Open access

Wat is open access?

Het open access idee is dat wetenschappelijke publicaties online beschikbaar moeten zijn voor iedereen zonder dat er moet betaald worden voor toegang.

Open access opties:

  • gold open access

In dit model betaalt de auteur aan de uitgever een zogenaamde 'Article Processing Charge' of APC om de finale versie van zijn werk open access ter beschikking te stellen. In de meeste gevallen worden deze publicaties gepubliceerd met een creative commons licentie.  Publicaties die gepubliceerd zijn volgens dit model kunnen geraadpleegd worden zonder dat de lezer een tijdschriftabonnement moeten hebben of moet betalen voor toegang

  • Green open access

In dit model maakt de auteur zijn werk open access beschikbaar door zijn laatst ingestuurde en peer-reviewde manuscript te archiveren in een institutional repository. Waar onder het gold model een publicatie onmiddellijk online vrij toegankelijk wordt gesteld, worden de ingestuurde manuscripten doorgaans na een embargo periode vrij beschikbaar gesteld.

Sinds 2018 is er een Belgische Open Access regeling   (Art. XI.196, §2/1 Wetboek Economisch recht) die dit model ondersteunt. Deze open access regeling is geïntegreerd in het open access beleid van de universiteit Antwerpen. Zie de volgende paragraaf.

Open access beleid Universiteit Antwerpen.

Het beleid houdt in dat UAntwerpen auteurs verplicht zijn om bij de aanmelding van een gepeerreviewd tijdschriftartikel de PDF toe te voegen van hetzij de finale auteursversie*, hetzij de door de uitgever gelay-oute versie die via het institutional repository (IR)vrij beschikbaar mag worden gesteld.

De ingestuurde finale auteursversies van tijdschriftartikels worden open access ter beschikking gesteld conform de bepalingen van de uitgever en/of de Belgische Open Access regeling**.

De Belgische open access regeling geeft auteurs het recht om het manuscript van wetenschappelijke artikels open access ter beschikking te stellen als de publicatie gefinancierd is met minstens 50% publieke middelen. Een embargo periode is van toepassing van twaalf maanden voor humane en sociale wetenschappen en zes maanden voor andere wetenschappen na de eerste uitgave.

Het open access beleid van de UAntwerpen heeft als doelstellingen:

  • Een maximale archivering van haar publicaties vanaf 2014;
  • Het maximaal faciliteren van compliance met open access vereisten van onderzoeksfinanciers;
  • Het maximaliseren van een duurzame online beschikbaarheid van de publicaties waarvoor de copyright- of licentievoorwaarden dit toestaan.

* Onder finale auteursversie wordt verstaan het laatste na peer-review ingestuurde manuscript. Ook gekend als 'author accepted manuscript' (AAM) of post-print.

** Art. XI.196, §2/1 Wetboek Economisch recht