Toetsing

Tip 01: Stuur het leren met de toets

Als docent wilt u de studenten iets bijbrengen en hoopt u dat ze op het einde van de cursus heel wat opgestoken hebben. Wat een student wel of niet opsteekt hangt in belangrijke mate af van het studeergedrag dat een student vertoont. Hoe studenten leren hangt onder meer af van de manier waarop zij getoetst worden.

Tip 02: Toetsen via Blackboard voor, tijdens en na het opleidingsonderdeel

De elektronische leeromgeving Blackboard is in principe continu voor de studenten beschikbaar en kan dus op elk moment voor toetsing worden ingezet. Wanneer en met welk doel kan u deze toetsen echter gebruiken?

Tip 10: Zelfreflectie schrijven en beoordelen met de reflectiecyclus van Korthagen

Zelfreflectie is zowel voor studenten als voor docenten een belangrijk aspect in het verwerven en verder ontwikkelen van competenties. In deze tip reiken we een methodologie aan om dit in de praktijk toe te passen.

Tip 12: Laat studenten elkaar beoordelen

Wat houdt peer-assessment in en waarom zou je dit toepassen? In deze tip geven we hierop kort enkele antwoorden.

Tip 13: Uw examen objectief beoordelen

Hoe kan je de betrouwbaarheid van beoordelingen zoveel mogelijk verhogen? In deze tip raken we kort enkele mogelijkheden aan.

Tip 17: Peerassessment: Studenten beoordelen elkaar

Elkaars werk beoordelen, kunnen studenten dat wel? De laatste jaren wordt peer assessment als maar vaker gebruikt, maar er heerst ook heel wat kritiek. In deze tip bespreken we hoe u tegemoet kan komen aan de voornaamste valkuilen van peer assessment.

Tip 19: Meet wat u moet meten

Onderwijs is niet willekeurig: we doen niet zomaar wat in het onderwijs, maar willen bepaalde leerdoelen realiseren. Deze vormen dan ook het uitgangspunt voor het samenstellen van een toets. In deze onderwijstip kijken we hoe we deze validiteit zo goed mogelijk kunnen garanderen.

Tip 20: Survivaltips bij het evalueren van grote groepen

Het examineren van grote groepen studenten stelt docenten voor een aantal praktische problemen. Deze 5 tips bieden alvast enkele mogelijke oplossingen.

Tip 30: Begeleiden en beoordelen van studenten met een functiebeperking

Ieder jaar dient een aanzienlijk aantal studenten met een leerstoornis, ASS of ADHD een aanvraag in voor bijzondere faciliteiten. Docenten hebben vaak heel wat vragen over hoe ze rekening kunnen houden met deze studenten. In deze tip gaan we in op enkele concrete en veel gestelde vragen bij het begeleiden en beoordelen van deze studenten.

Tip 32: Vijf vragen en antwoorden bij competentiegericht onderwijs

De laatste jaren is er veel gesproken en geschreven over het realiseren van ‘competentiegericht onderwijs’. Desondanks bestaat er nog relatief veel onduidelijkheid over het begrip ‘competenties’ en over wat competentiegericht onderwijs inhoudt. In deze tip gaan we in op vijf veel gestelde vragen hierover.

Tip 37: Competentiegericht toetsen

Voor docenten is het niet altijd even duidelijk wat er bedoeld wordt met competentiegericht toetsen. In deze tip lichten we kort de voornaamste kenmerken hiervan toe. We vertrekken hierbij vanuit 5 kenmerken die onontbeerlijk zijn voor een competentiegerichte aanpak.

Tip 38: Beoordelen van een EVC-portfolio

De zij-instroom in het hoger onderwijs wordt een steeds belangrijkere piste in levenslang leren. Dit brengt met zich mee dat een groeiend aantal studenten de vraag stelt naar EVC: de erkenning van elders verworven competenties. Studenten die gebruik willen maken van de zogenaamde EVC-procedure stellen een portfolio samen. Hoe kan je dit als docent echter beoordelen?

Tip 40: Hoe rekening houden met gokken van studenten bij meerkeuzetoetsen? 

Hoewel het gebruik van giscorrectie bij meerkeuzetoetsen als doel heeft om een zo betrouwbaar en valide mogelijk resultaat op te leveren, kan dit voor sommige studenten een negatief effect hebben. In deze tip gaan we dieper in op de voor- en nadelen hiervan en reiken we mogelijke alternatieven aan. 

Tip 42: Creativiteit stimuleren en beoordelen

Creativiteit komt meer en meer onder de aandacht in het debat over het onderwijs van de 21e eeuw. Creatieve en vernieuwende oplossingen of concepten kunnen aanleveren, wordt steeds belangrijker. Maar hoe kan je creativiteit bij studenten in het hoger onderwijs stimuleren en beoordelen?

Tip 43: Een schriftelijk werkstuk als toets

Een deel van de summatieve evaluatie van studenten bestaat vaak uit een schriftelijk werkstuk, zoals een verslag of paper. In deze tip zetten we enkele aandachtspunten op een rij.

Tip 44: Plagiaat

Plagiaat is ernstige vorm van fraude die de betrouwbaarheid en validiteit van de evaluatie in het gedrang brengt. Wanneer spreken we over plagiaat? Hoe kan je dit als docent voorkomen? Welke elektronische hulpmiddelen kan je hiervoor inzetten? In deze tip zetten we je alvast op weg.

