Side header image

Living Archives, Open Books

Hoe komen teksten tot stand, en wat houdt auteurschap juist in? Wie zijn de gatekeepers die ervoor zorgen dat teksten worden gepubliceerd, bewaard en gelezen? Welke middelen zetten ze daarvoor in, en hoe bepalen ze wat de lezer wordt aangeboden? Soortgelijke vragen zijn richtinggevend voor het onderzoek naar het boek en (literaire) archieven aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte. Vragen die samenhangen met de maatschappelijke impact van de cultuurindustrieën en met het enorme aanbod aan teksten waarmee onze maatschappij wordt overspoeld. Vragen waarop antwoorden worden gezocht in heden en verleden.

Bijzonder aan onze faculteit is dat we boek- en literatuurwetenschap combineren met theater- en filmwetenschap. Onderzoekers zijn nieuwsgierig naar de inhoud van teksten, theater en films, en naar de creatieve processen die eraan voorafgaan. Ze bestuderen de manier waarop teksten hun weg vinden naar lezers van boeken en naar het film- en theaterpubliek.

Antwerpen als cultuurstad

Antwerpen vormt voor dit onderzoek een vruchtbare bodem. Talrijke relevante spelers zijn er sinds lang gevestigd. De stad is al van vóór Plantin een meertalig centrum van de boekdrukkunst. Gerenommeerde auteurs schreven en situeerden er hun werk. Bovendien heeft de stad een rijke film-, opera- en theatertraditie.

Vandaag verleent Antwerpen onderdak aan het Museum Plantin-Moretus, diverse erfgoedbibliotheken en uitgeverijen, het Letterenhuis, Boek.be, de Boekenbeurs, het Vlaams Fonds voor de Letteren, het filmmuseum en Iedereen leest! Met deze organisaties werken de onderzoekers intensief samen, de blik steeds gericht op het internationale onderzoeksveld en de ontwikkelingen die daar spelen.

Ruime begrippen

Het onderzoek benadert archieven en boeken niet als ‘dode letters’, maar als open en dynamische processen van betekenisgeving.

  • ‘Het boek’ reikt van het handschrift over het gedrukte boek tot het e-book.
  • ‘Het archief’ verwijst naar het reservoir aan kennis dat we activeren wanneer we lezen, en natuurlijk ook naar de klassieke bewaarplaatsen van teksten en boeken. Onderzoek naar de groei en ontwikkeling van deze collecties belicht mechanismen van canonvorming. Sporen van lezers en verzamelaars in concrete boeken leggen processen van toe-eigening bloot. Maar ‘het archief’ omvat ook de persoonlijke documenten, manuscripten en (virtueel gereconstrueerde) bibliotheken van auteurs; beeld- en geluidsmateriaal; repetities voor theateroptredens; illustraties bij kinderboeken; dagboeken, enzovoort. De bestudering van deze archieven vertrekt van de overtuiging dat inzicht in de manier waarop iets tot stand kwam, bijdraagt tot een diepgaander begrip van hoe het werkt.

Interfacultair onderzoek

Dit interfacultair onderzoek legt de focus op de productie van teksten en audiovisuele kunsten. Vele nieuwe inzichten komen in nauwe dialoog met studenten tot stand, en de integratie van de onderzoeksresultaten in het onderwijs draagt bij tot een kritische omgang met teksten in alle vormen die ze vandaag aannemen.

Contactpersoon

Pierre Delsaerdt Stadscampus, Gebouw D
S.D.319
Grote Kauwenberg 18
2000 Antwerpen
Tel. +32 3 265 44 49
pierre.delsaerdt@uantwerpen.be

Contactpersoon

Vanessa Joosen Stadscampus, Gebouw D
S.D.136
Grote Kauwenberg 18
2000 Antwerpen
Tel. +32 3 265 42 72
vanessa.joosen@uantwerpen.be