Helpt een taalcursus migranten echt aan een job?

Taalcursussen zijn in bijna alle Europese landen een belangrijk onderdeel van het integratiebeleid. De redenering is eenvoudig: wie de taal van het gastland spreekt, vindt sneller werk. Maar klopt dat ook in de praktijk? Jasper Vanhaeren zocht het uit in zijn masterproef Language training and migrant labour market outcomes, onder begeleiding van dr. Dries Lens en prof. dr. Konstantin Egorov.

Onderzoek in twaalf Europese landen

Jasper analyseerde gegevens uit de Europese Arbeidskrachtenenquête (EU-LFS) van 2021. Die enquête bevat uitgebreide informatie over de arbeidsmarktpositie van migranten. Hij onderzocht recent aangekomen migranten (tussen één en negen jaar in het gastland) van 20 tot 64 jaar in twaalf Europese landen, waaronder België, Nederland, Zweden, Spanje en Noorwegen.

"Ik wilde nagaan of een taalcursus de kans vergroot dat migranten werk vinden, aan het werk blijven of een hooggekwalificeerde job kunnen uitoefenen", vertelt Jasper.

Om dat zo eerlijk mogelijk te vergelijken, gebruikte hij Propensity Score Matching (PSM). "Met die methode vergelijk je mensen die een taalcursus volgden met mensen die dat niet deden, maar verder zoveel mogelijk dezelfde kenmerken hebben, zoals leeftijd, opleiding, migratiereden en taalniveau bij aankomst. Zo krijg je een beter beeld van het echte effect van de cursus."

Wie volgt een taalcursus?

Voordat Jasper naar de resultaten keek, onderzocht hij eerst wie eigenlijk een taalcursus volgt. Daaruit bleek een duidelijk patroon. Migranten die bij aankomst weinig of geen kennis hadden van de lokale taal, namen veel vaker deel aan een cursus. Ook vluchtelingen en mensen zonder erkend diploma schreven zich vaker in.

"Net de mensen die het moeilijkst toegang vinden tot de arbeidsmarkt volgen het vaakst een taalcursus", legt Jasper uit. "Daar moet je rekening mee houden als je het effect van de cursus wilt meten."

Goed beleid is niet altijd goede praktijk

Jasper vergeleek ook de MIPEX-index, die aangeeft hoe sterk het integratiebeleid van een land is, met het aantal migranten dat effectief een taalcursus volgt.

Over het algemeen geldt: hoe sterker het beleid, hoe meer mensen deelnemen. Toch zijn er opvallende uitzonderingen. In Luxemburg is de deelname hoog omdat taallessen verplicht zijn voor wie een integratiecontract ondertekent, terwijl Portugal ondanks een sterk beleid relatief weinig deelnemers telt. Daar worden cursussen soms geannuleerd als er te weinig inschrijvingen zijn.

"Een goed beleid op papier betekent dus niet automatisch dat het in de praktijk ook goed werkt."

Werkt een taalcursus?

De resultaten blijken genuanceerd. In de meeste van de twaalf onderzochte landen vond Jasper geen duidelijk verband tussen het volgen van een taalcursus en de kans op werk. Alleen in België, Nederland en Italië zag hij een positief effect op het vinden van een job of op deelname aan de arbeidsmarkt.

Voor hooggekwalificeerde jobs waren de resultaten zelfs minder positief. In Ierland en Duitsland hadden cursisten gemiddeld minder kans om zo'n functie uit te oefenen.

Dat betekent volgens Jasper niet dat taalcursussen geen nut hebben. Toen hij alleen keek naar migranten die bij aankomst nauwelijks de lokale taal spraken – de groep waarvoor de cursussen in de eerste plaats bedoeld zijn – werden de resultaten een stuk positiever. In onder meer België, Nederland, Noorwegen en Cyprus vergrootte een taalcursus daar wél de kansen op werk.

"Taalcursussen lijken vooral een verschil te maken voor mensen die zonder die ondersteuning moeilijk zouden kunnen starten", besluit Jasper. "Voor migranten die al een behoorlijke kennis van de taal hadden, is het effect veel kleiner."

Geen eenvoudig antwoord

Jaspers onderzoek toont aan dat de impact van taalcursussen afhangt van wie ze volgt en hoe ze worden georganiseerd. Ze zijn dus geen wondermiddel, maar kunnen wel een belangrijk verschil maken voor de mensen die ze het hardst nodig hebben.

Met een grondige analyse van Europese gegevens levert zijn masterproef een genuanceerd antwoord op een vraag die op het eerste gezicht eenvoudig lijkt: helpt een taalcursus migranten echt aan een job? Soms wel, maar niet voor iedereen.

Jasper won in 2026 de Pierre Wildiersprijs voor de beste masterthesis. De jury beoordeelde de inzendingen op basis van drie criteria: de wetenschappelijke kwaliteit van de masterthesis, het academische taalgebruik in het artikel en de nieuwswaarde van de bevindingen.