Tip 47: Judge for yourself: Juridische onderwijsvragen

De laatste jaren is de juridisering van het onderwijs toegenomen. Bij twijfel kunnen studenten beslissingen van docenten in vraag stellen of formeel betwisten. Deze tip gaat niet in op de procedureel-juridische kant van studentenbetwistingen, maar behandelt enkele veelgestelde juridische onderwijsvragen van docenten.

Tip 49: Beoordelen van elektronische discussiefora

Elektronische discussiegroepen of -fora zijn vaak een belangrijk onderdelen van elektronische leeromgevingen. In sommige gevallen wordt de elektronische discussiegroep niet enkel als leermiddel gebruikt, maar wordt de inbreng van studenten ook beoordeeld. Hoe pak je dit als docent echter aan?

Tip 59: Formatief toetsen: Wat, waarom, hoe?

We zijn erg vertrouwd met het evalueren van studenten aan het einde van een opleidingsonderdeel. Helaas is het dan te laat om eventuele tekortkomingen nog bij te werken. Hoe kunnen we evaluaties inschakelen om studenten beter te begeleiden tijdens het leerproces?

Tip 61: Naar betrouwbaar peer assessment

Steeds vaker geeft niet enkel de docent een evaluatie, maar laten we studenten ook elkaar feedback geven en beoordelen. Hoe zorg je ervoor dat peer assessment een correct en betrouwbaar beeld geeft? In deze tip reiken we een aantal elementen aan waarvan onderzoek heeft uitgewezen dat ze cruciaal zijn.

Tip 62: Rubrieken als begeleidings- en beoordelingsinstrument

Complexe competenties zo objectief en transparant mogelijk beoordelen... het is geen sinecure. In deze tip wordt uitgelegd hoe je rubrieken kan gebruiken om complexe taken van feedback te voorzien of te beoordelen.

Tip 63: Waarom moeilijk beoordelen als het ook eenvoudig kan? (D-PAC)

Het evalueren van competenties is niet evident. Vaak wordt hierbij gebruik gemaakt van rubrieken en criteria. Maar meten we daarmee wel de competentie als geheel? Paarsgewijze vergelijking – zoals gebruikt wordt in het D-PAC-project (Digital Platform for Assessment of Competences) – kan hierbij helpen.

Tip 74: Studenten zelf een examenvraag laten bedenken

Zoek je een manier om studenten te stimuleren om regelmatig hun boeken boven te halen en met de leerstof aan de slag te gaan? Misschien kan je hen zelf een examenvraag over de leerstof laten bedenken.

Tip 75: Bevorderen van de betrouwbaarheid van een schriftelijk examen

Wanneer u examens afneemt, wilt u uiteraard dat de score weergeeft in welke mate de student de leerdoelen beheerst. Hier geven we enkele tips om zowel tijdens het opstellen als het verbeteren deze betrouwbaarheid te verhogen.

Tip 81: Bijzondere faciliteiten en examens

Steeds meer studenten met een functiebeperking vinden hun weg naar het hoger onderwijs en hebben hierbij recht op een aantal faciliteiten.  In deze tip bekijken we hoe deze worden toegekend en wat dit betekent voor de examens.

Vijftig Onderwijstips

In de ECHO-publicatie "Vijftig Onderwijstips", die voor personeelsleden van de UAntwerpen hier online raadpleegbaar is, komt het aspect "toetsing" eveneens aan bod:

  • Tip 20: Plagiaatpreventie
  • Tip 31: Studenten voorbereiden op een nieuwe toetsvorm
  • Tip 32: Permanente toetsing
  • Tip 33: Vakoverschrijdend toetsen met de overalltoets
  • Tip 34: Stationstoetsen
  • Tip 35: Casustoetsen
  • Tip 36: Inspiratie voor toetsvragen
  • Tip 37: Inschatten van de benodigde toetstijd
  • Tip 38: Opstellen van meerkeuzetoetsen
  • Tip 39: Meer dan kennis toetsen met meerkeuzetoetsen
  • Tip 40: Psychometrische tests bij meerkeuzetoetsen
  • Tip 41: Een objectieve correctie van open toetsvragen
  • Tip 42: Aandachtspunten bij criteria
  • Tip 43: Het belang van taal bij beoordeling
  • Tip 44: Omgaan met de gokkans bij de correctie van meerkeuzetoetsen
  • Tip 45: Mondelinge toetsen objectief beoordelen

Praktijkboek Innoverend Hoger Onderwijs

In het ECHO-boek "Praktijkboek innoverend hoger onderwijs" sluiten volgende hoofstukken aan bij het aspect "toetsing":

  • Hoofdstuk 2: Competentiegericht toetsen
  • Hoofdstuk 3: competentiegericht onderwijzen en toetsen in de praktijk: van congruentietabel tot peer assessment van opdrachten
  • Hoofdstuk 8: Analyse van het toetsbeleid in de praktijk

Praktijkboek Activerend Hoger Onderwijs

Het ECHO-boek "Praktijkboek activerend hoger onderwijs" bevat een deel betreffende het aspect "toetsing", namelijk:

  • Deel 4: Toetsing

Archief lunch- en namiddagsessies

 

Meer inspiratie?

Infocenter onderwijs

Na inloggen vinden personeelsleden van de UAntwerpen hier good practices van organisatie, ontwikkeling en uitvoering van onderwijs.

BV-databank

De Bij Voorbeeld-databank is een door de Universiteit Antwerpen mee ontwikkelde online gegevensbank met kwaliteitsvolle voorbeelden van studentgecentreerd Hoger Onderwijs.

Idea Papers

'Idea Papers' is een laagdrempelige, praktijkgerichte, peer-reviewed artikelenreeks die allerlei onderwerpen over leren en les geven in het hoger onderwijs behandelt.