële lezingenreeks van het Instituut voor Joodse Studies.

Jodendom en Filosofie
Prof. dr. Vivian Liska
met medewerking van drs. Dennis Baert

Deze cursus beoogt een historische en thematische “basisgeletterdheid” in de joodse filosofie aan te reiken. Na de inleiding waarin het concept joodse filosofie zelf aan een kritische beschouwing wordt onderworpen en enkele – voor de later filosofische en theologische ontwikkelingen – belangrijke basisconcepten van het jodendom worden verhelderd, wordt er geopteerd voor de methode van een historisch overzicht van de oudheid tot vandaag. De zwaartepunten liggen bij het Middeleeuwse Rationalisme en de kritiek erop, de Verlichting, de radicale joodse filosofie van de 20ste eeuw en de 'political turn' van het hedendaagse joodse denken.

Studium Generale Joodse Studies
Prof. dr. Julien Klener

Deze cursus bestaat uit een inleidende les door Prof. dr. Julien Klener en een keuze van tien donderdagavondlezingen uit het aanbod van het Instituut voor Joodse Studies, gegeven door gerenommeerde gastsprekers uit binnen- en buitenland. Tijdens de inleidende les (gegeven bij de start van het 2de semester) wordt er uitgebreid aandacht besteed aan de oudere geschiedenis van het jodendom. De avondlezingen benaderen vervolgens het jodendom vanuit de meest diverse invalshoeken (historisch, cultureel, literair, religieus, filosofisch, sociologisch) en periodes.

Lyrik nach Auschwitz (in het Duits)
Prof. dr. Vivian Liska

Deze cursus gaat uit van een algemene situering van de Duitse naoorlogse lyriek en bespreekt de problematiek van “lyriek na Auschwitz”. Vertrekkende vanuit deze context wordt het werk van Theodor Adorno, George Steiner, Paul Celan, Nelly Sachs, Marie Luise Kaschnitz e.a. bestudeerd. Speciale aandacht wordt besteed aan hedendaagse dichters zoals Ilse Aichinger en Robert Schindel, die zich met het werk van Paul Celan bezighouden. Studenten maken met deze dichters kennis door een onderzoek naar de thematische, stilistische en poëticale kenmerken en ontwikkelingen van hun werk.

Littérature française hors France (Moyen Orient, Afrique, Antilles) (in het Frans)
Prof. dr. Kathleen Gyssels


In dit college gaan we een aantal auteurs uit het Midden-Oosten, Franstalig Afrika, Haïti en de Antillen bestuderen. Theoretische concepten van Albert Memmi, Jacques Derrida en Hélène Cixous worden ingezet op fictieve teksten van auteurs die vanuit hun opvoeding en jeugd in een Franstalige kolonie met multi-etnische achtergrond concepten als "double bind" en "third zone" illustreren. Zij zijn uitstekende "observators" van de spanning tussen religieuze gemeenschappen en etnische minderheden, zowel in het Midden-Oosten als in Frankrijk, omdat zij tegelijkertijd in- en outsiders van Arabische en Afrikaanse landen zijn en joodse wortels hebben. Het is namelijk in dit "gastvrije" land dat zij zich allemaal hebben gevestigd en waar ze met dezelfde vragen worstelen. Gaston-Paul Effa (Kameroen) en L.P. Dalembert (Haïti) zijn in hun romans bruggenbouwers tussen de Joodse en Zwarte diaspora en brengen de repercussies en "littekens" van WO II in verband met elkaar. Problemen als religieuze intolerantie, de moeilijke verstandhouding tussen de generaties, diaspora en de facetten van de multi-culturele samenleving vandaag worden via de teksten nader bestudeerd.    

Flucht und Migration in der deutsch-jüdischen Literatur während der NS-Zeit und in der neueren deutschen Literatuur (in het Duits)
Prof. dr. Geert Crauwels

Geklemd in het spanningsveld tussen verleden en toekomst aan de ene kant en tussen heimat en een (be)vreemde(nde) omgeving aan de andere speelt het lot van zowel de verdrevenen van het Derde Rijk als dat van vluchtelingen en migranten uit de tweede helft van de 20e eeuw en aan het begin van het nieuwe millennium. In dit seminarie worden werken uit de ondertussen klassiek geworden Duits-Joodse literatuur (met o.m. Peter Weiss, Stefan Zweig en Anna Seghers) vergeleken met romans en verhalen uit de recentere Duitse literatuur (met o.a. Abbas Khider, Yoko Tawada, Emine Sevgi Özdamar en Sherko Fatah). De hoofdvraag daarbij is: hoe ziet in deze literatuur de poëtica van het verlies van identiteit en heimat, van de onteigening van de moedertaal en de aankomst in een nieuwe maatschappij met bijbehorende taalcultuur eruit? Of nog: is heimat datgene wat gesproken wordt? (Herta Müller) Deze seminariereeks poogt een poëtologische, herinneringsculturele en vaak ook taalreflecterende brug te slaan tussen de Duits-Joodse migratieliteratuur in de schaduw van het Derde Rijk enerzijds en de polyfonie van de recentere Duitse literatuur die vlucht en migratie thematiseert anderzijds. In deze benadering wordt  eveneens de problematiek van de vergelijkbaarheid van deze chronologisch uit elkaar liggende exilsituaties ter sprake gebracht.

Contact

Bezoekersadres
Instituut voor Joodse Studies
Stadscampus (gebouw L)
Lange Winkelstraat 40-42
2000 Antwerpen
Belgiƫ
Tel. +32 3 265 52 43
Fax +32 3 265 52 41
ijs@uantwerpen.be