Letteren en Wijsbegeerte

Doctoraatsverdedigingen

Woon een doctoraatsverdediging bij of raadpleeg de voorbije verdedigingen

Doctoraatsverdedigingen

Woon een doctoraatsverdediging bij of raadpleeg de voorbije verdedigingen

Denken tegen de geschiedenis in: Crisis, herinnering en de politiek van het verleden met Arendt doordenken - An Dufraing (5/10/2026)

An Dufraing

Abstract

Deze dissertatie vertrekt van de vraag waarom Hannah Arendts kritiek op het moderne geschiedenisbegrip vandaag nog relevant is, nu het geloof in vooruitgang aan overtuigingskracht heeft ingeboet. De centrale these luidt dat dit geschiedenisbegrip voortleeft als een conceptuele grammatica: een geheel van overgeërfde aannames dat bepaalt hoe we gebeurtenissen verklaren, crises begrijpen en het verleden betekenis geven. Gebeurtenissen worden zo opgenomen in processen die hun eigen logica lijken te volgen, terwijl de vraag naar het oordeel en de verantwoordelijkheid van concrete actoren naar de achtergrond verdwijnt.

Het eerste deel reconstrueert vier elementen van deze grammatica. Methodologieën van wantrouwen zoeken de werkelijkheid achter wat verschijnt; abstracte categorieën vervangen individuele actoren door collectieve subjecten; het ideaal van objectiviteit verheft afstand tot voorwaarde van kennis; en procesdenken maakt contingente gebeurtenissen begrijpelijk als onderdeel van een grotere historische beweging. Zo dreigt uit beeld te verdwijnen wat voor Arendt de politieke werkelijkheid van menselijke aangelegenheden uitmaakt: pluraliteit, contingentie, nieuwheid en de noodzaak om vanuit een concrete situatie te oordelen. Via het begrip crisis en een kritische confrontatie met hedendaagse theorieën over historische tijd onderzoekt de dissertatie hoe deze grammatica ook vandaag blijft doorwerken.

Het tweede deel richt zich op een andere verhouding tot het verleden die door deze grammatica moeilijk zichtbaar wordt: remembrance. Herinneren is hier geen onveranderd bewaren van voorbije ervaring, maar een praktijk waardoor wat gebeurd is opnieuw betekenis kan krijgen en een plaats kan verwerven in een gemeenschappelijke wereld. Die praktijk heeft een innerlijke dimensie van herinnering, verbeelding en oordeel en een uiterlijke dimensie van vertelling, getuigenis, luisteren en receptie. Beide zijn onlosmakelijk verbonden: het innerlijke werk van herinneren krijgt pas wereldlijke werkelijkheid wanneer het wordt gearticuleerd en ontvangen, terwijl publieke verschijning afhankelijk blijft van de activiteiten waardoor het verleden opnieuw aanwezig wordt gesteld. In dialoog met memory studies laat de dissertatie zien dat herinneren zowel trouw aan het gebeurde vereist als gedeelde ruimtes waarin de betekenis ervan kan verschijnen, worden betwist en doorgegeven. Getuigenis wordt zo een publieke praktijk waarin getuigen, luisteraars en gemeenschappen bijdragen aan het behoud van een gedeelde werkelijkheid.

Deze dissertatie betoogt dat het verleden politiek betekenisvol blijft zolang het het heden nog kan onderbreken, om een oordeel kan vragen en een antwoord kan uitlokken. Remembrance houdt die mogelijkheid open door de wereld ontvankelijk te houden voor wat gebeurd is.

Perspectives on time in the music by Karlheinz Stockhausen: the experience of a performer - Karin De Fleyt (15/10/2026)

Karin De Fleyt

  • 14 oktober 2026: concert STOP & BeRoer, 'Antwerpener Version by Karlheinz Stockhausen' in DE SINGEL (Theaterstudio) - UITVERKOCHT
  • 15 oktober 2026: doctoraatsverdediging, Koninklijk Conservatorium Antwerpen
    • 10u: doctoraatsverdediging, Witte Zaal, voertaal Engels
    • 12u: receptie, Witte Foyer
  • Promotoren: Steven Malliet (Universiteit Antwerpen) and Kathleen Coessens (Koninklijk Conservatorium Antwerpen)

Abstract

How does a musician experience time while performing? Timelessness and temporality are much-discussed themes in contemporary classical music, but usually from the composer's or listener's point of view — rarely from the performer’s perspective.

In her doctoral research, flautist Karin de Fleyt explored this question through the music of Karlheinz Stockhausen. Specialising in his repertoire, she examined how a performer becomes aware of different layers of time while playing, drawing on bodily, sensory, and lived experience. Her case studies include three works with strikingly different approaches to time: HARMONIEN (2006), Xi(1986) and STOP (1965), culminating in a new version of STOP, Antwerpener Version (2026).

In this doctoral presentation she shares the outcomes of that journey — the day after a concert with Stockhausen's music, performed as part of her PhD.

(image: Notes for the London Version of STOP are handwritten by Stockhausen on this published score page for the Paris Version. (© Universal Edition))  

Voorbije doctoraatsverdedigingen