Devotieprenten

De collectie devotieprenten van het Ruusbroecgenootschap is ongeëvenaard in de Nederlanden en telt, bij benadering, 40.000 prenten, afbeeldingen en tekeningen van vóór ca. 1850. Sinds 2014 is door het toevoegen van de collectie Thijs dit reeds indrukwekkende aantal prenten nog verder gestegen. 

De wetenschappers die het Ruusbroecgenootschap hebben opgericht legden een grote collectie devotieprenten aan die hun studie van het spirituele leven in de Nederlanden moest dienen. Ze realiseerden zich dat deze prenten, die al in hun tijd zeldzaam waren, kostbare getuigen waren van devotie en devotionele gebruiken uit vroeger eeuwen. Deze prenten, vaak klein en makkelijk te verliezen of weg te gooien, werden gebruikt om ongeschoolde leken te bereiken en om hen te instrueren in christelijke moraal, devotie op te wekken en om hen tot bidden te motiveren.

Tot in de late achttiende eeuw was Antwerpen, binnen de huidige Belgische grenzen, veruit het belangrijkste productiecentrum voor dit soort drukwerk. Het zal daarom niet verbazen dat een groot aantal van de prenten in de collectie van het Ruusbroecgenootschap gedrukt zijn in Antwerpen tijdens de Contrareformatie. Ook vanuit een internationaal perspectief mag de waarde van de prentencollectie echter niet onderschat worden.

De prentencollectie is geïnventariseerd door Filip Lemmens aan het eind van de twintigste eeuw. Zijn inventaris, die bestaat uit meerdere klappers, kan worden geraadpleegd in onze leeszaal. Voorbereidingen worden getroffen om een online prentendatabase te ontwikkelen.

Klappers

Inventarissen door Filip Lemmens

  • Antwerpse devotieprenten met geschilderde randversieringen (1991) (pdf - 0,1 Mb)
  • Antwerpse devotieprenten met rijmgebeden (1991) (pdf - 0,5 Mb)
  • Antwerpse devotieprenten met zinnebeelden (1996) (pdf - 0,8 Mb)
  • Antwerpse evangelieprenten (pdf - 0,8 Mb)
    • dl. 1: Het verborgen leven van Jezus (1997)
    • dl. 2: Het openbaar leven van Jezus (1999)
    • dl. 3: Jezus' lijden, dood en verrijzenis (2000)  
  • Antwerpse Mariale devotieprenten (pdf - 0,5 Mb)
    • dl. 1: Het leven van Maria (1997)
    • dl. 2: Mariatitels en -devoties (1997)
  • Beklede devotieprenten (1992) (pdf - 0,1 Mb)
  • Bidprentjes van vóór 1800 (1986) (pdf - 0,3 Mb)
  • De iconografie van Jan van Ruusbroec en Groenendaal (1990) (pdf - 0,3 Mb)
  • Engelen, heiligen, begenadigden (1994) (pdf - 0,4 Mb)
  • Miniaturen (1993) (pdf - 0,2 Mb)
  • Plaatsgebonden devoties (1989) (pdf - 0,4 Mb en pdf - 0,6 Mb))
  • Snij-, knip-, en prikwerk (1987) (pdf - 0,2 Mb)
  • Suffragia (1986) (pdf - 0,1 Mb)
  • Tekeningen van Louis Beyaert-Carlier (1990) (pdf - 0,1 Mb)
  • Vaantjes en huiszegens (1987) (pdf - 0,2 Mb en pdf - 0,1 Mb)
  • Verzameling koperplaten (1985) (pdf - 0,1 Mb)

Analytisch register van de prentenverzameling (pdf - 0,3 Mb) door Frans Hendrickx, 2006.

  

Prenten, prenten, prenten


Literatuur

Publicatie over de prentencollectie van het Ruusbroecgenootschap

Publicaties over Antwerpse grafiek

  • Filip Lemmens & Arianne Tierssoone, Antwerpse grafiek voor devoties, 1600-1850 (2002) - (catalogus met link naar digitale kopie)
  • Filip Lemmens & Arianne Tierssoone, Antwerpse grafiek voor plaatsgebonden devoties, 1600-1850 (2001-2002) - (catalogus)